Tekrar belirtelim ki; “Rapor çeşitli illerde çalıştaylar yapılarak, Müzik ve Güzel Sanatlar alanı mensuplarının görüşleri alınarak titiz bir çalışma sonucu hazırlanmış. Bu raporun YÖK ve ÜAK tarafından değerlendirilmesi ve Prof. Türkmen ‘e yetki verilerek “kanun/yönetmelik teklifleri hazırlanması” ve bunların “onaylanması” ile “uygulamaya” geçmesi zaruridir.”
Yapılanmanın çok fazla yanlış olduğu bir alan müzik ve konservatuvarlar alanı olmuştur. YÖK ile MEB arasında ahi uyum/birliktelik yoktur.
KONSERVATUVAR ALANI
1. Yapılanma sorunları
Birkaç soru?
- “THO Anabilim dalı mı? THO Anasanat dalı mı?”
AY: Tartışmasız THO ASD, THO ASD’dir…
- “Müzikoloji Anabilim dalı mı? Müzikoloji Anasanat Dalı mı?”
AY: Tartışmasız Müzikoloji ABD’dır.
- Türk Sanat Müziği Bölümleri Temel Bilimler Anasanat Dalı’nın Türk Müziği Anasanat Dalına dönüşmesi istendi. Bu değişim ve dönüşümü yapmayan konservatuvarlar var. Bu anasanat dalının adı ne olmalı?
AY: “Temel Bilimler” kaldırılmalı, sadece “Türk Müziği Bölümü” olmalı ve altına “TSM ASD”, “THM ASD” olarak yapılanmalıdır.
- “THM Anasanat Dalı mı? THM Anabilim Dalı mı?”
AY: Elbette “TSM ASD” ve “THM ASD” olmalıdır.
- “Türk Halk Müziği mi, Halk Müziği mi?”
AY: “Türk Halk Müziği”, buradaki “Türk” kelimesi bir “ırkı” değil, Türkiye’de yaşayan halkları temsil etmektedir.
- “Türk Müziği Bölümü altında Türk Müziği Anabilim Dalı mı? Türk Müziği Anasanat Dalı mı”?
AY: “Türk Müziği Bölümü” altında “TSM/Türk Sanat Müziği” ASD olmalıdır.
g) “Tek bir adla açılmış anasanat dalı/anabilim dalları en yakın anasanat dalı/anabilim dallarına dönüştürülmeli mi? Örneğin Türk Müziği Bölümü Telli Çalgılar ASD”
AY: Bu zaten yanlış örnek olmuş. Bu bölüm altında bu ASD olamaz, “Telli Çalgılar ASD”, “Çalgı Eğitimi Bölümü” altında yer alacaktır. Örnek: Müzikoloji Bölümü’nde tek ASD/ABD varsa, elbette “Müzikoloji ABD” olmalıdır.
- Yine tek bir örneği olan anasanat dalı en yakın anasanat dalına dönüşmeli mi? Örneğin Türk Müziği Bölümü Üflemeli ve Vurmalı Çalgılar ASD.
- AY: Yanlış örnek olmuş. Bu bölüm altında bu ASD olamaz, Üflemeli ve Vurmalı Çalgılar ASD”nin yeri Çalgı Eğitimi Bölümü’dür...
ı) “Türk Müziği Bölümü altında THM ABD ve TSM ABD doğru mu”?
AY: Yanlış, her iki alanda yoğunluk “uygulamaya” dayandığı için “ASD” olarak yer almalıdır.
- “Türk Müziği, Sahne Sanatları, Müzikoloji, Müzik Bölümleri bir çatı altına toplanamaz mı?”
AY: Toplanamaz. Her biri ayrı bir özellik ve alanı kapsamaktadır. Bazı konservatuvarlarda olan “Müzik Bölümü” de kaldırılmalıdır.
- “Müzikoloji Bölümü mü? Müzik Bilimleri Bölümü mü?”
AY: “Müzik Bilimleri” veya “Müzikoloji” çalışma alanı; müzik bilimsel analiz ve araştırmaya dayalı akademik bir disiplindir. Müzikoloji olmalıdır.
- “Yeni ABD ve ASD adları olmaz mı? “Yapay Zeka ve Müzik” gibi”.
AY: Çok erken bir konudur. Henüz anlama ve uygulama aşamasındadır. Zamanla olabilir.
Konservatuvarlar hangi adla tek çatı altında toplanabilir?
AY:Konservatuvar; müzik, bale, tiyatro vb. öğretimi yapılan okuldur. Konservatuvar zaten tek çatıdır, başka isme gerek yoktur.
