O Kimi Arıyor?

Eklenme Tarihi: 06.02.2020 10:19:13 - Güncellenme Tarihi: 25.05.2020 20:12:47

 Peyami Safa, yeterince gelişmemiş ya da tek taraflı gelişmiş kadını sevimsiz bulmaktadır. Çünkü  yazar, ona toplumu/ dünyayı değiştirmek gibi  bir misyon yüklemiştir.

   Şayet kadın düşmanı olsaydı sonsuzluk mesajını bir erkek üstünden vermeli değil miydi?  Neden  on beş yaşında bir çocuk görünümünde olan  vücutça  gelişmemiş   Matmazel  Noraliya’yı  tercih etti? Demek ki Peyami Safa’nın bedenle sanıldığı düzeyde alış- verişi yoktur. Kadın bedeni  insanda olan arzular nedeniyle yazarın tereddüt yaşamasına sebep olduysa da,  akıl denen anahtar aracılığı ile bunu aşmasını becermiştir. Matmazel Noraliya’nın şahsında  ideal kadın,  yücelttiği ve saygı duyduğu kadındır. Demek ki Peyami Safa’nın kadın cinsiyeti üstünden  onları zemmetmek gibi bir  değer okuması yoktur.

   Yücelme ve yükselme, insanlara iyilik etme, “ben”ini unutma, şifa dağıtma gibi madde üstü ve mana alemine ait mesajlarını, sentezden müteşekkil Noraliya üstünden vermiştir. Nasıl oluyor da bir Müslüman kızı hem böyle erkeklerden kaçıyor hem onunla konuşuyor, hem anası onu kâh “ Nurilya”, kâh “Noraliya”diye çağırıyor. Hem de adı Nuriye’dir;  hem kapalı hem de postoleni… Böyle… Açık fikirli bir kız… Şaşıyor Yorgo. Bu kız Fransızca, İtalyanca, Türkçe gibi dilleri çok iyi bilmektedir; ama  kendisi ile  yabancı bir dilde konuşan kişilere,  özellikle İtalyanca ya da Fransızca konuşan   annesine Türkçe cevap vermesi, hem ne kadar aydın, hem de ne kadar köklerine bağlı olduğunu göstermektedir.  Doktorun oğlu  Hıristiyan Yorgo’ ya ilgi duyması, sadece  bunların huzuruna çıkması, bağnaz olmadığının işaretleri değil midir?   Dinlerin  hepsinin iyiliğe, doğruluğa, Allah’a  çıktığına  inanması  “Yalnız Müslümanlık en  kısa yoldur.” demesi arzu edilen hoşgörü ve saygı iklimi atmosferinde çatışmasız bir dünya inşasına katkı sunmaktadır.

   Noraliya’nın şaşaalı bütün eşyaları terk ederek  hizmetçi katına taşınması,  maddî alemden kurtulup mana alemini tercih etmesi, Peyami Safa’nın da aynı fikirde olduğunu bize düşündürmektedir. İşte Peyami Safa’nın, hem kendisine, hem  etrafına,  hem de    dünyaya   nizam vereceğine  inandığı  “beden olarak bir hiç”  ama  kafa(fikir)  olarak büyük olan bu kadındır.

    Matmazel Noraliya’ nın günlüğüne yazdığı “Deli gibi  eğlenmektense  akıllı gibi bu âlemi  temaşa eylemek insanın şanından değil midir?  Fransızların  ‘Contemplation’  dedikleri bu temaşa  herkese nasip olsaydı cihanda bu mecnunâne  ihtiraslar ve bunca felâketler olur muydu?” şeklindeki sorularının cevabı elbette ki hayır olacaktır.   Demek ki bütün kötülüklerin temeli  arzu kaynaklı yönelimlerden oluşmaktadır.  Arzudan kurtularak aklı kullanma yüceliğine eren, düşünce denizine dalma becerisini gösteren kişi, kadın ya da erkek  felaket kaynaklarını kurutmaya başlamıştır. Noraliya’ya göre  bunun bir ileriki adımı için kendisini kendisine  ve dünyaya bağlayan her  şeyi unutması lâzımdır. Benlik karanlık bir duvar oluşturmaktadır.  Nura kavuşmak ancak onu yıkmakla mümkün olacaktır.

   Sonuç olarak Peyami Safa, Batıyı ya da Doğuyu  fikir ve görsellik yönünden yanlış anlayan kadınlara, toplumun felaketine yol açması  sebebiyle “hınç duymamıştır” demek, doğru bir değerlendirme olmaz.  Hayatı tek taraflı algılayan, diğer yarısını eksik bırakan  kadının da erkeğin de  düşmanıdır. Düşman olduğu bu kadın, ışıltılı hayata imrenip şekil estetiğinin arkasından giden, derinliği olmayan, lüks düşkünü, kendisi olamayan özenti içindeki kadındır.  Kadından kaçan Peyami Safa’nın yine bir kadına doğru koşmak şeklinde neticelenen yaşam öyküsü dikkate alındığında, onun düşmanlığının aklı kullanmayan kadına  ya da seciyesini kaybetmiş kadına karşı olduğunu  görürüz. Ruh ile fikri  birleştirmiş aydın ve gönül erbabı  olan, ancak madde aleminden geçerek mana aleminde karar kılmayı tercih eden,  çevresine iyilik saçan kadını aramaktadır. Bu kadın Matmazel Noraliya’da  görünür kılınmıştır. Evli değildir; ruh ile fikrin bütün güzelliklerini kendinde birleştirerek yücelmiş, ihtiyaç sahiplerine iyilik saçan  mükemmel kadındır.  Bu kadın ulaşılmak istenen noktaya giden yollar üstündeki oyalayıcı unsurlarla oyalanmamış, ana meseleyi derinden kavramıştır.

   Peyami Safa’nın aradığı  kadın, Doğu- Batı sentezini gerçekleştirmiş işte  bu tam kadındır.

   

https://www.enpolitik.com/kose-yazisi/3726/o-kimi-ariyor

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar