İletişim ve İntihar (1)

Eklenme Tarihi: 18.01.2020 10:33:48 - Güncellenme Tarihi: 28.02.2020 07:40:20

Bir insanın taammüden; bilerek ve isteyerek, hususi bir kasıt ve niyetle kendi hayatına son vermesi hiç şüphesiz üzüntü verici bir olaydır.

“İnsan, niçin intihar eder?” sorusu, elbette tartışılması, araştırılması gereken bir konudur.

İntihar olaylarının, psikoloji veya psikiyatrinin çalışma alanına girmesi gerektiği düşünülürken ilk defa Fransız sosyolog Emile DURKHEIM (1858-1917) farklı bir fikir ileri sürerek bütün intiharların psikolojik veya psikiyatrik birer vâk’a olmayabileceği ihtimali üzerinde durmuştur.

İntihar olaylarını çözmek için geniş çaplı ve uzun vadeli bir araştırma yaparak 26.000 intihar dosyasını tek tek inceleyen Durkheim, araştırmasını, “İntihar” ismiyle bir kitap olarak yayınlamıştır.

Durkheim, bu araştırmasıyla intiharların farklı bir yönünü ortaya çıkarmıştır. Buna göre, intiharların pek azı psikolojik veya psikiyatrik vak’a olarak görülebilir. İnsanların intihar etmelerinin asıl sebebi, içinde yaşadıkları toplumdaki karmaşık ilişkiler ağının baskılarına maruz kalmalarıdır.

***

Durkheim, intiharların sebeplerini tek tek bireylerde değil toplumda aramak gerektiği iddia etmektedir.            

İntiharların, “toplum düzeniyle” ilgili bir yönü bulunmaktadır; bu yüzden toplum ile alakalı bir mesele olarak ele alınmalıdır.

Başka bir ifadeyle konu, toplum ile bireyler arasındaki iletişimde düğümlenmekte, intiharların pek çoğu, psikolojik veya psikiyatrik birer maraz değil, toplumla ilişkili bir davranış sapması olarak ortaya çıkmaktadır. 

Toplum içinde ve toplumun bir parçası olarak yaşayan birey, içinde yaşadığı toplumla olan iletişimindeki denge ve ölçü bozulduğundaintihara sürüklenmektedir.

***

Durkheim’e göre, her toplumun farklı bir “intihar eğilimi”vardır. Ancak, toplumların “intihar eğilimleri” muhtelif sebeplerle birbirinden farklıdır.

O halde izaha muhtaç konu eğilimler arasındaki bu farklılıklardır. Neden bir grubun intihar eğilimi diğerinden daha yüksek veya düşüktür?

Durkheim, bu noktada yine topluma müracaat etmektedir. Bir grubun intihar eğiliminin diğerinden daha yüksek veya düşük olmasının sebebi sosyal ilişkilerdir.

Çünkü toplumla tek tek bireyler arasındaki iletişimi etkileyen, değiştirip dönüştüren sosyal ilişikler ağıdır.

***

Sosyal ilişkiler, birey davranışları (intiharları) üzerinde etkili olduğuna göre, sosyal ilişkileri belirleyen şey nedir? Durkheim’e göre, sosyal ilişkileri belirleyen temel unsur, toplumların yapısıdır.

Toplumlar, hakim olan ilişkiler ağına göre ikiye ayrılır: Geleneksel toplumlar ve Modern toplumlar.

Geleneksel toplumlarda, toplum yapısı farklılaşmamıştır. Geniş kabul görmüş değer ve inançlar vardır. Bu değer ve inançlar, herkesi kuşatmıştır. Bireyler, ne yapıp veya yapmayacağı bilir; ödüller ve cezalar bellidir.

Modern toplumlarda ise, toplum yapısı (aile, okul, mahalle, kurumlar, ekonomi, siyaset, eğitim… ) oldukça farklılaşmıştır. Toplum, karmaşık ilişkiler ağıyla canlılığını devam ettirir.

Topluma ait hemen her yapıda işbölümü vardır ve her geçen gün daha da ihtisaslaşan işbölümü, insanların birbirine olan bağımlılığınıartırmaktadır.

Ancak Durkheim, toplumdaki denge ve bütünleşmenin bozulması halinde, insanların bu bozuk düzene uyum sağlamakta zorlanacaklarını, davranış kalıplarının değişeceğini ve bu kalıplara kuralsızlığın hakim olabileceğini ifade etmekte, bu durumu “anomi” olarak adlandırmaktadır.

***

Toplumdaki dengeler bozulduğunda, düzeni sağlayan kurallar, artık “kural” olmaktan çıkar: İnsanların davranışlarınıyönlendirecek derecede bağlayıcılık ifade etmez.

Sokrates’in ifadesiyle insanlar için “iyi - güzel - faydalı” ölçüler ortadan kalkar. İnsanları “iyi - güzel - faydalı”  işler yapmaya sevk edecek kurallar ve değerler zayıflar.

Bu durumda kişinin davranışlarında iki farklı şekilde değişiklik gözlenir: İlk olarak kişi, toplumun mevcut ölçülerini tanımaz, aşırılık gösterir (ifrat). İkinci olarak ise, kendi içine kapanır (tefrit).

Her iki halde de artık o, yalnız bir insandır, yalnızlaşmıştır: Topluma da kendine de yabancılaşmıştır.

Yalnızlık ve yabancılaşmanın son aşaması çaresizlik ve intihardır.

***

Peki, kişiyi bu durumdan kurtaracak olan nedir? Elbette toplumdur. Kuralların ve değerlerin neşet ettiği sosyal ve kültürel ortamdır.

Toplum hayatının tabii akışı, insanların akıl ve ruh sağlığı için uygun bir ortam hazırlamıyorsa, devlet gerekli tedbirleri almalıdır. Durkheim, devletin yapacağı düzenlemeleri gerekli ve önemli bulmaktadır.

Devletin yapacağı düzenlemeler neden gerekli ve önemlidir? Yazının giriş bölümünde de zikredildiği üzere, Durkheim'e göre; toplumun, tek tek fertler üzerinde zorlayıcı bir etkisi vardır. Toplumdaki karmaşık ilişkiler ağı, kişilerin davranışlarını değiştirmekte, dönüştürmekte ve yönlendirmektedir.

Toplumdaki sağlıklı ilişkiler, bireylerin davranışları üzerinde olumlu etkiler yapacaktır.

Devam edecek …

http://www.enpolitik.com/kose-yazisi/3690/iletisim-ve-intihar-1

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar