Kadını Evde Tutma Çabası ve Peyami Safa

Eklenme Tarihi: 04.01.2020 10:15:32 - Güncellenme Tarihi: 09.04.2020 13:45:25

İki yaşında iken (on ay ara ile) hem babasını hem de kardeşini  kaybeden Peyami’nin küçüklüğü,  annesinin hıçkırıkları arasında  geçmiştir. Kendisi bu durumu “facia atmosferi” olarak tarif eder; ve eserlerini dolduran “facia beklemek vehmi”ni, yaklaşan her ayak sesinden  tehlike sezmesini  hayata böyle kötü  başlangıç yapmasıyla özetler.

Astronomiden tıp ilmine, güzellik yarışmasından siyasete kadar  pek çok konuyla ilgilenen,  bu güne kadar da kendisiyle ilgili pek az ilmi çalışma yapılan,  dolayısıyla hak ettiği değeri henüz bulamamış olan  düşünce adamı  Peyami Safa’nın kadına bakışını yansıtan bir dizi yazı kaleme alacağım. Çok yönlü bu renkli simanın işlemeye çalışacağım “aradığı kadın”  ya da “kadın düşmanı mı?” temaları onun sadece bir yönüne işaret eder.

Konumuzla alakadar olmasa da  Peyami’nin  hastalığı ve fakirliği, kişinin kırbaçlayanı olarak görmesi; ve eski gecekondularda birbirine yaslanmış tahta evleri, yağmurlu fırtınalı havalarda  sancılanıp biraz daha yere eğilmiş olarak algılaması, ve bu evlerde hasta olan  kendini bulup kendisi gibi iki üç yılda bir ameliyat olmayınca yaşayamayacak varlıklar olarak değerlendirip  onları sevmesi, duygu dünyasının da düşünsel yaşamının gerisinde kalmadığı izlenimini uyandırır.

İnsanın  görsel ve  tensel zevklerine hitap eden  Tanzimat Fermanı ile resmi bir mahiyet kazanan  Batılılaşma serüveni neticesinde,  ülke her yönden  değişmeye hız verince, o dönemin kabul gören yerleşik  düşünce ve davranış kalıplarının yerinden oynadığını anlayan çoğu yazarlarımızla beraber Peyami Safa da, muhafazakârlık saikiyle “raydan çıkıyoruz!” düşüncesine kapılmış, bu duruma ‘dur’ diyebilmek için, değişimden erkeğe göre daha fazla etkileneceğine inandığı  kadının  statükodan uzaklaşmasını istememiştir. Eski ile yeni arasında bir geçiş dönemi olması nedeniyle de ülkede yaşayan herkes gibi kadınlar da değişim rüzgarından etkilenip; eski ile yeni arasındaki gel- git sarkacının girdabına düşmüştür. “Memleket sallandıkça kadın kalbi bu zikzaktan kurtulamaz.”  Ona göre kurtulanlar ise akıllarını kullanmaya bağlı bir kurtuluş gerçekleştirmemiş şans eseri kurtulmuşlardır.

Mebrure ise içlerinde en olumlusudur, o bile züppe Behiç’e aldanarak onunla evlenmeye karar  vermişken, son dakikada, Behiç’in daha önceki kurbanı Belma’nın adam hakkında korkunç bazı gerçekleri açıklayıp intihar etmesi üzerine aklını başına toplar.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       

http://www.enpolitik.com/kose-yazisi/3655/kadini-evde-tutma-cabasi-ve-peyami-safa

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar