OSMANLI?DA ?PARALEL DEVLET? YAPILANMASI ve FEYZULLAH EFENDİ / 2.

Eklenme Tarihi: 23.11.2016 17:42:59 - Güncellenme Tarihi: 12.07.2020 20:22:20

II. Mustafa tahta çıkışından sonra hocası Feyzullah Efendi?yi İstanbula çağırarak Şeyhülislamlığa getirdi. Erzurum?da sürgün yıllarında durum muhasebesi yapan Feyzullah bu defa hatalarından ders almış ama yükselme hırsı daha da güçlenmiş bir psikoloji ile görevine başlayacaktır.

Osmanlı?nın sefere çıkan sona padişahı II. Mustafa tahta çıkışından üç gün sonra yapacağı  işleri anlatan bir ?Hatt-ı hümayun? yayınlar. ?Zevk sefa ve rahatı kendimize haram eylemişiz? diyerek atalarının fetihlerini örnek alacağını ifade eder, Edirne?de kalarak ordunun savaş hazırlıklarını bizzat denetler. Tahta çıktıktan sadece beş ay sonra, 30 Haziran 1695?te 1. Avusturya seferine çıkar ve üstün başarılarla döner. Bu seferden bir yıl sonra 2. Avusturya seferinde Avusturya ordusu ile Ulaş Savaşı?nı kazanır.

Sultan II. Mustafa bu başarıların getirdiği moralle 20 Mayıs 1697?de 3. Avusturya seferine çıkar. Bu defa talihi yaver gitmez ve Osmanlı ordusu Senta?da ağır bir yenilgiye uğrar. 30.000 askerini,  paşalarının yarıdan fazlasını kaybeden sultanın hayalleri yıkılmış olarak Kasım 1697?de Edirneye gelir. Zevk ve şatafatı çağrıştırdığı için İstanbul?a dönmek istemez ve Edirne Sarayı?na yerleşir. Toplanan divanda yeni seferler için askeri hazırlıkların bizzat başında olacağını, kendini zafere adadığını belirten bir konuşma yapar. Bu konuşmasında İstanbul?u hocası Şeyhülislam Feyzullah Efendi ve Sadrazam Amcazade Hüseyin Paşa?ya emanet ettiğini açıklar.

Sultan II. Mustafa?nın Batı seferleri sırasında Şeyhülislam Feyzullah Efendi bir ilki başlatır. Devlet protokolünde daha önceleri sadrazam, padişahın sağında, solunda ise şeyhülislam bulunurdu. Feyzullah Efendi Sultanın hocası olduğu için sağ yanı bir bakıma işgal eder... II. Mustafa da ona duyduğu saygıdan dolayı bunu kabullenir. Padişahın sağ yanı ikinci adamlığın tescilidir.  Sadrazam Amcazade Hüseyin Paşa İstanbul yolunda atını Feyzullah Efendi?nin atından öne sürdüğünde ilk ikazı alır ve bu durum pek hoşuna gitmez.

***

Feyzullah Efendi İstanbul?a gelişinden sonra büyük oğlu Fetullah?ı  daha 25 yaşında iken Selanik Kadısı ve kısa süre sonra da Rumeli Kazaskeri tayin ettirir. Hatta Osmanlı tarihinde  bir ilk olmak üzere oğlu Fethullah Efendi?nin kendinden sonra şeyhülislâm olması için padişahtan bir ferman alır.

Feyzullah Efendi, müderrislere baskı yaparak ortanca oğlu Mustafa'ya iki yılda medreseyi bitirtir. Sonra da ona Selanik Kadılığı ve Anadolu Kazaskeri payesiyle Mekke Kadılığı ve en sonunda Anadolu Kazaskerliği makamlarını verir.

Daha 14 yaşında olan üçüncü oğlunu Anadolu Kazaskeri payesiyle Bursa Kadısı yapar ve 12 yaşında olan dördüncü oğlu İbrahim?i Rumeli Kazaskeri payesiyle Yenişehir Kadısı tayin ettirir. Feyzullah Efendi artık dizgini azıya almıştır. Kendisine bağlı olanlardan yüzlerce kişiye Erzurum, ŞamHalep ve diger yerlerin mukata gelirini malikane olarak tahsis ettirir.

