İLİM

Eklenme Tarihi: 04.05.2017 12:44:08 - Güncellenme Tarihi: 06.07.2020 15:36:57

?Okuyun, okuyun.

Çünkü mürekkebin akmadığı yerde kan akıyor.?

Ali Şeriati

İlim, bilmek kökünden gelir; ?bir şeyin hakikatini idrak etmektir? der, Ragıb el-İsfehanî. Bir şeyin hakikatini öğrenmek içinde tecessüs gerekir; merak öğrenmeye giden ince yoldur. Haklı olarak Chardin: ?Şüphe ilmin başlangıcıdır; hiçbir şeyden şüphe etmeyen bir insan hiçbir şeyi tetkik edemez; hiçbir şeyi tetkik etmeyen hiçbir şeyi keşfedemez, hiçbir şeyi keşfetmeyen ise kördür ve hep kör kalacaktır? der. Chardin?den çok önce Gazalî de Mizanu?l-Amel adlı eserinde ?Bağımsız düşünceye ulaşmak için de şüphe vazgeçilmez bir yöntemdir. Çünkü şüphe etmeyen bakmaz, bakmayan göremez, görmeyen ise körlük ve sapkınlık içinde kalır? demişti. Elbette ince bir tefekkür ve güçlü bir muhakeme, bilginin üstüne bina edilmedikçe eşyanın hakikati bilinemez.

Ebu Derdâ, ?Allah, sevdiklerini ilimle rızıklandırır; eşkıyaları bundan mahrum eder? diyor. Çünkü ilim, hem halis bir niyet hem de gerçeği arama ve hakikate ulaşma gayretinin neticesinde elde edilebilir. Bu da, pek çok fedakârlığı ve meşakkati gerektirir. Dûn (düşük zekâlı) insanlar bunu göze alamazlar. ?Malının senin üzerinde hakkı olduğu gibi, ilmin de senin üzerinde hakkı vardır. İlmi ehli olmayana vermeye kalkarsan, seni cehaletle suçlarlar; ilmi ehli olana vermezsen, seni günahkârlıkla suçlarlar; ilmi sefihlere vermeye kalkarsan seni yalanlarlar; ilim ehlinin yanında yanlış şeyler konuşursan, seni ahmaklıkla suçlarlar? der Kesir b. Hadramî. Çünkü ilmin de kendine ait bir ziyneti ve kıymeti vardır.

Arayanın bulduğu, peşinden gidilmeyince elde edilemeyen bir nazenindir ilim. İlim kölelere taç giydirmiş, krallara de diz çöktürmüştür. Bu yüzden ?kalem kılıçtan üstündür? denilmiştir. Emevî Halifesi Süleyman b. Abdülmelik, dönemin ünlü âlim Ata b. Ebi Rebbah?ın huzuruna gelir diz çöker ve haccın menasikini, edeplerini öğrenirdi. Sonra çocuklarına gider şöyle derdi: ?İlme çalışınız. Ben, cehaletim yüzünden şu siyah kölenin önünde zelil düştüğümü hiç unutmayacağım.? İlimin sahip olduğu kıymetten dolayı, Halife siyah bir kölenin önünde el pençe divan durmuştur. Said b. Müseyyeb de, köle iken efendisi tarafından azat edildikten sonra kendisine iş aramıştı, bir iş bulamayınca kendisini ilme vermişti. Sonra şöyle demişti: ?İlim sayesinde öyle bir mertebeye ulaştım ki, kapıma Halife geldi, kabul etmedim.? Âlim, Allah?ın sıfatlarındandır, elbette ilim edinen yücelecektir. Bazı hikmet sahipleri, ?İlmin şerefi ve fazileti, ehli olmayanların bile kendilerine ilim ehli demelerinden hoşlanmalarından anlaşılır? demişlerdir.

