Sanayi ve Tarım Politikalarında eş güdüm ihtiyacı

Eklenme Tarihi: 10.04.2019 06:09:00 - Güncellenme Tarihi: 12.08.2020 15:15:28

Türkiye pek çok alanda olduğu gibi ekonomik kalkınmanın sağlanması ve refahın artırılması konusunda eşgüdümün, güç birliği yapmanın gücünden uzun yıllar yararlanamadı ve ortaya çıkması gereken sinerjinin pozitif etkilerinden yararlanamadı.

Son yıllarda bu alanda yapılan çalışmalar önemli kapılar aralıyor. Bu kapsamda iki önemli üretim sektörü olan tarım ve sanayi birlikte ele alındığında, her iki sektörün önemli eşgüdüm ve güçbirliği alanları olduğu görülmektedir. Bu alanların saptanarak doğru politikaların üretilmesi ve sektörlerin uyumunu sağlayacak yeni politikalarla sürecin yönetilmesi büyük önem taşıyor.

Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi

Türkiye sanayileşme sürecinde gecikmeli olarak yarışa katılsa da yetişmiş insan kaynağı ve doğru planlamalarla önemli atılımlar gerçekleştiriyor. Bu çerçevede Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi (2015-2018) önemli bir politika metni olarak ortaya konulmuş durumda ve söz konusu belge başta Onuncu Kalkınma Planı olmak üzere yapılan çok sayıdaki çalışmadan faydalanılarak Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı?nın koordinasyonunda pek çok ilgili kurum ve kuruluşun katılımıyla oluşturulmuştur. Ancak tarım sektörüyle sanayinin ilişkisini ortaya koymak üzere tarımla ilgili yapıların kurumsal yapı içinde yer almadığı görünmektedir. Bu durum  tarım ve sanayi etkileşimi konusu üzerinde somut politikalar üretilmesi yönünde elde edilecek çıktıları güçsüzleştirmektedir.  Oysaki belge Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi 2011-2014 dönemini kapsamaktadır ve belgede 72 eylem yer almaktadır. Yatay sanayi politikası alanları, sanayi faaliyetlerinin genelindeki verimlilik artışlarını sürekli kılmak amacıyla piyasaların etkin işleyişini sağlamaya, firmalar için yatırım ve iş yapma ortamını geliştirmeye ve cazip hale getirmeye yönelik çerçeve unsurları içermiştir.

Bu kapsamda, tüm firmaların rekabet gücünü etkileyen ve farklı kurumlar arasında koordinasyon gereğini ön plana çıkartan, işgücünün niteliğini yükseltecek, finansmana erişimi kolaylaştıracak, yenilikçilik kapasitesini geliştirecek, girdi maliyetlerini düşürecek ve çevreye duyarlılığı artıracak yatay sanayi politikalarının uygulanmasına(TSSB, 2015) önem verilmiştir. Bu kapsamda strateji belgesinde yer alan politikalar içerisinde ?Bölgesel gelişmeye katkı sağlamak üzere sanayi politikaları geliştirilecektir.?, maddesi de yer almıştır.

Bölgesel Kalkınma ve Tarım Sektörü

Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi?nde yer alan bölgesel gelişmelere yönelik politikalar kapsamında özellikle belgenin temel ekseninin "yerli, yenilikçi ve yeşil üretim" odaklı olması nedeniyle de, belgenin esasen  tarım sektörüyle de ilişkilendirilmesi önem arz etmektedir. Belgede: ?Bölgesel gelişmeye katkı sağlamak üzere sanayi politikaları geliştirilecektir.? ifadesi son derece önemlidir. Bu kapsamda belge;

- Sanayide bilgi ve teknolojiye dayalı yüksek katma değerli yerli üretimin geliştirilmesi,
- Kaynakların etkin kullanıldığı, daha yeşil ve rekabetçi sanayi yapısına dönüşümün sağlanması,
- Sosyal ve bölgesel gelişmeye katkı sağlayan ve nitelikli iş gücüne sahip sanayinin geliştirilmesini?
stratejik hedefler olarak ortaya koymuştur.

Bu noktada belirtmek gerekir ki; bölgesel gelişmelerin ortaya konulmasında Bölgesel Kalkınma Projeleri önemli bir araç durumundadır. Buna göre bölgesel gelişmelere yönelik çalışmalar içinde ilgili bölgelerdeki temel sektörler üzerinden çalışmak doğru olacaktır. Bu çerçevede bölgesel kalkınma stratejilerine konu olacak temel alanların başında tarım sektörü gelmektedir. Tarım sektörünün sanayi sektörü ile ilişkisi ise son derece önemli ve derinliklidir. Belirtilen sektörler arasındaki ilişki kısaca şöyle ifade edilebilir;   

a. Tarım, üretim malları üreten bir sektör olarak sanayi(tarıma dayalı sanayi) için ham madde üreten önemli sektör durumundadır.

b. Tarımsal üretim faaliyetinde kullanılan ve üretim için gerekli olan girdiler(input) makine(traktör ve ekipmanları, sulama sistemleri vd) ve kimya sanayi(tarımsal mücadele ilaç, gübre vd) gibi sektörler tarafından üretilmektedir. Bu durum tarım sektörünün sanayi mallarına talep oluşturmasına yol açmaktadır ve bu yolla tarımdan sanayi sektörüne kaynak transferi söz konusu olmaktadır.

c. Sanayi 4.0?ın tarım sektörüne yönelik olarak ürettiği teknolojilerle ilgili olarak piyasaya sunduğu uzman bilgiye dayalı akıllı sistemlere olan talebin artmaya başlaması ile yine tarımdan ilgili sektörlere kaynak transferinin hızlanarak artması beklenmektedir.

d. Tarımda iş ve aile hayatı birlikteliği vardır. Kırsal alanda yapılan tarımsal faaliyetler aile bireyleriyle birlikte yürütülür. Bu bakımdan iş ve aile hayatı birliktedir. Dolayısıyla kırsal aileler güncel yaşantıyı kolaylaştırıcı sanayi ürünlerini (bilişim, elektronik, beyaz eşya vd) talep ederek, yine sanayi sektörüne kaynak transferi sağlamaktadır.

e. Kırdan kente doğru nüfus hareketiyle birlikte tarım sektörü işgücü piyasasına katkı vermektedir. Bu çerçevede tarımdaki insan kaynağının sanayi sektörünün emek talebini karşılaması ve bir üretim faktörü olarak sanayinin işgücü ihtiyacını karşılaması söz konusudur.

f. Tarım sektörünün toplumun bütününün, sanayide ve tüm sektörlerde çalışanların sağlıklı gıda ihtiyacını karşılamak yönündeki hayati işlevi önemlidir.

g. Kırın kentte yaşayanlar, sanayi sektöründe çalışanlar için dinlenme ortamı olması ise kırın bir başka önemli katkı alanıdır.   

Tarım ve Sanayi Sektörleri Eş güdümü

Tarım ve sanayi sektörlerinin birlikte eşanlı kalkınmasını sağlayacak bir anlayışla ele alınması büyük önem taşımaktadır. Bu çerçevede sektörler arsında oluşturulması gereken eşgüdümün(koordinasyon) politikalar düzeyinde uyumu üzerinde çalışılması önemli bir ilgi ve çalışma alanı olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede özetle aşağıdaki hususların dikkate alınmasının yararlı olacağı düşünülmektedir;

a. Tarımda kullanılan girdilerin kimyasal gübre, tarımsal mücadele ilaçları, mekanizasyon araçları gibi önemli bölümü endüstriyel süreçle elde edilen sanayi malları durumundadır. Buna göre sanayi entansif tarımda kullanılan kimyasalların kullanımında dışa bağımlılığı ?ithal ikameci? anlayışla ele alması yararlı olacaktır.

b. TSSB?de otomotiv sektörünün (Türkiye Makine Sektörü Strateji Belgesi (2011-2014) ile Türkiye Otomotiv Sektörü Strateji Belgesi (2011- 2014) geliştirilmesi yer almaktadır.  Burada tarım makineleri ve tarımda bilişim teknolojileri kullanımına yönelik önemli gelişme potansiyeli bulunmaktadır. Ayrıca traktör ve diğer tarım makineleri ihracatı potansiyeli yüksektir.

c. TSSB?de Türkiye İlaç Sektörü Strateji Belgesi ve Türkiye Tekstil, Hazır giyim ve Deri Ürünleri Sektörleri Strateji Belgesi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanmış ve Yüksek Planlama Kurulu?na sunulmuştur. Burada belirtilen sektörlere ham madde sağlayacak olan temel sektör tarımdır. Tarımla ilişkili süreçler üzerinde durulması yararlı olacaktır.

d. 2023 hedefleri kapsamında tarım ve gıda sektöründen beklentiler oldukça yüksektir. Halen Tarımsal üretim değeri bakımından tarım sektörümüz dünyada 6. Sırada, Avrupa?da ise ilk sıradadır. Buna göre bu üstünlüğü sürdürülebilir kılmak için sanayi sektörüne önemli rol düşmektedir. Özellikle işlenmiş tarım ürünleri, tarıma dayalı sanayi de orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin üretilmesi ve geliştirilmesi hedeflenerek, ihracata katkı vermesinin hedeflenmesi önemli olacaktır.

e. Ülke Mekânsal Strateji Planı ile tarım, sanayi ve diğer sektörler arasındaki etkileşim ele alınmaktadır. Buna göre ülke kalkınma politikaları, bölgesel gelişme stratejileri ile bölge plan kararlarının mekânsal organizasyonunun sağlanması üzerinde durulması söz konusudur.

