TÜRK MİTOLOJİSİNDE UMAY ANA

Eklenme Tarihi: 30.10.2016 10:26:59 - Güncellenme Tarihi: 05.08.2020 17:05:18

İlk çağlardan beri Türk toplumunda kadın daima özel ve değerli görülmüştür. Kadın yaratılışı gereği taşıdığı özelliklerin yanı sıra eş ve anne olarakta Türk toplumunda oldukça önemlidir. Türkler yaşamları boyunca kadın ve erkek eşitliği üzerine bir yaşam sürmüşlerdir.

Türk Destanlarında ve Türk Mitolojisinde de kadın kutsal bir varlık olarak yer almaktadır. Bu anlamda çeşitli şekillerde karşımıza çıkan birçok kadın karakter vardır. Gün ana, Ak ana, Od Ana, Akkız, Alp kadınlar ve Umay ana gibi.

Türk mitolojisinde en çok adı geçen kadınların başında Umay Ana gelmektedir. Umay, aile evlilik ve çocukların koruyucusudur. Orhun yazıtlarında gümüş renkli ve uzun saçlı, başında üç boynuzu ile betimlenmiştir. Umay Ana, çocuğu olmayanların dua ettiği aynı zamanda güzelliğin sembolü olan bir ruhtur.

Öte yandan Umay ana yaşam ağacının da sahibidir. İnanışa göre gökyüzünde yaşamaktadır ve bazen yeryüzüne inmektedir.  Genellikle yanında kuğu ve at ile betimlenmiştir. Umay hakkında ilk bilgiler aslında yazıtlardan edinilmiştir. Tanrıça veya dişil ruh Umay Tonyukuk yazıtında: ''Tengri Umay ıduk yer sub basa berti erinç neke tezerbiz??, ?Tanrı Umay kutsal Yer Su onlara zafer verdi, niye kaçarız?  . Bu ifadelerde Tonyukuk?un verdiği cevapta Umay zikredilmektedir. Buradan tanrıça Umay?ın zafer tanrısı olduğu anlamı da çıkarılabilir (Bayat, F. 2007, s: 49).

Tarih boyunca farklı isimler alan Umay Ana çoğunlukla kadınları ve çocukları koruyan kutsal bir ruh olarak adlandırılmıştır. Halk arasındaki bir inanışa göre, bebekler uykuları sırasında Umay Anayı gördüklerinde gülümsemektedirler.

Bazı kaynaklarda Ayızıt olarak geçen Umay Ana, Sümer ve Yunan Mitlerindeki Venüs?e benzemektedir. Ayızıt?ı yani Umay Anayı kuğu kuşu simgelemektedir. Kuğu aslında kutsal bir kız olup; kızın kuğunun beyaz tülünü üzerine giymesi ile kuğu, çıkarması ile kız olmaktadır. Ayızıt, gökten gümüş tüylü bir kısrak suretinde inmektedir. Yele ve kuyruklarını kanat gibi kullanmaktadır. Bu nedenle Ayızıt için ?Ayızıt töreni? adı verilen özel tören yapılmaktadır. Tören sırasında kadının yüksek ses ile gülmesi kadının hamile kalacağı anlamını taşımaktadır. Ayızıt?ın kadınlar ve çocuklar ile birlikte dişi hayvanları ve hayvan yavrularını koruduğu da söylenmektedir (Küçük, M,A. 2013, s:116).

Tüm bunların yanı sıra bazı Türk kaynaklarında Umay yalnızca kuş olarak tasvir edilmektedir. Umay?ın Farsça karşılığı da zaten Hüma?dır. Kumay kuşu olarakta adlandırılan bu kuş zümrüt yeşili kanatlara sahiptir ve cennet kuşu olarakta bilinmektedir.

Son olarak; Umay?ın adı olan taş abideyi  Altay dağlarındaki Kudirge mezarlığında bulunmaktadır.

https://www.enpolitik.com/kose-yazisi/519/turk-mitolojisinde-umay-ana

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar

17.12.2018 Bir bilinmeyen 'Rüyalar, rüyalarımız'
20.10.2018 Güle Güle Büyük Usta ?Ara Güler?
24.09.2018 Ressam ve yazar ?Can Göknil?
07.08.2018 Sanatta ?Koku? kavramı
01.07.2018 Oğuz Kaan ?Türklük Duası?
25.05.2018 Zümrüd-ü Anka: Küllerinden yeniden doğmak
13.05.2018 ?Art Brut" Çemberin dışında kalanların sanatı
15.04.2018 Frida Kahlo -2
25.03.2018 Frida Kahlo - 1
11.03.2018 Türk Mitolojisinde Al Ana /Karısı (Albastı/Albiz)
25.02.2018 Çağdaş Sanatın Dev İsmi: Anish Kapoor ve Bulut Geçit İsimli Eseri
14.02.2018 Sanatta bir dahi ?Salvador Dali?
04.02.2018 Cengiz Aytmatov ?Cemile?
24.01.2018 Vincent Van Gogh: Theo'ya Maktuplar
14.01.2018 TÜRK GELENEĞİNDE KUKLA VE KUKLA OYUNLARI
07.01.2018 KURTLARLA KOŞAN KADINLAR: VAHŞİ KADIN ARKETİPİNE DAİR MİT VE ÖYKÜLER
24.12.2017 ATSIZ ?RUHLARIMIZ BULUŞUR ELBET TANRIDAĞINDA?
09.12.2017 ÇOCUKLAR İÇİN KİTAP ÖNERİLERİ
26.11.2017 İMGE VE İMGELEM OLGUSU
18.11.2017 ?SANATTA KORKU TEMASI BAĞLAMINDA OTTO RAPP
04.11.2017 YARATICILIĞIN KARŞILIĞI ?PATRİCİA PİCCİNİNİ?
21.10.2017 YAYOİ KUSAMA: HALİSİNASYONLARDAN SANAT ESERLERİNE
14.10.2017 DEĞERLER EĞİTİMİ
30.09.2017 RUHA DOKUNAN BİR RESSAM: MODİGLİANİ
23.09.2017 ŞAMANİZM VE ŞAMAN AYİNLERİ
10.09.2017 NARSİSİZM ?Günümüz Hastalığı?
26.08.2017 YENİDEN DOĞUŞ: RÖNESANS
19.08.2017 PERFORMANS SANATI VE BEDENİNİ SANAT NESNESİNE DÖNÜŞTÜREN ?ORLAN?
06.08.2017 KUTADGU BİLİG ?DEN NOTLAR
29.07.2017 HERKES İÇİN YARATICI DRAMA EĞİTİMİ
16.07.2017 ESKİ TÜRKLER?DE EN ÜSTÜN TANRI ?ÜLGEN?
01.07.2017 SANATSAL YARATICILIK NEDİR?
25.06.2017 TARİHTE CADILAR VE CADICILIK
11.06.2017 ŞİZOFRENİ VE SANAT ÜZERİNE
03.06.2017 KOKUSU, ANLAMI VE BİÇİMİ İLE YEGANE BİR ÇİÇEK ?GÜL?
20.05.2017 RESSAM, YAZAR VE ŞAİR ?BEDRİ RAHMİ EYÜBOĞLU?
06.05.2017 CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK KADIN RESSAMLARINDAN: MİHRİ MÜŞFİK HANIM
28.04.2017 TANRI TÜRK?E YAR OLSUN
15.04.2017 TÜRK MİTOLOJİSİNDE SU KÜLTÜ
01.04.2017 SREBRENİTSA: ÖLÜM ÇİÇEKLERİ VE MAVİ KELEBEKLER
26.03.2017 DANTE VE CEHENNEM KAVRAMI
12.03.2017 ÇOCUKLARINI YİYEN SATÜRN
05.03.2017 FRANCİSCO GOYA?NIN KARANLIK RESİMLERİ VE SESSİZ DÜNYASI
25.02.2017 YARATILIŞ EFSANESİNDEN, TÜRK KÜLTÜRÜNE ? ELMA ?
18.02.2017 İnsan Yüzünü Okuyabilmek: PORTRELER
12.02.2017 BENİ HOR GÖRME KARDEŞİM ?AŞIK VEYSEL RUHU?
05.02.2017 ALP KADINLAR
29.01.2017 TÜRK KÜLTÜRÜNDE ORMAN KÜLTÜ
22.01.2017 BİR ÇOCUKLUK GELENEĞİ ?KİLDEN OYUNCAKLAR?
08.01.2017 DÜNYA KÖTÜ, SANAT GÜZEL
01.01.2017 'Eski Türklerde "GÖK TANRI" İnancı
25.12.2016 YAŞAM BOYU ÖĞRENME
11.12.2016 ANKARANIN YENİ ÇAĞDAŞ SANAT MEKANI: CERMODERN
04.12.2016 GELENEKSEL TÜRK EBRU SANATI VE FELSEFESİ
27.11.2016 GİZEMLİ VE SIRADIŞI BİR RESSAM ?MEHMED SİYAH KALEM?
20.11.2016 TÜRKLERDE KURT SİMGESİ
13.11.2016 ÇOCUK RESİMLERİNİ OKUYABİLMEK
06.11.2016 SANATLA TERAPİ
30.10.2016 TÜRK MİTOLOJİSİNDE UMAY ANA
23.10.2016 TÜRK KÜLTÜRÜNDE ÖLÜM KAVRAMI VE RİTÜELLERİ
16.10.2016 ANTONİ GAUDİ?NİN FANTASTİK YAPILARI
09.10.2016 MİTOLOJİ?DE KARGA KAVRAMI
02.10.2016 RODİN?İN GÖLGESİNDE BİR KADIN SANATÇI ?CAMİLLE CLAUDEL?
25.09.2016 AUGUST RODİN VE DÜŞÜNEN ADAM HEYKELİ
18.09.2016 PİCASSO VE KÜBİZM
11.09.2016 TÜRK KÜLTÜRÜNDE ?HAYAT AĞACI?
03.09.2016 SANAT VE MEKAN
28.08.2016 NAZAR İNANCI
21.08.2016 SALVADOR DALİ?Yİ ANLAMAK
13.08.2016 GÜZELLİĞİN ZITTI : ?ÇİRKİNLİK? KAVRAMI ÜZERİNE
06.08.2016 SANAT EĞİTİMİNİN ÖNEMİ
31.07.2016 TARİH BOYUNCA ?AYNA?
23.07.2016 ACI, CESARET ,YARATICILIK VE FRİDA KAHLO
16.07.2016 ANADOLUDA ŞAHMERAN İNANCI
10.07.2016 TÜRK KÜLTÜRÜNDE GERÇEK DIŞI KUŞLAR 3-4
03.07.2016 TÜRK KÜLTÜRÜNDE GERÇEK DIŞI KUŞLAR 2
26.06.2016 TÜRK KÜLTÜRÜNDE GERÇEK DIŞI KUŞLAR 1
19.06.2016 ÇOK KEYİFLİ, BOL SÜRPRİZLİ BİR KİTAP ÖNERİSİ
12.06.2016 BIRAKIN ''SANAT'' SİZE DOKUNSUN