Karacaoğlan ve Deli Boran?ın şiirlerinde Münbiç

Eklenme Tarihi: 28.03.2018 06:03:21 - Güncellenme Tarihi: 13.08.2020 14:14:19
Birkaç yazımda söyledim; Kuzey Irak ve Kuzey Suriye, Konya, Bursa, Edirne ve İstanbul?dan daha eski bir Türk coğrafyasıdır. Türkmen taifesi şayet Osmanlı ile başına dert açıp 1750?da Rakka isyanını başlatmasaydı ve Osmanlı da oralarda yerleşik Türkmenler ?Dağılın, marş marş!...? çekmeseydi, Anadolu, Trakya ve Balkanlarda daha çok Türk olacaktı o coğrafyada. Osmanlının iskân politikası uygulamasına rağmen yörede gene de güçlü bir Türkmen nüfus bırakmıştır ve el-an bu Türkmenler Suriye ve Irak?ın kuzeyinde meskûndurlar.
 
Hama, Humus, Şam, Rakka
Suriye?den, Halep-Afrin?e kadar olan Misak-ı Millî çizgisi, Lozan yabancılaştırmasına rağmen birbirini hiç unutmamıştır. Sınırın öte yakası ile beri yakası, tarihte beraberdi; şimdi de Lozan?a rağmen gene beraber. Lozancı müstevliler ellerine cetvel alıp toprağı bölebilmiştir ama türküleri asla bölememişlerdir. Bugün pek çok türküde Suriye ve Irak coğrafyası vardır. Kilis?te küsen sevgili Haleb?e gider; bir başka türküde bebeğin bey babası Şam?dan gelir; Yunus Emre, Urum ile Şam?ı gezer, Karacaoğlan zaten o coğrafyanın çocuğudur. Onun sevgisi ve dünyası ne Sevr tanır ne de Lozan!...
Bir şiirinde Hama?dan ve dağlarından söz eder Karacaoğlan:
 
Çıktım Kırklar dağı?nı seyran eyledim
Sallanarak gider yolu Hama?nın
Yel urdukça dertli dolap iniler
Burcu  burcu kokar gülü Hama?nın 
 
Bir başka şiirinde de Şam, Hama ve Humus birliktedir:
 
Bitti m?ola Şam ilinin hurması
Gitti m?ola ala gözün sürmesi
Hama?nın Humus?un telli turnası
Turna yârin selam saldı gel diye
O coğrafyada Rakka?yı zikretmemek olmazdı; Karacaoğlan da öyle yapmış ve şu dörtlüğünde Rakka?yı bir vatan toprağı olarak anmıştır:
Rakka?dan beriye gelen gaziler 
Sual etmen bana nerden gelirim
Tutmuşum yükümü la?l ü güherden
Şam-ı şerif derler şardan gelirim
 
Karacaoğlan için o yüzyılda o coğrafya nasıl vatansa ve vatan coğrafyasını o güzellikte nasıl anlatıyorsa, bizim için değişen bir şey yoktur. Lozan bize tesir etmez. Çünkü bu türkü zihnimizde çağıl çağıl çağıldarken o coğrafyayı silemeyiz. O coğrafyayı silmek demek, Karacaoğlan?ı silmek demektir.
 
Karacaoğlan?ın Münbiç?i
 
O coğrafyayı nerdeyse adım adım dolaştığı belli olan Karacaoğlan, bir şiirini tamamen Münbiç?e ayırmıştır. Bu şiire çarşıda çağrışan tellallarıyla bir Münbiç tasviri ile başlanır. Demek ki, 17.-18. yüzyıllarda Münbiç tellallar gezecek kadar büyük bir çarşıya sahipse, şehrin ekonomik gücü hayli yüksek demektir. Ayrıca şehrin bir vakitler altın tokalı kapısı varmış ama yıkıldıktan sonra yaptıran olmamış. Şehrin ulu şadırvanları ve etrafında oturulan peykeleri varmış. Etrafı bağlık bahçelik olan bu şehirde ne yazık ki ezan sesi duyulmaz olmuş. Demek ki şehir büyük bir terk de yaşamış. Şehrin iklimine de temas eden Karacaoğlan, öğlene kadar şehrin üstünü pus kapladığını belirtiyor. Ha deyince beş yüz atlının çıktığı şehir artık bu özelliğini de kaybetmiş ve Karacaoğlan buna kahırlanmış ve bu kahrın şiirini yazmış:
 
 
Belli belli bağlarının boranı
Çift çift olmuş çöllerinin ceranı
Sana derim Münbüç viranı
Çarşıda çağrışan tellallar hani
 
Münbüç'ün kapısı altun tokalı
Kimse yaptırmamış felek yıkalı
Ulu şadırvanlı çatal peykeli
Peyk'elerinde abdest alanlar hani
 
Gider gider yol üstünde dururum
Kara taş delerim su götürürüm
Bağ bahçe yetirip gül bitiririm
Tomurcuk güllerini derenler hani
 
Öğlenecek kalkmaz başının pusu
Silindi kalmadı kalbimin pası
Kulağım duymuyor bir ezan sesi
Minareden sala verenler hani
 
Karac'oğlan yavuz ata binerdi
Üstümüze avcı kuşlar dönerdi
Ha deyince beş yüz atlı binerdi
Akça ceranlar kovanlar hani
Karacaoğlan, ?şadırvanlarda abdest alanlar ve minareden sala verenler hani? derken, sanki Münbiç ve civarının PKK tarafından işgalinden ve İslâmiyet?i yasaklamasından söz etmektedir. 
 
Deli Boran?ın Münbiç?i
 
19. yüzyıl halk şairlerinden Deli Boran?ın da bir Münbiç türküsü vardır ve şöyledir:
 
Çıktım yücesinden baktım
Baktım Münbüç illerine
Akbaş akbaş evler konmuş
Yücesine bellerine
 
Münbüç derler bir şar imiş
Ağalık, beylik yer* imiş
Zorlu küheylan(ı) var imiş
Kurşun değmiş kollarına
 
Yağız atların sekişi
Benli dilber bakışı
Fırat?ın coşkun akışı
Benzer beş ay sellerine
 
Bunu diyen Deli Boran
Sevdiğine meyil veren
Top top olmuş akça ceren
Gider gayri bellerine
Deli Boran?ın tasviri de sembolik değil gerçekçidir. Akbaş akbaş evler, ağalık beylik bir yer olması, Fırat?ın yanında oluşu gibi gerçek tespitler, şairin gözlemlerine dayanmaktadır.
 
Yer adlarının Türkçe olması, hâlâ yaşamakta olan halkın büyük bir kısmının Türkçe konuşması ve bir kısmının da Arapça konuşuyor olsa da Türkmen olması ve hepsinden de önemlisi, siyasî sınıra müdahale eden Lozancıların, duygulara, türkülere ve kelimeler sözlerinin geçmemesi, bizi tekrar o topraklara çağırıyor? Adalet için, barış için, zulmün sona ermesi için tekrar o topraklara postalımızın izi çıkmalı ve Türk, Arap, Kürt ve diğer etnik yapıya mensup insanların selameti için Afrin?den sonra Münbiç, Aynülarap, Tel Abyad, Re?sülayn, Kamışlı, Haseke, Derbesiye ve Malikiye?ye de postalımız değmelidir. Ondan sonra ver elini Sincar ve Kandil!...
_______________________
*) M. F. Köprülü ?yer? kelimesini ?bir? okumuş. ?yer? okunuşu anlama ve kafiyeye daha uygun.
https://www.enpolitik.com/kose-yazisi/2099/karacaoglan-ve-deli-boranin-siirlerinde-munbic

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar

14.05.2020 Cilalı İnternet Çağında "E-Sosyal" Bir Dünya
02.04.2020 Turgutlu'nun Çınarı Yıkıldı
25.03.2020 İki 'Muhsin' arasında
30.01.2020 Ankara'nın Kültür Çınarı Ahmet Ünalmış da Göçtü
11.09.2019 Diyarbakır Anaları
19.08.2019 Sosyal Medya Hepten Mi Kötü?
02.08.2019 Ergun Balcı: Bir Kaç Kuşağa Müzik Şuuru Kazandıran Kişi İdi
24.07.2019 Üniversite Sınavındaki Başarısızlığın Sebebi
25.06.2019 Tahrip Gücü Yüksek Bir Seçim: İstanbul Seçimi
12.06.2019 Güncel Siyasetin Dili ve Üslubu
27.05.2019 İstanbul?da Seçim Sonucunu Küskünler Belirleyecek
17.05.2019 ?Vatandaşlık? Kavramı Yeniden Tanımlanmalıdır
02.05.2019 Cemal Kurnaz?ın Bir Köyü Vardı
24.04.2019 31 Mart Müneccimi Şükrü Karaca
17.04.2019 Gene TÜBİTAK
13.04.2019 TÜBİTAK, başarılar, hizmetler, hezimetler?
10.04.2019 Merhamet, burada kavram olmaktan çıkar
03.04.2019 Yerel seçim sonuçlarını nasıl okumalı?
28.03.2019 Millî İradenin genetiğiyle oynamak ve ülkücüler
26.03.2019 Kendi üşüyen, insanı ısıtan adam: Muhsin Başkan
14.03.2019 Birinci Meclis?ten Cumhur İttifakı?na
27.02.2019 Yerel seçime doğru bazı tespitler
13.02.2019 Sibel Can ile kültürel mesafe alınır mı?
06.02.2019 Devlet, belediyeler ve sokak hayvanları
30.01.2019 Anneme Nurettin Soyer?in oğlunun yanında olduğumu söylemeyin, o beni Mamak İşkencehanesinde sanıyor
24.01.2019 Doçentlik konusu gittikçe karmaşıklaştı
14.01.2019 İlber Hoca, perhiz ve lahana turşusu meselesi
09.01.2019 Ceren Damar?lar ölmesin
02.01.2019 15 Temmuz epiği olarak ?Börü? filmi
26.12.2018 Müsmir yalnızlık
13.12.2018 Mesnevi?nin günümüze kadar süregelen etkileri
06.12.2018 Mesnevi'de 'öğretme' tekniği
29.11.2018 Kredi Yurtlar Kurumundan doğru iş
21.11.2018 Gençleri sınava değil hayata hazırlamak
07.11.2018 Gençler niye deist oluyorlar?
01.11.2018 Pedagojik formasyon konusunda doğru yol bulundu mu?
24.10.2018 Üniversiteler özgür değildir
18.10.2018 Bahattin Karakoç?
10.10.2018 Serbest öğretmenlik uygulaması niye olmasın?
04.10.2018 'City'ler "Site"ye dönüşüyor
26.09.2018 Akademik yayımlarda atıf indeksi saplantısı
20.09.2018 Petrolümüz yok ama sebze-meyvemiz var
12.09.2018 ?Gözetmensiz sınav? değil, sınavsız eğitim
05.09.2018 Doğumunun yüzüncü yılında Tarık Buğra
29.08.2018 Patiler ve şehir vahşeti
14.08.2018 Dolar terörü ve iki fıkra
08.08.2018 Dolar terörü
01.08.2018 Doçentlik meselesi yılan hikayesine mi döndü?
26.07.2018 Lozan'ın gizli maddeleri neydi?
18.07.2018 15 Temmuz anmaları
11.07.2018 Rektör atama şekli değişti
04.07.2018 Medeniyet öldürmek değil, yaşatmaktır
02.07.2018 Yeni Türkiye'nin ufku, üslubu ve Süleyman Soylu
28.06.2018 24 Haziran ve sonrası
21.06.2018 İYİ Parti ülkücülerin HDP?si mi?
18.06.2018 24 Haziran yolundaki taşlar temizlenmedi
16.06.2018 Huzurun kıymetini bilin ey Kürtler!...
13.06.2018 Kahvehane?den Kafe?ye Kıraathane arakesiti
02.06.2018 Yeni şehir anlayışı, 'Millet Bahçeleri' ve çocuk oyunları alanları
22.05.2018 Tayyip Bey bayram sabahı Süleymaniye'de o şiiri okumalı
17.05.2018 Susmak zor, yazsan dinleyen yok
10.05.2018 Yetik Ozan?ı Manisa?da konuştuk
02.05.2018 Sadece üniversiteler bölünmesin, YÖK de bölünsün
25.04.2018 24 Haziran şokları
18.04.2018 Erdoğan?ın ipi Bahçeli?ye mi çektirilecek?
11.04.2018 Üniversitelerin gazı Eskişehir'de patladı
04.04.2018 Mizah niye yok?
28.03.2018 Karacaoğlan ve Deli Boran?ın şiirlerinde Münbiç
22.03.2018 Rektörlerin aşırı gücü ve araştırma görevlisi atamaları
18.03.2018 On Sekiz Mart Bin Dokuz Yüz On Beş
14.03.2018 Güncelleme mi, resetlememi, format atma mı?
07.03.2018 Ahmet Yenilmez'den Abdülhamit Tiyatrosu
28.02.2018 Cumhur ittifakı
23.02.2018 Sayın Cumhurbaşkanım, ?bir şeyi? değil, çok şeyi eksik bıraktık
14.02.2018 Cemil Meriç'in Afrin şiiri
03.02.2018 Afrin ve Civarı, İstanbul'dan Daha Fazla Türk Yurdudur
29.01.2018 AFRİN VE CİVARI NE KADAR ?YABANCI??
23.01.2018 Afrin Harekâtının üç kelimelik özeti: Kızılelma, beklemesinler, okul
17.01.2018 YARDIMCI DOÇENTLİK VE DOÇENTLİK MEVZULARI
10.01.2018 KELİME ÜRETMEDE BAKIŞ AÇISI
02.01.2018 HÜSAMETTİN ARSLAN DA GÖÇTÜ
27.12.2017 HANİ OHAL?İ ?KENDİMİZE? İLAN ETMİŞTİK?
20.12.2017 FETÖSELLİ DEVLET KAPILARI
13.12.2017 AH KUDÜS!
06.12.2017 AHMET NURİ AĞABEY
28.11.2017 NATO, TERÖR ÖRGÜTLERİYLE SALDIRIYOR
21.11.2017 KÜLTÜRDE NEREYE DOĞRU?
14.11.2017 AH ŞU PEDAGOJİK FORMASYON!...
08.11.2017 AYLA
01.11.2017 GÖREVDEN ALMALARIN SİYASÎ SONUCU
24.10.2017 O TÜRKÜYÜ SÖYLETMEYECEKTİNİZ SAYIN CUMHURBAŞKANIM!...
17.10.2017 FETÖCÜLERİN KİRLETTİĞİ KELİMELER
10.10.2017 ABD, VİZE, RUS UÇAĞI VE SAİRELİ GÜNDEM
29.09.2017 ?SALDIM ÇAYIRA ÜNİVERSİTESİ?NDEN ?ARAŞTIRMA ÜNİVERSİTELERİ?NE
26.09.2017 KUZEY IRAK, KERKÜK, MUSUL, ERBİL?
19.09.2017 AAAH AH!... FETÖ İLE MÜCADELEDE BİZİ DİNLEMEDİLER!
17.09.2017 DOĞRU? BİZİM ZAMANIMIZDA TEOG YOKTU
13.09.2017 0SMANLIDA OKUMA-YAZMA ORANI MESELESİ
07.09.2017 MUHALİF MHP?LİLERİN DURUMU
31.08.2017 MALAZGİRT ZAFERİ KUTLAMALARI VE TAYYİP BEY?İN OKUDUĞU ŞİİRLER
26.08.2017 KUZEY IRAK VE KUZEY SURİYE?NİN İÇ POLİTİKAYA ETKİSİ
23.08.2017 RACON MESELESİ VE ?İSLAMCILAR? ARASI KAVGA
12.08.2017 METAL YORGUNLUKTAN MENTAL YORGUNLUĞA ÜNİVERSİTELER
07.08.2017 DOĞUBEYAZIT?TA 3 GÜZEL GÜN
03.08.2017 GENE YARDIMCI DOÇENTLİK MESELESİ
30.07.2017 YARDIMCI DOÇENTLER MESELESİ
25.07.2017 FETÖ ZEHİRLENMESİ VEYA FETÖNAZİ
20.07.2017 15 TEMMUZ HATIRA PARASI VE ATATÜRK
16.07.2017 15 TEMMUZ VE ?EPPUR Sİ MUOVE? (DÜNYA GENE DE DÖNÜYOR)
12.07.2017 MHP TABANI CHP?YE KAYIYOR
05.07.2017 TECÂHÜL-İ ÂRİF?TEN TECÂVÜZ-İ ÂRİF?E AHMET ALTAN?IN SAVUNMASI
05.07.2017 TECÂHÜL-İ ÂRİF?TEN TECÂVÜZ-İ ÂRİF?E AHMET ALTAN?IN SAVUNMASI
28.06.2017 ?PORNO İDDİANÂME?Yİ, AHMET ALTAN?IN RETORİK ŞEHVETLE SAVUNMASI