İstanbul Kadılığı ile Anadolu ve Rumeli Kazaskerlikleri Feyzullah Efendi?nin oğulları tarafından işgal edilmiş olduğundan terfi ve tayinler yapılamıyor bu da yüksek dereceli ulema arasında büyük bir hoşnutsuzluğa ve tepkiye sebep oluyordu. Feyzullah Efendi?nin ayrıca Dârüssaâde ağalığı, silâhdarlık, Edirne bostancıbaşılığı gibi yüksek saray görevlerine kendi adamlarını yerleştirip padişah üzerindeki nüfuzunu arttırması saray çevresini de huzursuz etmeye başlar. Edirne?de neler olup bittiğini takip için Edirne Sarayı?nda padişahın en yakınına kendi adamlarını yerleştirir. ?Devlet içinde paralel bir devlet? kurarken kayın biraderleri Abdullah ve Selman?ın üzerine aldığı yalılara cariyeler yerleştirip harem kurar, zevk ve sefaya dalar. Padişaha hediye olarak gönderilen cariyeler haremdeki eğitimini tamamladıktan sonra bu yalılara yerleştiriliyordu. Devletin bütün damarlarına girecek şekilde kadrolarını yerleştirmesi ?Feyzullah Efendi  devlet içinde devlet kurdu, artık Osmanlı yok Feyzullah Hanedanlığı var? sözleri İstanbul?dan Anadolu vilayetlerine dalga dalga yayılıyordu.  Padişah II. Mustafa üzerindeki etkisi yüksekti. Bu yüzden İstanbuldan Edirne?ye giden şikayetçi heyetleri sonuç vermiyordu çünkü Edirne Sarayı?ndaki Feyzullah?ın adamları, heyetleri padişahın huzuruna çıkartmıyordu.

Sadrazam Amcazade Hüseyin Paşa adeta Feyzullah Efendi?nin oyuncağı olmuştu. Kanunsuz atamaların yanısıra medrese, cami, sebil yaptırmak için hazineden çektiği paralar ile harcamalar arasında büyük farklar olduğunu seziyordu. Feyzullah Efendi ve yakınlarının servetindeki inanılmaz artışları İstanbul bürokrasisi görüyor ama II. Mustafa bir türlü göremiyordu.

Sadrazam Hüseyin Paşa önceleri ?uyum? adına sessiz kaldığı Feyzullah Efendi hakkında giderek sesini yükseltiyor, padişaha ilettiklerinin sonuçsuz kaldığını görünce İstanbul?daki devlet erkanına bunları naklediyordu. Feyzullah Efendi?ye ilk karşı duruş, Sadrazam Hüseyin Paşa?nın çocuğu olmadığı için evlatlık alıp büyüttüğü Kıblelizade Ali Bey?den geldi. ?Mîrâhûr-ı evvel? (Padişahın at ve deve bakıcısı) Ali Bey hemen Feyzullah Efendi?nin adamları tarafından alınarak tutuklandı. II. Mustafa?nın yakın akrabası sultan ile uygunsuz ilişkiye girdiği iftirası ile o tarihte İstanbul Kadılığına getirilen büyük oğul Fethullah Efendi tarafından yargılanıp yargılanıp idam cezasına mahkum edildi.  Ali Bey boğularak öldürüldü.

Bu üzüntüye dayanamayan Sadrazam Hüseyin Paşa da önce sadaret makamını bıraktı, üç ay sonra da Silivri?deki çiftliğinde öldü.

Ali Bey?in idamı ile Feyzullah Efendi bir taşla üç kuş vurmuştu. Hem Hüseyin Paşa, hem Ali Bey?den kurtulmuş, sarayın namus bekçisi rolü ile de Padişah üzerindeki etki ve güvenini arttırmıştı.

Hüseyin Paşa?nın vefatından sonra Şeyhülislamın tavsiyesi üzerine sadrazamlığa kaba ve cahil bir adam olan Daltaban Mustafa Paşa getirildi.

Daltaban Mustafa Paşa bu görevde devam etmek için Feyzullah Efendi'nin isteklerini yerine getirmesi gerektiğini anlamıştı. Zaten Sultan 2. Mustafa kendine arz edilen sadrazam ve divan telhis ve tahrirlerini Şeyhülislamla görüşülmeden huzuruna getirilmesini kabul etmiyordu. Devlet ve hükümetin uygulayacağı her politika ve göstereceği her faaliyet için Feyzullah Efendi'nin görüşlerinin ve düşüncelerinin alınmasını istemekteydi.

Daltaban Mustafa Paşa her ne kadar Feyzullah Efendi'nin gösterdiği yolda gitmeye kararlı ise de; taşralı olması ve İstanbulluların hareket ve davranışlarını anlayamadığı için kaba, haşin ve sert mizacı dolayısıyla devlet erkanı tarafından sevilmiyordu. Hatta II. Mustafa bile bu kaba, haşin tavrından tedirgin olmaya başlamıştı.  Feyzullah Efendi'nin oğlu Fethullah Efendi, Sadrazamın çalışma yeri olan Paşa Kapısına gelince onu kapı önünde karşılardı; Feyzullah Efendi gelince arabanın önüne geçerek ta binek taşına kadar gitmesini sağlamaya başlamıştı.

Mustafa Paşa cahil biri olduğu için Feyzullah Efendi?nin hesapları tutmadı. Devlet erkânının dolduruşuna gelip o da sesini yükseltmeye başlayınca ?Kırım Hanı'nı padişaha karşı tahrik etmek? suçuyla 24 Ocak 1703'te görevinden azledildi, üç gün sonra da boğularak öldürüldü. Mustafa Paşa?yı ölüme mahkum eden yine Fethullah Efendi idi. Baba işaret ediyor, oğul infaz ediyordu. Sadrazam?ın idam edilmesi askeri sınıfı, özellikle kapıkulu ocağını aksi yönde etkiledi, İstanbulda huzursuzluk iyice artmaya başladı. Feyzullah Efendi?nin parelel devletine İstanbul?daki dip dalgası giderek büyüyordu.

(Devamı Var)

https://www.enpolitik.com/kose-yazisi/582/osmanlida-paralel-devlet-yapilanmasi-ve-feyzullah-efendi-2

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar

21.05.2020 Başka Coğrafyaların İslamcıları ve Solcuları
13.05.2020 Önce Dilde Türkleşmeliyiz
07.05.2020 Meleklerin bacakları ve Müslüman fantezileri
29.04.2020 Yazlık Sinemada Yeşilçam Filmleri ve Ambulans Uçak Senaryosu
28.04.2020 İnsanlığın Çaresizliği
22.04.2020 Korona Üstünden Siyaset Yapmak
18.04.2020 Edirne’de İki Kahraman
06.04.2020 Emirdağlı Deli Battal'ın Hikayesi
03.04.2020 Koronadan Korkmayın
28.03.2020 Dilsiz Şeytan Olmamak için
09.03.2020 Utanıyorum
10.02.2020 İskilipli Atıf'ın Osmanlı Sicili de Bozuk
04.01.2020 Sonunda Hırsız Olacaksam...
20.12.2019 Meleklerin Bacakları
03.12.2019 Yobazlık nasıl bir şeydir?
30.11.2019 İslamcıların sahte kahramanı İskilipli Atıf
20.11.2019 Manda Yuva Yapmış Söğüt Dalına
13.11.2019 Yol Geçen Hanı
11.11.2019 Osmanlı'da Okuma Yazma Oranı
06.11.2019 Varoşların Ülkücüleri ve İslamcıları
31.10.2019 Nihayet Coşkulu Cumhuriyet Kutlamaları
26.10.2019 İçimizdeki PKK'lılar
22.10.2019 İslamcıların İslam Hassasiyeti
11.10.2019 Siyasal İslamın Ümmet Balonu Patladı
12.09.2019 12 Eylül'ü Dosdoğru Yazmak
27.08.2019 İslam'ı Müslümanların Zulmünden Kurtarmak
19.08.2019 Deistler ve Münafıklar
07.08.2019 Böyle Olur İmamların Düğünü
22.07.2019 Mücahit Müteahhitlerin Nükleer Tehlikesi
16.07.2019 15 Temmuz Yalanları
12.07.2019 Bilgi Çağının Cahilleri
06.07.2019 İtikatta Mursi, Amelde Sisi
27.06.2019 Bilgi Çağı Gençleri Siyaset Sahnesinde
24.06.2019 Cumhur İttifakı Niçin Kaybetti?
19.06.2019 Mısır İslam'ı, Bizimkiler ve Mursi
18.06.2019 Bu Düzen Değişmeli
15.06.2019 İmam Hatipliler Kuşağının Ruhuna El Fatiha
04.06.2019 İnsan Odaklı Siyaset ve Davutoğlu
24.04.2019 Çıbıklı Osman Dayı Destanı
20.04.2019 "Dindar İnsan"ın Güven Kaybı
14.03.2019 Galip Erdem'in yüzdesi belirsiz ortaklığı
02.01.2019 Şehirlerimize vurulan haçlı mührüne 'dur' demek
06.11.2018 Avrupa'da trafik cezası gözlemlerim
28.10.2018 Sarıkamış Şehitleri ve yalan fırtınası
22.09.2018 Türkü dünyamızın güzelleri
18.09.2018 Maria Elif'e Müslüman işkencesi
15.09.2018 Bir ülkü hamalının dramı
09.09.2018 Kitabın ortasından tespitler
30.08.2018 Çiyiltepe'de Albay Reşat Destanı
28.08.2018 Türkiye usulü özelleştirme
25.08.2018 Gel kriz gel!..
21.05.2018 Karakoç, Mahzuni ve bir şiirin hikayesi
16.05.2018 İsrail'in kurulmasında tarihin karanlık sayfaları
14.05.2018 Partiler ve liyakat
03.03.2018 Yazarlar Birliği nasıl kuruldu?
18.02.2018 Aliya'nın ufuk çizgisinde FETÖ ve PKK gerçeği
22.01.2018 DÜŞÜNCE UFKUNDA YERLİ Mİ KALMALIYIZ, MİLLİ Mİ OLMALIYIZ?
22.11.2017 YAŞAR KEMAL ÜSTÜNE DÜŞÜNCELER
16.11.2017 MERHABA İTHAL CONİLER
04.11.2017 BİR ABDULLAH ÇATLI HATIRASI
17.10.2017 ŞEHİR EFSANELERİ, DENİZ GEZMİŞ ve ÜLKÜCÜLER
09.10.2017 ERMENİ TEHCİRİ ve KERVAN 1915 FİLMİ
02.10.2017 KUTSAL TOPRAKLARDA İSLÂM DÜNYASI
06.08.2017 SAMAN TORBASINDAKİ KİTAPLAR
07.06.2017 AL GÖTÜR KABRİME KOY BU SEVDAYI
22.05.2017 OSMANLIYI İTTİHATÇILAR MI YIKTI?
17.05.2017 BATILILAŞMA İHANETİNİN YENİ BOYUTU
10.05.2017 FETBULLARIN KÜLTÜR AYAĞI
20.04.2017 AYDININ MUKADDESİ HAKİKATTIR
06.04.2017 DAVAYI SAVUNMAK
22.03.2017 NEVRUZ KİMİN BAYRAMI?
15.03.2017 AVRUPA TÜRKLÜĞÜ GÖZLEMLERİ
07.03.2017 KIYIDAKİ KÖPEKLER
25.02.2017 BEYAZ ELBİSELİ MEHDİ
19.02.2017 BOZKURT ENVER PAŞA
08.02.2017 AKREP NALAN PSİKOLOJİSİ
30.01.2017 CEMİL MERİÇ ve TÜRK SOLUNUN ?LANET ÇEMBERİ?
24.01.2017 ŞEVROLE VAKKAS VE DELİ İSMET'İN MEHTER YÜRÜYÜŞÜ
13.01.2017 İNSANA SAYGI
05.01.2017 VATANIM SENSİN?DE GÖRDÜKLERİM
03.01.2017 2017, MİLLÎ SİNEMADA HAMLE YILI OLABİLİR
05.12.2016 'EKŞİ ELMALAR've 'DAĞ II' FİLMİ
29.11.2016 OSMANLI?DA ?PARALEL DEVLET? YAPILANMASI ve FEYZULLAH EFENDİ / 3.
23.11.2016 OSMANLI?DA ?PARALEL DEVLET? YAPILANMASI ve FEYZULLAH EFENDİ / 2.
15.11.2016 OSMANLI?DA ?PARALEL DEVLET? YAPILANMASI ve FEYZULLAH EFENDİ / 1.
04.11.2016 ULU TÜRKMEN NEŞET ERTAŞ
27.10.2016 NURİ PAŞA?NIN GÖNÜL YARASI
07.10.2016 "MHP'YE SIZMAYA ÇALIŞAN FETÖCÜ" NÜN SOSYAL MEDYA SAYFASINDAN SEÇMELER