TÜRK KÜLTÜRÜNDE ?HAYAT AĞACI?

Eklenme Tarihi: 11.09.2016 10:08:20 - Güncellenme Tarihi: 10.07.2020 07:13:51

Ağaçlar tarih boyunca birçok uygarlık tarafından farklı şekillerde anlamlandırılmıştır. Geçmişten günümüze Türk kültüründe de belli ağaç türleri kutsal kabul edilmektedir. Bunun nedeni; ağaçların hayatı ve sonsuzluğu temsil etmesidir.

Bir başka ifade ile ağaç, varlığın başlangıcından bu güne kadar insan hayatında hava, su , toprak kadar önemli bir yere sahip olmuştur. Ağaç dünya kültüründe doğurganlığın, ölümsüzlüğün, şansın, bereketin, sağlığın, hastalıktan kurtulmanın sembolüdür. Tanrı ile iletişim ağaç yoluyla kurulmuştur. Tabiat olayları da ağaç vasıtasıyla düzene girmiştir. Ağaçlar yağmuru yağdırma veya durdurma, güneşin batması, ayın tutulması, sürüleri ve sığırları çoğaltma, kadınları kolayca doğurtma gücüne sahip bir varlık olarak düşünülmüştür (Öztürk Ateş, Ş, 2012, s: 15).
Öte yandan birçok inanışta ağaç, Tanrının yeryüzündeki sembolü olarak tasvir edilmiştir.  İslamiyet öncesi Türklerdeki ağaç kültünün ilk ortaya çıkış yeri tam olarak bilinmemekle birlikte dağlık Ötüken bölgesi olduğu tahmin edilmektedir. Hunlar, her yıl yaz bitiminde muhtemelen Ötüken?de yer alan, Lung-Cheng (Ejder Şehri) denilen başkentlerinde yaptıkları yer ayini, şehrin yakınındadır (Arslan, S, 2014,s: 61).

Türk kültüründe hayat ağacı ise genellikle bir kayın ağacı olarak resmedilmiştir. Eski Türkler ?de hayat ağacı yerin ve göğün birleşiminden oluşmaktadır. Ayrıca; kökleriyle cehennemi, gövdesiyle yeryüzünü ve dallarıyla cenneti temsil etmektedir. 

Hayat ağacı ,çeşitli kaynaklarda çok farklı isimler ile karşımıza çıkmaktadır. Kozmik ağaç, dünya ağacı, evren ağacı gibi. Farklı kültürlerde , farklı tanımlar alsa bile biçimsel ve içerik olarak aynı ağaçtan bahsedilmektedir.
Tüm bunların yanı sıra hayat ağacı hakkında anlatılan oldukça fazla mit ve efsane bulunmaktadır. Örneğin; Türk kültüründe inanılan bir mite göre; Hayat ağacı Dünya yaratıldığında meydana gelmiştir. Dalları ve budakları gümüşten, yaprakları altındandır, gövdesinden ve tepesinden sarı renkte bir sıvı çıkmaktadır (Ergün, P, 2004,s: 153).
Bir başka efsaneye göre ise;  şamanların davulları hayat ağacından yapılmaktadır. Bunun nedeni; davul ile birlikte şamanlar ilahi alemle temasa geçebilmektedirler. Ayrıca davulun üzerinde yer alan hayat ağacı çizimlerinin ayin sırasında şamana yol gösterdiğine inanılmaktadır. 

Sonuç olarak; dünyanın başlangıcı ve sonunun hayat ağacı ile tasvir edildiğini söyleyebiliriz. Türkler, tarih boyunca hayat ağacını kutsal kabul etmiş ve zamanla bu inanış anlatılan birçok efsane ile günümüze kadar gelmiştir. Atalarımız için hayatın simgesi olan bu ağaç , dünyanın zıtlıklar üzerine kurulu olan dengesine bir gönderme niteliğindedir.

Kaynakça
Arslan, S. (2014). Türklerde Ağaç Kültü ve Hayat Ağacı. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 1-1 
Ergun, P. (2004). Türk Kültüründe Ağaç Kültü, Ankara.
Öztürk Ateş, Ş. (2012). Yakındoğu Demirçağ Uygarlıklarında Hayat Ağacı İnancı. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Diyarbakır.

https://www.enpolitik.com/kose-yazisi/392/turk-kulturunde-hayat-agaci

Sizin Yorumunuz:

*
*

Yorumlar

15.09.2016 18:00
Son paragraf: Ağaçlar tanrının eli mi dersiniz? Ağaçlar yok oldukça tanrı da elini insanlığın üzerinden çekiyor gibi. Açlık susuzluk ve doğal afetlere ve bozulan tabiat dengelerine bakılırsa....

Diğer Yazılar

17.12.2018 Bir bilinmeyen 'Rüyalar, rüyalarımız'
20.10.2018 Güle Güle Büyük Usta ?Ara Güler?
24.09.2018 Ressam ve yazar ?Can Göknil?
07.08.2018 Sanatta ?Koku? kavramı
01.07.2018 Oğuz Kaan ?Türklük Duası?
25.05.2018 Zümrüd-ü Anka: Küllerinden yeniden doğmak
13.05.2018 ?Art Brut" Çemberin dışında kalanların sanatı
15.04.2018 Frida Kahlo -2
25.03.2018 Frida Kahlo - 1
11.03.2018 Türk Mitolojisinde Al Ana /Karısı (Albastı/Albiz)
25.02.2018 Çağdaş Sanatın Dev İsmi: Anish Kapoor ve Bulut Geçit İsimli Eseri
14.02.2018 Sanatta bir dahi ?Salvador Dali?
04.02.2018 Cengiz Aytmatov ?Cemile?
24.01.2018 Vincent Van Gogh: Theo'ya Maktuplar
14.01.2018 TÜRK GELENEĞİNDE KUKLA VE KUKLA OYUNLARI
07.01.2018 KURTLARLA KOŞAN KADINLAR: VAHŞİ KADIN ARKETİPİNE DAİR MİT VE ÖYKÜLER
24.12.2017 ATSIZ ?RUHLARIMIZ BULUŞUR ELBET TANRIDAĞINDA?
09.12.2017 ÇOCUKLAR İÇİN KİTAP ÖNERİLERİ
26.11.2017 İMGE VE İMGELEM OLGUSU
18.11.2017 ?SANATTA KORKU TEMASI BAĞLAMINDA OTTO RAPP
04.11.2017 YARATICILIĞIN KARŞILIĞI ?PATRİCİA PİCCİNİNİ?
21.10.2017 YAYOİ KUSAMA: HALİSİNASYONLARDAN SANAT ESERLERİNE
14.10.2017 DEĞERLER EĞİTİMİ
01.10.2017 RUHA DOKUNAN BİR RESSAM: MODİGLİANİ
23.09.2017 ŞAMANİZM VE ŞAMAN AYİNLERİ
10.09.2017 NARSİSİZM ?Günümüz Hastalığı?
27.08.2017 YENİDEN DOĞUŞ: RÖNESANS
19.08.2017 PERFORMANS SANATI VE BEDENİNİ SANAT NESNESİNE DÖNÜŞTÜREN ?ORLAN?
06.08.2017 KUTADGU BİLİG ?DEN NOTLAR
30.07.2017 HERKES İÇİN YARATICI DRAMA EĞİTİMİ
16.07.2017 ESKİ TÜRKLER?DE EN ÜSTÜN TANRI ?ÜLGEN?
02.07.2017 SANATSAL YARATICILIK NEDİR?
25.06.2017 TARİHTE CADILAR VE CADICILIK
11.06.2017 ŞİZOFRENİ VE SANAT ÜZERİNE
03.06.2017 KOKUSU, ANLAMI VE BİÇİMİ İLE YEGANE BİR ÇİÇEK ?GÜL?
20.05.2017 RESSAM, YAZAR VE ŞAİR ?BEDRİ RAHMİ EYÜBOĞLU?
06.05.2017 CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK KADIN RESSAMLARINDAN: MİHRİ MÜŞFİK HANIM
28.04.2017 TANRI TÜRK?E YAR OLSUN
16.04.2017 TÜRK MİTOLOJİSİNDE SU KÜLTÜ
02.04.2017 SREBRENİTSA: ÖLÜM ÇİÇEKLERİ VE MAVİ KELEBEKLER
26.03.2017 DANTE VE CEHENNEM KAVRAMI
12.03.2017 ÇOCUKLARINI YİYEN SATÜRN
05.03.2017 FRANCİSCO GOYA?NIN KARANLIK RESİMLERİ VE SESSİZ DÜNYASI
26.02.2017 YARATILIŞ EFSANESİNDEN, TÜRK KÜLTÜRÜNE ? ELMA ?
19.02.2017 İnsan Yüzünü Okuyabilmek: PORTRELER
12.02.2017 BENİ HOR GÖRME KARDEŞİM ?AŞIK VEYSEL RUHU?
05.02.2017 ALP KADINLAR
29.01.2017 TÜRK KÜLTÜRÜNDE ORMAN KÜLTÜ
22.01.2017 BİR ÇOCUKLUK GELENEĞİ ?KİLDEN OYUNCAKLAR?
08.01.2017 DÜNYA KÖTÜ, SANAT GÜZEL
01.01.2017 'Eski Türklerde "GÖK TANRI" İnancı
25.12.2016 YAŞAM BOYU ÖĞRENME
11.12.2016 ANKARANIN YENİ ÇAĞDAŞ SANAT MEKANI: CERMODERN
04.12.2016 GELENEKSEL TÜRK EBRU SANATI VE FELSEFESİ
27.11.2016 GİZEMLİ VE SIRADIŞI BİR RESSAM ?MEHMED SİYAH KALEM?
20.11.2016 TÜRKLERDE KURT SİMGESİ
13.11.2016 ÇOCUK RESİMLERİNİ OKUYABİLMEK
06.11.2016 SANATLA TERAPİ
30.10.2016 TÜRK MİTOLOJİSİNDE UMAY ANA
23.10.2016 TÜRK KÜLTÜRÜNDE ÖLÜM KAVRAMI VE RİTÜELLERİ
16.10.2016 ANTONİ GAUDİ?NİN FANTASTİK YAPILARI
09.10.2016 MİTOLOJİ?DE KARGA KAVRAMI
02.10.2016 RODİN?İN GÖLGESİNDE BİR KADIN SANATÇI ?CAMİLLE CLAUDEL?
25.09.2016 AUGUST RODİN VE DÜŞÜNEN ADAM HEYKELİ
18.09.2016 PİCASSO VE KÜBİZM
11.09.2016 TÜRK KÜLTÜRÜNDE ?HAYAT AĞACI?
04.09.2016 SANAT VE MEKAN
28.08.2016 NAZAR İNANCI
21.08.2016 SALVADOR DALİ?Yİ ANLAMAK
13.08.2016 GÜZELLİĞİN ZITTI : ?ÇİRKİNLİK? KAVRAMI ÜZERİNE
06.08.2016 SANAT EĞİTİMİNİN ÖNEMİ
31.07.2016 TARİH BOYUNCA ?AYNA?
23.07.2016 ACI, CESARET ,YARATICILIK VE FRİDA KAHLO
16.07.2016 ANADOLUDA ŞAHMERAN İNANCI
10.07.2016 TÜRK KÜLTÜRÜNDE GERÇEK DIŞI KUŞLAR 3-4
03.07.2016 TÜRK KÜLTÜRÜNDE GERÇEK DIŞI KUŞLAR 2
26.06.2016 TÜRK KÜLTÜRÜNDE GERÇEK DIŞI KUŞLAR 1
19.06.2016 ÇOK KEYİFLİ, BOL SÜRPRİZLİ BİR KİTAP ÖNERİSİ
12.06.2016 BIRAKIN ''SANAT'' SİZE DOKUNSUN