21.06.2017 DİL KONUSUNDA SAYIN CUMHURBAŞKANIMIZA AÇIK MEKTUP
14.06.2017 AH ALYAZMALI AYBÜKE AH!...
06.06.2017 DİYANET?E SALDIRI VE CEHALET ÖRNEKLERİ
31.05.2017 FETÖ İLE MÜCADELEDE ZAAFLAR VAR
27.05.2017 ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİNDE DARBELERİ KONUŞMAK
24.05.2017 ?DÂVÂ DELİSİ KERİM?İN YAŞAYAN ŞEKLİ: AKİF EMRE
17.05.2017 DEMEK Kİ TRENDE SEMPOZYUM YAPMANIN FARKI VARMIŞ
10.05.2017 TRENDE SEMPOZYUM OLUR MU?
02.05.2017 YENİ TÜRKİYE İÇİN YENİ SİSTEM
25.04.2017 KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ?NDE LÂLEYİ KONUŞMAK
19.04.2017 LOZAN BİTTİ
12.04.2017 REFERANDUMUN MUHATABI DÜNYADIR
04.04.2017 18 MADDE KİMİN UMURUNDA?
29.03.2017 REFERANDUM VE MHP
21.03.2017 AĞIR ÇEKİM FİLM GİBİ REFERANDUM KAMPANYASI
15.03.2017 POPÜLİST CUMHURİYET?TEN DEMOKRATİST CUMHURİYETE
11.03.2017 ÜNİVERSİTELERDEKİ FETÖCÜLERİN KÖKLERİ NASIL KAZINIR?
08.03.2017 TSK 35. MADDE DEĞİŞTİ DE NE OLDU?
01.03.2017 REFERANDUM DÖNEMİ VE SİYASî ÜSLUP SORUNU
21.02.2017 TERÖRİST DARBECİLERİ YARGILAMA SÜRECİ
14.02.2017 REFERANDUMDA GRİ OLMAZ
08.02.2017 REFERANDUMDA PROPAGANDA DİLİ
04.02.2017 ÜNİVERSİTELER REFERANDUM?UN NERESİNDE?
01.02.2017 KESMEZ AMA ?EVET?
24.01.2017 KUR?AN PEDAGOJİSİ
18.01.2017 APIRSANIZ DA KÖPÜRSENİZ DE ANAYASA DE-Ğİ-ŞE-CEEEK!...
11.01.2017 ANAYASA MECLİS SAVAŞI VE FETÖ TEHLİKESİ
04.01.2017 TERÖRÜN ÇOKLU BOYUTU
28.12.2016 SINIR ÖTESİ TAHKİMAT
24.12.2016 BİZ PKK?YA ÇAKIYORUZ, CEVAP ODA TV?DEN GELİYOR
21.12.2016 SEN MİSİN SURİYE?DE ÇÖZÜM ÜRETEN!...
14.12.2016 TERÖR, ANOMİ ve ENTROPİ
07.12.2016 'EN POLİTİK' MANİSA TOPLANTISI
30.11.2016 REKTÖR PAZARLAMACILARI TÜREMİŞ
23.11.2016 ABD SİYASETİ
16.11.2016 MHP VE MİLLÎ MUHALEFET
13.11.2016 ?İLTİSAK? NE DEMEKTİR?
09.11.2016 REKTÖR ATAMALARINA TEKPİ VAR MI?
05.11.2016 MECİDİ LİRİK ŞİİRE DEVAM EDİYOR
02.11.2016 BONCUKÇULAR ÜZÜLSÜN; REKTÖRLÜK SEÇİMLERİ KALKTI
26.10.2016 ÜNİVERSİTELER MİLLÎ İRADEYİ PAYLAŞIR MI?
18.10.2016 REİS ÜNİVERSİTE İŞÂRET FİŞEĞİNİ ATTI
12.10.2016 ON MUHARREM
06.10.2016 FETÖNÜN OKULLARINDA İLLEGALİTE-III
01.10.2016 FETÖNÜN OKULLARINDA İLLEGALİTE-II
28.09.2016 FETÖNÜN OKULLARINDA İLLEGALİTE-I
21.09.2016 ?IŞIKLAR İÇİNDE YATSIN? CÜMLESİNİN SOSYO-LİNGUİSTİK ANALİZİ
14.09.2016 TÜRK SİYASETİNİN 50 GÜN ÖNÜNDEYİM
07.09.2016 FETÖCÜ TAKTİKLERİ
03.09.2016 FETÖCÜLER, 15 TEMMUZ?DA BAŞARAMADI AMA 16 TEMMUZ?DA BAŞARDILAR
31.08.2016 TUNCELİ?DE FETÖCÜ YOK DA NE VAR?
24.08.2016 FETÖCÜLÜKLE MÜCADELE DEJENERE Mİ OLUYOR?
10.08.2016 2 DENİZ 1 KARA HAYVANI
06.08.2016 ?CEMAAT?TEN ?FETÖ?YE
03.08.2016 İKİNCİ ETAP MI?
29.07.2016 GAZİ MECLİS NEYLE MEŞGUL?
28.07.2016 15 TEMMUZ GECESİ NE OLDU?
27.07.2016 15 TEMMUZ GECESİ NE OLDU?
20.07.2016 TERÖRİST DARBE
13.07.2016 REKTÖRLÜK SEÇİMLERİ
29.06.2016 MHP?NİN GENETİĞİ İLE OYNANMIŞ
22.06.2016 ?KİTSCH? DİNDARLIK, MÜZİK VE ITRÎ
15.06.2016 BEŞERÎ HASLETLER TÜRKÜLERDE KALINCA
08.06.2016 BİSMİLLAH