TÜRK KÜLTÜRÜNDE “HAYAT AĞACI”

Ağaçlar tarih boyunca birçok uygarlık tarafından farklı şekillerde anlamlandırılmıştır. Geçmişten günümüze Türk kültüründe de belli ağaç türleri kutsal kabul edilmektedir. Bunun nedeni; ağaçların hayatı ve sonsuzluğu temsil etmesidir.

Bir başka ifade ile ağaç, varlığın başlangıcından bu güne kadar insan hayatında hava, su , toprak kadar önemli bir yere sahip olmuştur. Ağaç dünya kültüründe doğurganlığın, ölümsüzlüğün, şansın, bereketin, sağlığın, hastalıktan kurtulmanın sembolüdür. Tanrı ile iletişim ağaç yoluyla kurulmuştur. Tabiat olayları da ağaç vasıtasıyla düzene girmiştir. Ağaçlar yağmuru yağdırma veya durdurma, güneşin batması, ayın tutulması, sürüleri ve sığırları çoğaltma, kadınları kolayca doğurtma gücüne sahip bir varlık olarak düşünülmüştür (Öztürk Ateş, Ş, 2012, s: 15).
Öte yandan birçok inanışta ağaç, Tanrının yeryüzündeki sembolü olarak tasvir edilmiştir.  İslamiyet öncesi Türklerdeki ağaç kültünün ilk ortaya çıkış yeri tam olarak bilinmemekle birlikte dağlık Ötüken bölgesi olduğu tahmin edilmektedir. Hunlar, her yıl yaz bitiminde muhtemelen Ötüken’de yer alan, Lung-Cheng (Ejder Şehri) denilen başkentlerinde yaptıkları yer ayini, şehrin yakınındadır (Arslan, S, 2014,s: 61).

Türk kültüründe hayat ağacı ise genellikle bir kayın ağacı olarak resmedilmiştir. Eski Türkler ’de hayat ağacı yerin ve göğün birleşiminden oluşmaktadır. Ayrıca; kökleriyle cehennemi, gövdesiyle yeryüzünü ve dallarıyla cenneti temsil etmektedir. 

Hayat ağacı ,çeşitli kaynaklarda çok farklı isimler ile karşımıza çıkmaktadır. Kozmik ağaç, dünya ağacı, evren ağacı gibi. Farklı kültürlerde , farklı tanımlar alsa bile biçimsel ve içerik olarak aynı ağaçtan bahsedilmektedir.
Tüm bunların yanı sıra hayat ağacı hakkında anlatılan oldukça fazla mit ve efsane bulunmaktadır. Örneğin; Türk kültüründe inanılan bir mite göre; Hayat ağacı Dünya yaratıldığında meydana gelmiştir. Dalları ve budakları gümüşten, yaprakları altındandır, gövdesinden ve tepesinden sarı renkte bir sıvı çıkmaktadır (Ergün, P, 2004,s: 153).
Bir başka efsaneye göre ise;  şamanların davulları hayat ağacından yapılmaktadır. Bunun nedeni; davul ile birlikte şamanlar ilahi alemle temasa geçebilmektedirler. Ayrıca davulun üzerinde yer alan hayat ağacı çizimlerinin ayin sırasında şamana yol gösterdiğine inanılmaktadır. 

Sonuç olarak; dünyanın başlangıcı ve sonunun hayat ağacı ile tasvir edildiğini söyleyebiliriz. Türkler, tarih boyunca hayat ağacını kutsal kabul etmiş ve zamanla bu inanış anlatılan birçok efsane ile günümüze kadar gelmiştir. Atalarımız için hayatın simgesi olan bu ağaç , dünyanın zıtlıklar üzerine kurulu olan dengesine bir gönderme niteliğindedir.

Kaynakça
Arslan, S. (2014). Türklerde Ağaç Kültü ve Hayat Ağacı. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 1-1 
Ergun, P. (2004). Türk Kültüründe Ağaç Kültü, Ankara.
Öztürk Ateş, Ş. (2012). Yakındoğu Demirçağ Uygarlıklarında Hayat Ağacı İnancı. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Diyarbakır.

http://www.enpolitik.com/kose-yazisi/392/turk-kulturunde-hayat-agaci.html

Sizin Yorumunuz:

*
*

Yorumlar

15.09.2016 17:00
Son paragraf: Ağaçlar tanrının eli mi dersiniz? Ağaçlar yok oldukça tanrı da elini insanlığın üzerinden çekiyor gibi. Açlık susuzluk ve doğal afetlere ve bozulan tabiat dengelerine bakılırsa....

Diğer Yazılar

Diğer Yazılar