Sonuç itibariyle; sanayi ile tarım sektörünün tüm alanlarda değilse de; seçilmiş stratejik ve doğrudan ilişkili alanlarda birlikte ele alınması ve sektörler arası uyumu sağlayacak yaklaşımların politikalara dönüştürülmesi büyük önem taşımaktadır.

Kaynaklar:

TSSB, 2015. Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi. TC. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Türkiye sanayi stratejisi belgesi 2015-2018, Ankara.

Özçatalbaş,O., Gürgen, Y., 1998. Tarımsal Yayım ve Haberleşme. Baki Kitabevi, ISBN: 975-

7024-02-3.  Adana.

Özçatalbaş,O., 2018. Tarım, Yenilikçilik ve Kalkınma. İstanbul Teknik Üniversitesi ve TC.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çalıştayı. 6 Aralık 2018, Ankara.

https://www.enpolitik.com/kose-yazisi/2947/sanayi-ve-tarim-politikalarinda-es-gudum-ihtiyaci

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar

14.06.2020 BM ve Temel İnsani Haklar! (6)
13.06.2020 BM’nin Gücü Açlıkla Sınanıyor! (5)
12.06.2020 Kovid-19 BM’de Değişimin Habercisi mi? (4)
11.06.2020 "Kovid-19 BM’de Değişiminin Habercisi mi?” (3)
08.06.2020 BM’nin Gücü Sağlıkla Sınanıyor! (2)
07.06.2020 Kovid-19, BM’de Değişimin Habercisi mi? (1)
27.04.2020 Buğday Üzerinden Yorumlar (3)
26.04.2020 Buğday Raporu ve Arz Güvenliği (2)
25.04.2020 Beklediğim “Buğday Raporu” Geldi! (1)
17.04.2020 Prof.Dr. Niddersan Acoh’un Salgın Hastalık Analizi! (1)
13.04.2020 Koranavirüs Tarım Sektörü için Tehdit mi?
06.04.2020 Tarımsal  Mafya (2)
05.04.2020 Tarımsal Mafya (1)
24.03.2020 Kötünün kötüsü korona mı?
15.03.2020 Bilgelik Çağı
09.03.2020 Gençlerin Tarım İlgisi!
28.02.2020 Üçüncü Tarım Orman Şûrası
21.02.2020 İkinci Tarım Şurası ile AB Müzakere Süreci
20.02.2020 İkinci Tarım Şurası
12.02.2020 Birinci Tarım Şurası ve Öncesi
20.01.2020 Bir yenilgi biçimi: 'Daha iyisini yapamam!'
16.01.2020 Uluslararası Antalya Kongresi
14.01.2020 Dijital Dönüşüm Süreci ve Yükseköğretim
22.12.2019 Dünya Tarım Gazetecileri ve Antalya Forumu
07.11.2019 Çelik Metreli Belediye Başkanı - 5
06.11.2019 Trafikte görmezden gelinen gerçekler - 4
16.10.2019 Trafikte kural tanımazlığın anatomisi -3
25.09.2019 'Ben trafiğe karşıyım!' Trafikte insan, kurum ve mevzuat -2
10.09.2019 Trafikte insan, kurum ve mevzuat -1-
21.08.2019 Tarımda Modernizasyon: Teknoloji ve İnsan
08.08.2019 Tarımda Modernizasyon: Teknoloji ve İnsan
31.07.2019 Kaplıca Kültürü ve Termal Turizm Ekonomisi
14.07.2019 Bilge Ülke Türkiye
04.07.2019 'Gelin Kardeş Olalım!'
25.06.2019 AB?de Tarım ve Sosyal Politika Eşgüdümü
23.06.2019 Altın Susam?in Markalaşma Potansiyeli
10.06.2019 Samimiyet Testi ve Toplumsal Refah!
25.05.2019 Osmanlı?nın Afrika?da Kadim İzleri
05.05.2019 Türkiye?nin Alternatif Turizm Şansı
13.04.2019 Antalya'nın Dördüncü T'si Teknoloji
10.04.2019 Sanayi ve Tarım Politikalarında eş güdüm ihtiyacı
07.04.2019 On beş mart 2019?a dair?
27.03.2019 Halkın feraseti ve beka meselesi!
11.03.2019 İstanbul?un ya da Antalya?nın vefası!
26.02.2019 Kavramlar üzerinden kutuplaşmak!
17.02.2019 Markalaşma ve bir başarı hikayesi!
09.02.2019 Türkiye markası ve zihinsel eşik!
31.01.2019 Eyvah! Saman ithal ediyoruz, tarım sektörü battı
18.01.2019 Rauf Denktaş Stratejik Araştırmalar Enstitüsü
29.12.2018 Akıllı teknolojiler ve tarım 4.0
15.12.2018 Türkiye'nin marka şehir vizyonu
11.12.2018 Türkiye?nin turizm stratejisi ve sosyal politika işlevi
05.12.2018 Türkiye su zengini mi?
30.11.2018 2019 Türkiye ve dünyada Çorum yılı!
11.11.2018 Ulusal ekonomiler ve küresel şirketler
29.10.2018 Türkiye Gemisi 29 Ekimde limanda!
26.10.2018 Araştıma ve Geliştirme Politikaları
13.10.2018 Astronot yada çiftçi olmak!
03.10.2018 Halep?te bilim, savaş, medeniyet!
26.09.2018 İnsan ömrü 280 yıl!
19.09.2018 Pakdemirli ve tarım üzerine
11.09.2018 Kötüyü bertaraf etme reçetesi
06.09.2018 Küresel ısınma insanlık için tehdit mi??
31.08.2018 Dünya Peynir Şampiyonlar Ligi
27.08.2018 Süt sektörü ve peynir vizyonu
16.08.2018 Kaos tellalları!
10.08.2018 Bedirhan bebek!
04.08.2018 Uzman Bilgi ve Tarım Danışmanlığı ?
19.07.2018 Niyet Halis ya akibet!
12.07.2018 Acının günü!
01.07.2018 Prof.Dr. Tauf Nigzes
23.06.2018 Kent kültürü ve beyin göçü!
21.06.2018 İki seçenek var!
13.06.2018 'Komşu anneye bir kap yemek götürmek!'
12.06.2018 Kent kültürü ve beyin göçü!
30.05.2018 Gezide kaybolmak!
24.05.2018 Antalya?nın bir 'Güzel Ada'sı ?
20.05.2018 Bir Osmanlı güzeli ?Cumalıkızık?
18.05.2018 Üniversite ve yerel dinamikler-2
17.05.2018 Üniversitenin sinerjik etkisi
10.05.2018 Halkın vizyonu ve koltuk kapmaca!
02.05.2018 Başkanlığın götüreceği süreç!
28.04.2018 Zihin Kestiren Sistemler
19.04.2018 Kırın örtülü zenginliği
05.04.2018 Marka Olmak yada Olmamak!
28.03.2018 Yeni kuşak tatlandırıcılar - 2
27.03.2018 Şeker ve Tatlandırıcılar Sektörü
15.03.2018 Hakikaten ?Ne işimiz var Afrin?de!?
05.03.2018 Müttefiğe Zeytin Dalı!
30.12.2017 BİLİMİN IŞIK ETKİSİ!
24.12.2017 KENDİNE YABANCI!
20.11.2017 BEDBAHT İNSAN TİPOLOJİSİ
27.09.2017 DİL BAYRAMI; MİLLÎ EĞİTİM ve ENGRİ BÖRDS
17.09.2017 ÜNİVERSİTENİN TOPLUMSAL ROLÜ !
11.09.2017 İYİLERİN ZİRVE ÇAĞI
30.08.2017 30 AĞUSTOS: ?BİR OLMAK, VAR OLMAK !?
27.08.2017 TARIM CİDDİ BİR İŞTİR, ROMANTİZMİ KALDIRMAZ
12.08.2017 MEDYA'NIN MEDYASI! Ya da MEDYA?NIN MEDYAN?I OLMAK!
01.08.2017 ÂKİL İNSAN OLMAK!
23.07.2017 Türkiye Haklı !
28.06.2017 DUYGUSAL TEKNOLOJİ!
23.05.2017 HER YÜZYILDA YENİ BİR ENERJİ!
26.01.2017 BAŞKANLIĞA GÖTÜREN SÜREÇ!
28.12.2016 KARANLIKTAN DİRİLİŞE-2
25.12.2016 KARANLIKTAN DİRİLİŞE-1