Âlim, çok kimsenin sahip olamadığı feraseti elde edendir. Bu sebeple dünyaya faklı bakar, o eşyayı hikmet penceresinden seyreder. Newton?un başına elma düşmeden önce de ağaçlardan elmalar dökülüyordu; ama O, başına yediği elma sayesinde bütün gezegenleri güneşe çeken bir sistemin varlığını keşfediyordu. Arşimet hamamda yıkanırken, kornada tasın su üstünde yüzdüğünü görünce çığlıklar atmış, suyun kaldırma kuvvetini keşfetmişti. Arşimet?ten evvel de insanlar hamamda yıkanıyor ve tasları kornada suyun üstünde yüzüyordu. Ama suya, kornaya ve tasa bakışları farklıydı. Bilen ile bilmeyenin farkı bu. Biri ne güzel yıkandığını düşünürken, diğeri suyun kaldırma kuvvetini keşfediyordu. İşte bu yüzden tonlarca gemileri suda yüzdürmeyi başardı insanoğlu; bir bilen bakışın sayesinde. Bilmeyen ise hala suyla ve sabunla meşgul. Bu yüzden Kur?ân, ?hiç bilen ile bilmeyen bir olur mu?? diye sorar. Bilmek, elbette ilimle gerçekleşir. Gönlü bir umman, ilmi bir derya olan Muhammed İbn Şirin, ?ilim çoğunlukla ihata edilemez, öyleyse ondan güzel olanını alınız? der.

İlim, insanlığın yeryüzündeki güneşi; o da gökteki güneş gibi daima hem ısıtmış hem de önlerini aydınlatmıştır. Her karanlık bastığında ilmin ziyasına ihtiyaç duymuştur insanoğlu, onun şualarıyla yolunu aydınlatmak istemiştir. Hayat denilen meşakkatli yolculukta içinden çıkamadığı karanlık tünellerde, yolunu bulamadığı mahzenlerde insanoğlunun önünü aydınlatan bir kandildir ilim. Balzac, Napolyon?un heykelinin altına, ?Onun kılıçla başladığını kalemle tamamlayacağım? diye yazmıştı. Kalemle, yani ilimle.

Kur?an?ın ilmi doğrudan veya dolaylı emir ve tavsiyeyi içeren neredeyse bütün ayetlerinin, işkencenin her türlüsü ve zulmün en çirkiniyle karşılaştıkları bir anda, yani Mekke?de Müslümanlara inmesi çok manidar değil midir? Kurtuluşun ancak ilimle olduğu başka türlü nasıl anlatılacaktı? Her nebî, ibadet üzerine vaazlar verir; ilmin ibadetten üstün olduğunu haykıran tek resul İslam Peygamberi?dir. İbadet, temyiz yaşından başlar ve ölümün soğuk yüzüyle karşılaşınca son erer, ama Hz. Peygamber ilmi beşikten mezara kadar, hayat boyu öğrenilmesini tavsiye eder. Zira ilim sahibi kimsenin kaleminden akan mürekkep, din adına canını veren şehidin kanından daha ulvi kabul edilmiştir. İlim olmadan dinin olamayacağının en açık ve sarih ifadesi bu. Bu yüzden Hazin, ?ilmi ihmal edenler, dinin altını oyuyorlar? der. Ali Şeriatî de, ?Okuyun, okuyun. Çünkü mürekkebin akmadığı yerde kan akıyor? diyerek aynı gerçeği ifade eder.

Batı bilginlerinin pek çoğu ilmi, aklın penceresinden görebildiği bir dünyaya indirgemiş. İslam uleması ise, ilmi ikiye ayırır: Dinî ilimler ve dinî olmayan ilimler. Aslında ilim hem dünya ile sınırlı değil, hem de ilmin, dinlisi dinsizi yoktur, zira cihanşümuldür. Talep eden herkes nasibini de alabilir, zevkini de. Bu yüzden ilim aşkı, İslam dünyasında önder bir âlim olan İmam Taberî?ye de elbiselerini sattırmış, azgın bir din düşmanı olan Saint-Simon?a da. İlmin cihanşümul haysiyeti, çocuklarına özel ders vermesini isteyen Kral I. Batlamyus?a cevaben, matematikçi ve filozof Oklid?e ?ilim için kral yolu yoktur? vecizesini söylettiği gibi, Ebu Davud es-Sicistanî?den benzer bir talepte bulunan Halife Muvaffık?a da ?insanların üstünleri ile zayıfları ilimde eşittirler? cevabını verdirmiştir.