- “Konservatuvarlar Müzik ve Sahne Sanatları Fakültelerine dönüşebilir mi?”
AY: Konservatuvarlar elbette ‘Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi’ne dönüşebilir. Ancak, o zaman lisans-lisansüstü eğitimi kapsayacaktır. Konservatuvarları kapatmak yerine; ilkokul-ortaokul ve lise olarak eğitime devam ettirilmelidir. Üniversite içinde -pedagojik nedenlerle- yer vermek zor ise -ki öyledir- toplu olarak MEB’e devredilmelidir.
2. Yetenek sınavlarına yönelik tespitler, düşünce ve öneriler.
3. Akademik personel sayılarının azlığı/kadro talebi.
Görüşler
Akademik kadro alımlarında yabancı dil şartının kaldırılabileceği, performansa dayalı sınav yapılması talebi.
4. “Konservatuvarların üniversite yönetim kurullarında temsil edilmesi, oy hakkının olması.”
AY: Her ne kadar 2547 say yasada Konservatuvar Müdürlerinin Üniversite Y.K.’na katılması öngörülmemişse de, liyakatli ve ehliyetli bir rektör Konservatuvar ile ilgili konular görüşülürken Müdürü Y.K.’na çağırıp, bilgi alabilirdi. Ama, bu hiç olmadı ve müzik ve güzel sanatlardan anlamayan Y.K. üyeleri karar verici oldular. Bu Konservatuvarlarda rahatsızlık yarattı ve “Fakülte’ye dönüşerek” çözüm bulmaya çalışıldı...
Elbette yine de geç değil. 54 Konservatuvar var ve sorunları yazıyoruz. ÜAK SDEK raporluyor. Çözüme gitmek gerek.
5. “Konservatuvarların senatolarda iki üye ile temsil edilmesi.”
AY: Senato’da, Dekanlıklar; “Dekan” bir de “Fakülteden seçilmiş bir üye” ile temsil ediliyor. Elbette Konservatuvarların da, diğer Müdürlüklerin de (4 yıllık) aynı haktan yararlanması şart. Bunun için ilgili yönetmelik; “Senato, Rektörün başkanlığında Rektör Yardımcıları, dekanlar, müdürler ve her fakülte/müdürlük kurulları tarafından üç yıllığına seçilecek birer öğretim üyesi ile Rektörlüğe bağlı enstitü müdürlerinden oluşur.” şeklinde değiştirilmesi yeterli olacaktır.
6. “Yeni konservatuvar kurulması yerine Müzik ve Sahne Sanatları Fakültelerinin veya Müzik Üniversitelerinin kurulması.”
AY: İsteğimiz önce “Bölgesel Konservatuvarların” açılması, kuvvetlenmesi ve sonra yine bir proje çerçevesinde açılmasıydı. Ama olmadı Anadolu GSF’ler (105) / Bil-Sem’ler (400) gibi çoğaldı ve 54 Konservatuvarımız oldu. SDEK Başk. Uğur Türkmen Hocamızın yaptığı çalışmada Konservatuvarların dağılımının ölçüsüz olduğu ve bazı bölgelerde yığışma yaşandığı görülmektedir.
“Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi” kurulması ya da “Müzik ve Sahne Sanatları Üniversitesi” (Bölgesel) kurulması doğru olacaktır.
7. “Müzik ve Sahne Sanatlarının ayrılması, ayrı fakültelerde olması.”
AY: Asla. Müzik ve sahne birbirini tamamlayan iki unsurdur.
8. “Üniversitelerin müzikle ilgili birimlerindeki çok başlı kurumsal yapının, “Müzik ve Sahne Sanatları Fakülteleri” altında birleştirilmesi (Örneğin; Konservatuvar, GSF Müzik Bölümleri, Eğitim Fakülteleri Müzik Öğretmenliği Anabilim Dalları gibi tek bir çatı altında toplanması)”
AY: Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi’ne evet. Ancak Konservatuvar ile ilgili görüşlerimi önceki maddelerde yazmıştım.
Eğitim Fak. GSE Böl. Müzik Öğr. ABD, “öğretmen” yetiştirmektedir. (Ancak, MEB Akademisi ile nasıl bir pozisyon alacakları belli değildir. Formasyon da kaldırılmış ve Akademiye verilmiştir. bu kararlar tartışılmadan, “ben yaptım oldu” mantığıyla siyasetle yürütülmekte, bilim ve sanat göz ardı edilmektedir.
GSF Müzik Bölümleri, henüz ne yetiştirdiği belli olmayan, daha doğrusu “her şeyi yetiştiren” durumundadır. Bu bölümlerin “müzik ve sahne ara insan gücüne” yönelik eğitim ve programa dönüştürülmesinde yarar vardır.
Dolayısı ile “tek çatı” çok zordur.
9. “Konservatuvarlar 4 yıllık eğitim veren lisans kurumları olduğundan dolayı isim değişikliği (Konservatuvar) yapılmadan Yüksekokul statüsünden Fakülte statüsüne çevrilmesi. Bir başka ifade ile; 2547 Sayılı Kanun’un 3. Maddesinde; konservatuvarların müzik ve sahne sanatları alanlarında sanatçı yetiştiren fakülteler olarak tanımlanması, bu kurumlara fakülte statüsünün kazandırılması. Bu görüş ve/veya benzer bir önerinin ÜAK Başkanlığı ve YÖK ile paylaşılabileceği.”
AY: Görüşlerimi yukarda yazmıştım.
2. Öneri; 547 sayılı kanunun 3. Maddesinde değişiklik yapılması yerine, “AKADEMİK TEŞKİLATLANMA YÖNETMELİĞİ”
“Üniversite Yönetim Kurulu
MADDE 6. a) Kuruluş ve işleyişi: Üniversite yönetim kurulu, rektörün başkanlığında dekanlardan, üniversiteye bağlı değişik öğretim birim ve alanlarını temsil edecek şekilde senatoca dört yıl için seçilecek üç profesörden oluşur. Şeklindeki 6. Maddesine ek olarak; Konservatuvarlar, Üniversite Yönetim Kurulunda dekanlık düzeyinde kurum müdürlerince ve görev süreleri boyunca temsil edilir.”
AY: “…..Şeklindeki 6. Maddesine ek olarak; Konservatuvarlar, Üniversite Yönetim Kurulunda dekanlık düzeyinde kurum müdürlerince temsil edilir.” yeterlidir.
10. “Müzik alanında eğitim veren lisans programlarında “Hazırlık Sınıfı” uygulamasına izin verilmesi.”
AY. Hazırlık sınıfları maalesef 1999’lu yıllarda –nedense- kaldırıldı. Yazık oldu. Oysa çok yararlı, öğrenciyi daha iyi tanımaya yönelik çalışmaların olduğu bir yıldı. Ama şimdi “geçim sıkıntısının” ve YÖK’ün “lisans eğitimini 3 yıla indireceğiz” söylemlerinin arttığı bir dönemde, teklif edilse de kabul görmeyecektir.
11. “Bünyesinde ortaokul ve lise devreleri bulunmayan konservatuvarların tümünde eğitim sürelerinin denkliği için yarı zamanlı sertifika programlarının açılması.”
AY: Bu maddenin yanındayız. Konservatuvarlar sadece kendilerine gelen öğrenciyi eğitmemeli, çevresine de yardımcı olmalıdır.
12. “Konservatuvarların “lisans” yönergelerinin zorunlu hale getirilmesi.”
AY: Katılıyoruz…
13. “Avrupa Konservatuvarlar Birliği gibi oluşumlara üyelik aidatı desteğinin bulunması.”
AY: Katılıyoruz…
14. “Sanat dalları alan dersleri (solfej, çalgı vb.) çalıştaylarının yapılması.”
AY: Katılıyoruz…
15. “Güzel Sanatlar Liseleri ile ortak çalışmalar yapılması. Açık ders uygulamalarının yapılması”
AY: Katılıyoruz…
16. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmenlik Alan Kılavuzunda konservatuvara yönelik eksiklikler.
17. Türk Musikisi Devlet Konservatuvarlarında eğitim öğretim faaliyetlerine devam eden programlarda derslerin içerik ve kredi olarak yüzde 70 civarında standartlaşması.
18. “Türk Halk Müziği ve Türk Sanat Müziği gibi Türk Din Musikisi’nin de Güzel Sanatlar Temel alanına eklenmesi.”
AY: Katılıyoruz ama bu isimle değil. “Türk Din Musikisi” ne demek? “Dini Müzik: Mevlevi ayini, Mersiye, Kaside, İsm-i celal, Durak, Şuğul, Savt, Nefes, Na't, İlahi” doğru tanımdır. Artık 2026 Türkiye’sinde “musiki” değil “müzik” kullanılmalıdır. “Mesela, Din Musıkisi: ‘Müslümanlar tarafından Türk toplumlarında bestelenen kendine özgü bir müzik türünü ifade etmektedir’ tanımı kabul edilemez.”
19. “Ortaokul ve lise birimleri bulunan konservatuvarlarda MEB derslerini (Türkçe, Matematik, Sosyal Bilgiler, Din Kültürü ...) yürütmek üzere Milli Eğitim Bakanlığı tarafından öğretmen atanabilmesi ya da öğretmen atanabilecek olan okullar listesinde yer alarak atama tercihine dahil edilmesi.
AY: Ortaokul ve lise birimleri bulunan konservatuvarlarda bu uygulama zaten vardır. Emekli olduğum İTÜ TMDK’da bu dersler MEB tarafından atanan öğretmenlerce yürütülmektedir.
20. “Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalar” ile ilgili yönetmeliğin 18.maddesine (1.fıkra) “…, güzel sanatlar temel alanında ders vermek üzere atama yapılacak öğretim görevlisi kadroları için adayların sanatsal performans yeterliğini ve bilgi birikimini ölçecek şekilde hem sözlü hem yazılı, …… sınav yapılır” ifadesinin eklenmesi.”
AY: Katılıyorum.
21. “Caz sanat dalının Güzel Sanatlar Temel Alanına eklenmesi.”
AY: “Caz Sanat Dalı” değil. Siyasi partilerde ki gibi Başkan erozyonuyla karşılaşınca YÖK ve ÜAK “Sanat Dallarını” 1999’lu yıllarda kaldırıldı. Dolayısı ile “Caz Müzik ASD” olmalıdır.
22. “Konservatuvarların müfredat hazırlama sürecinde referans alabileceği kapsamlı mevzuatların oluşturulması ve bu sürecin sağlıklı yürüyebilmesi için yetkin danışmanlardan oluşan bir kurul oluşturulması.”
AY: Katılıyorum. Tamamen yönetimin ufku ile alakalı bir konu.
23. Çalgı Yapımı, Tasarımı ve Restorasyonu doçentlik alanı ve kriterlerinin geliştirilmesi.
24. Koro Şefliği doçentlik alanı ve kriterlerinin geliştirilmesi.
25. Korrepetisyon doçentlik alanı ve kriterlerinin geliştirilmesi.
26. Çalgı Yapımı alanında ALES muafiyetinin sağlanması.
AY: Katılıyorum.
27. Çekirdek programların oluşturulması ve bu programlar üzerinde alt komisyonların kurulması (örneğin opera anasanat dalı programlarının tekrar ele alınması ve çekirdek program oluşturulması)
28. Yorumculuktan doçentliğe başvuru yapanlara uygun jürilerin atanması gerektiği.
29. “Bölge konservatuvarlarının ortak etkinlikleri.”
AY: Hem kurumların tanıtımı hem öğrencilerin motivasyonu için çok önemlidir. 1996-99 arası İTÜ TMDK Müdür Yard. iken başlattığım “Konservatuvarlar Şenliği”; İstanbul (TMDK), Gaziantep (TMDK) ve İzmir’de (DTMK) yapılmıştı. Maalesef devam ettirmedi. En azından Konservatuvarlar, Bakanlık Kültür Yolu Festivali’nde yer almalıdır. Ama olmuyor…
30. “YKS – Üstün yetenekli çocuklar ders muafiyetleri ile ilgili gündem maddesi dikkate alınmalı. Bu özellikteki çocukların ders muafiyeti konusunda ilgili üniversitelerin yönergesine ilave madde eklemeli ve böylelikle eğitimlerini daha erken tamamlamaları sağlanmalı.”
AY: Katılıyorum.
31. Kültür Bakanlığı kadrolarının artırılmasına yönelik çalışmalar.
32. İl ve ilçe belediye konservatuvarlarının açılmasına yönelik çalışmalar.
33. Yabancı uyruklu öğretim elemanı sayısının artırılması talebi.
34. Norm kadro sınırı sanat dalları için geçerli olmaması talebi.
35. “Güzel Sanatlar Enstitülerinin kurulmasına yönelik talepler.”
AY: Katılıyorum. Özellikle Müzik ve Güzel Sanatlar alanı birimleri olan üniversitelerde büyük eksikliktir.
36. ÜAK Gençlik Senfoni Orkestrası ile ÜAK Gençlik Türk Müziği Topluluğu konserlerinin sürekliliğine yönelik talepler.
37. “Her konservatuvarın bir sanat alanını üstlenip bununla ilgili çalıştaylar düzenlenmesi talebi.”
AY: Bu iki madde yine yöneticilerin ufku ve ileri görüşleri ile doğru orantılıdır.
38. Müzik teknolojileri alanında doçentlik kriterlerinin daha detaylı bir şekilde ifade edilmesi konusunda çalışma yapılması talebi.
Devam edecek…