?Hikmet, müminin yitiğidir? yani ilim nerde bulunursa Müslümanın onu almaya hakkı vardır. Nitekim sahip oldukları nasların yanında hikmeti, Yunan ve Hint?ten devşirmişti Müslümanlar.  Bundan sonra ilmin en parlak yüzü ve insanlığı ısıtan güneşi İslam ufuklarından doğmuştu. II. Frederik, pek çok Müslüman Hükümdara arz ettiği gibi, Sultan el-Kâmil?e de kısmen bilgi toplamak amacıyla ve kısmen de bilmece mahiyetinde bir takım matematik ve felsefe problemlerini sunmuştu. Bunları Mısırlı bir âlim başarı ile çözüp cevaplandırmıştı. İçinde bir dairenin bir bölüğünün yüz ölçümünün nasıl hesaplanacağına dair bir mesele de bulunan geometri ve astronomi ile ilgili problemler ise, Musul?da çözülüp cevaplandırılmıştı. Aynı sorular dizisi, İbn Seb?in?e de gönderilmiş ve ondan da doğru cevaplar gelmişti. İlmin doğru cevabı, garpta da şarkta da aynıdır. Zira ilim evrenseldir, rengi yok, coğrafi sınır tanımaz, her aklın hücrelerini besler.

İlim temelde ilâhî bir nefha taşısa da, çoğunlukla insanın ortak sermayesi olan aklın semeresidir ve dünyanın ?mirî malı? yani ortak malıdır.

https://www.enpolitik.com/kose-yazisi/1110/ilim

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar

17.11.2019 Sinema ve Dindarlar
10.11.2019 Müzik Haram Mıdır?
27.10.2019 Her Dönemin Yardakçıları
20.10.2019 Zor Oyunu Bozar
07.10.2019 Irkçılık Batının Malıdır
22.09.2019 Peygamber İnkârcıları
11.09.2019 Soner Yalçın?ın Atmasyonu
09.09.2019 Ne Saçmalıklarla Uğraşmı?ız
27.08.2019 Hırsızların Dangılları
21.08.2019 Biri Bana Kardeşlikten Söz Etsin Lütfen
11.08.2019 Önemli Kararlarım
29.07.2019 Kuş da Medeniyetimizin Bir Parçasıdır
20.07.2019 Hayat Dediğin Mana Yüklüdür
10.07.2019 ?iîlere de Bir Sözünüz Var mı?
01.07.2019 Şefaat Torpil midir?
24.06.2019 Kitleleri Yönetmek Kolay Mı?
18.06.2019 Güzel İnsanları Katleden Ülke: Mısır
10.06.2019 Şefaat Var Mıdır?
30.05.2019 Deistlerin Taptığı Bir İnşaat Ustasıdır
21.05.2019 Hz. Ömer?in Davasına Talip Olanlar Mirasına Talip Oldular mı?
13.05.2019 Akıl Ediyor Ama Hissetmiyorduk
03.05.2019 Ramazan Şemsiye Oruç Kalkandir
26.04.2019 Allah Belanızı Versin!..
18.04.2019 Hayatımızdan Çekip Gidenler
24.12.2018 Yazarlarımız nasıl yazıyorlar?
18.12.2018 Akıl ediyor ama hissetmiyorduk
13.12.2018 İnsan olmanın imtiyazı kaleme sarılmaktır
01.12.2018 Dilimize yapışan kelime: Kültür
03.11.2018 İtaat edilecek Ulu?l-Emr kimdir?
28.10.2018 Düşük profilli kafaya dikkat
22.10.2018 Mezhep taasubu
09.10.2018 Bir ateistin yanılgısı
25.09.2018 Sevgi ve sevgili üzerine
14.09.2018 Hainler cenneti memleketim
29.08.2018 Okusan da dert, okumasan da
21.08.2018 Eli hançerli ortak
15.08.2018 Namaz bir mesajdır
31.07.2018 Sevgi diliyle var olmak
30.06.2018 Doktorları vahşilere yem etmeyin
19.06.2018 Öküzler tanrı resmini çizselerdi
12.06.2018 Seçimin rengini ne belirliyor?
05.06.2018 Kur?an Değer Katar
29.05.2018 Bir manevi atmosferdir: Ramazan
20.05.2018 Şeytanlar birleşiyor, ifritler çiftleşiyor
16.05.2018 Ramazan tefekkür demektir
09.05.2018 İnsanlık onuru insanın gururudur
30.04.2018 'Atam tutam ben seni'
27.04.2018 Batılı kafa hür iradeye düşmandır
20.04.2018 Mutlu memleketin mahzun evladı: Mehmet Akif
06.04.2018 Dinde yenilik reform mudur?
03.04.2018 Akif'in Tevfik Fikret çatışması ve vatan sevgisi
27.03.2018 Akif'in Teşkilat-ı Mahsusa ve Abdülhamid ile ilişkisi
20.03.2018 Mehmet Akif'in İttihat-Terakki Cemiyeti ile ilişkisi
19.03.2018 Mehmet Akif anlaşıldı mı ki!..
11.03.2018 Kadın dövülmeli erkek övülmeli mi?
27.02.2018 Silahla öldürülmeyenler ahlaksızlıkla öldürülüyor
15.02.2018 Vicdan karası yüzkarasından beterdir
05.02.2018 Vatan hainliği ile vatanseverlik arasında ince bir çizgi vardır
01.02.2018 Şayet utanmazsan, dilediğini yap!..
21.01.2018 AMERİKALI SİYASİLER PENTAGON?UN KORİDORLARINDA KAYBOLUYORLAR
15.01.2018 BİZİ ONLAR KURTARACAK
03.01.2018 İRAN?DA NELER OLUYOR?
26.12.2017 İNSAN SEVGİSİNİN NERESİNDEYİZ?
19.12.2017 TAASSUP, AKLIMIZI DA ÇELER GÖNLÜMÜZÜ DE
11.12.2017 TAASSUBUN ÇOCUĞU CEHALETTİR
06.12.2017 KUDÜS ALINAN FİYATA VERİLİR
27.11.2017 PETROL KOKUSUNA KOŞAN KÖPEKBALIKLARI
20.11.2017 AKLA ZİYAN İŞLER
14.11.2017 ADAM ÖLDÜRMEYİ OYUN MU SANDIN?
06.11.2017 PASTA DEĞİL ÜLKE PAYLAŞIYORLAR
30.10.2017 SAYIN CUMHURBAŞKANIM ?HAVAALANI PROTOKOLU?NU DEĞİŞTİRİN
24.10.2017 HER YERDE HEP AYNI HİLE
19.10.2017 BU MÜFREDAT DEĞİŞMELİ
11.10.2017 BİR KULÜBESİ BİLE TAHRİP OLMAYANLAR CANIMIZI YAKIYOR
03.10.2017 ABD ÖLDÜRECEK ?CANAVAR? ARIYOR
30.09.2017 HİZAYA GELMEK YA DA SAF TUTMAK
21.09.2017 RÜYALARINDA GEZİNDİM İSTANBUL?UN
12.09.2017 ARAKAN?I MI YOKSA 2019?U MU KONUŞALIM?
07.09.2017 AKIL NE KADAR GEREKLİ?
31.08.2017 DEVE SİDİĞİNDEN DAVA ÜRETMEK
20.08.2017 KARDEŞLİK SINIR TANIMAZ
10.08.2017 TÜRK KIZI LEYLA?NIN MÜSLÜMAN OLUŞU
06.08.2017 MÜFTÜ NİKÂH KIYSA NE OLUR?
25.07.2017 TARTIŞMA, ?HIRLAŞMA? DEĞİLDİR
22.07.2017 GÜNÜMÜZ FERHAT İLE ŞİRİNİNİ GÖRDÜM
14.07.2017 DİKTATÖRLÜĞÜ DE BATIYA BORÇLUYUZ ÖZGÜRLÜĞÜ DE
06.07.2017 İKTİDAR HIRSI BAZEN ÇOK VAHŞİCEDİR- II
29.06.2017 İKTİDAR HIRSI BAZEN ÇOK VAHŞİCEDİR- I
21.06.2017 ANNEYE VE BABAYA BİR GÜN DEĞİL BİR ÖMÜR AYRILIR
14.06.2017 HER GÜL BAHÇESİ ÇOCUKLARIN MEKÂNIDIR
09.06.2017 MAHALLE KAVGASI MI, CAMİ VE ÇOCUK MESELESİ Mİ?
02.06.2017 ORUÇ BİZİ TUTAR MI?
26.05.2017 NECİP FAZIL ANISINA...
18.05.2017 İSLAM VE İLİM
11.05.2017 HIRİSTİYANLIK VE İLİM
04.05.2017 İLİM
29.04.2017 AŞK?I YAZAYIM DEDİM
18.04.2017 REFERANDUM SONUCU BİR BAŞARIDIR AMA...
13.04.2017 AYDINLIK BİR GÜNE YÜRÜYORUZ
06.04.2017 KANPAZARI: İDLİB
30.03.2017 ?HAÇLI RUHU? BİR İNANÇ MI YOKSA ZİHNİYET MİDİR?
23.03.2017 BİZE ÖZGÜRLÜK GETİRİRLER Mİ?
16.03.2017 AVRUPA TAHAMMÜLSÜZLÜĞÜ VE ?TURO-ARYEN?LER
09.03.2017 KOZMETİK SANAYİNİN SEMBOLÜ: SÜSLÜ MUMYALAR
02.03.2017 İNANMAK ZOR ŞEYDİR
23.02.2017 YANGIN VAR DİYE KOŞUŞTULAR OYSA GÜNEŞ DOĞUYORDU
16.02.2017 PEYGAMBERLER BIRER INSANDIR
09.02.2017 NEDEN TÜRKÜ DİNLEMEYİZ Kİ?
02.02.2017 TÜRKİYE?DE BAŞKANLIK NE ANLAMA GELİYOR?
26.01.2017 SALTANAT MEŞRU MUDUR?
18.01.2017 İSLAM?DA DEVLET BAŞKANININ SEÇİMİ
12.01.2017 İSLÂMÎ BAKIŞLA DEVLET BAŞKANLIĞI
05.01.2017 KURŞUN ADRES SORMAZ AMA TERÖR HEDEF ŞEÇER
29.12.2016 KAÇ KEZ TIRPANLA BİÇTİLER BİZİ
22.12.2016 BİZ PRANGALARI KIRDIK, HALA TASMALILAR VAR
18.12.2016 YENİ SAVAŞ KONSEPTİ: TERÖRDÜR
07.12.2016 TERÖR YUMURTLAYAN TAVUK
30.11.2016 YANGIN YÜREĞİMİZDE
24.11.2016 KÖY İLKOKULUNDAYIM
16.11.2016 KAÇIŞAN SATILIK RUHLAR
09.11.2016 KELEBEĞİN FIRTINASI
03.11.2016 YENİ BİR MEZHEPLER SAVAŞI KAPIDA MI?
18.10.2016 GÖZ GÖRE GÖRE TUZAK
05.10.2016 CEHALETİN SINIRI YOKTUR
29.09.2016 TEKBİR?DEN ÜRKMEK
21.09.2016 BATI MI DEDİNİZ?
15.09.2016 İKİSİ DE YUMURTLADIĞINA GÖRE TAVUK DA KAZDIR
07.09.2016 ALTIN DİŞLİ ÇOCUK
01.09.2016 SUSUN BARİ !...
24.08.2016 İNSAN
18.08.2016 DEMOKLESİN KILICI MI, TERÖR SOPASI MI?
11.08.2016 ADİL OLMAK ZORUNDAYIZ
03.08.2016 DARBENİN ARİTMETİĞİ
28.07.2016 İLERİYE BAKMAK
21.07.2016 KARTONDAN ADAMLARDAN KAHRAMAN ÇIKMAZ
18.07.2016 SENARYOSUZ DARBE OLMAZMIŞ!
14.07.2016 FİLİSTİNLİ KIZA
30.06.2016 TERÖR ALÇAKLIĞI
29.06.2016 ŞAHİDİM İSRAİLDİR
23.06.2016 ?NUR TOPU SAVAŞÇILAR? KİMİN ESERİ?
16.06.2016 GÜÇLÜNÜN SAVAŞI MI, HAÇLININ MI?
09.06.2016 YAZMAYA BAŞLARKEN