Sarmal Çember, Eğreti Ahlak!

Sarmal Çember, Japonların ünlü sorun çözme tekniğidir. Bir benzetme yapacak olursak matematik denklemindeki iç içe  açılan parantezler gibidir.  Çözülen her parantezin sonucu kendisini başka bir parantezin içinde bulur.  Çünkü alınan her yanıtta, yeni bir “neden” sorusuyla hedeflenen, sorunun asıl kaynağını bulabilmektir. Japon mucizesinin altında yatan gerçek işte bu sarmal çemberdir.  Bu teknikle hiçbir sorun geçiştirilmez. Mutlaka olayın asıl nedeni bulunarak çözülür.

Konuya, beni çok derinden etkileyen bir örnekle devam etmek istiyorum. Riyoichi Kıshi’yi hatırlar mısınız? Hani şu Gaziosmanpaşa geçiş köprüsünün Japon mühendisi. Köprünün taşıma halatlarından biri koptu diye 23 Mart 2015 tarihinde Yalova’nın Altınova mezarlığında harakiri yaparak hayatına son veren o onurlu insan.

Aslında bu olayda kendisinin hiçbir hatası olmamasına rağmen, halatı köprüye bağlayan metal parçanın kopmasından kendini sorumlu tutarak Japon geleneklerindeki yöntemle yaşamına son verdi. Halbuki kopan metal parça TÜRK MALI idi.

Japon Mühendisin harakiri yapmasına gerçekten çok üzülmüştüm. İşin aslı onun bu sorumluluktan kaçmayan onurlu tavrına derinden bir hayranlık da duyuyordum.. Mühendisin tavrı bana göre “adalet, vicdan, vatan sevgisi, kul hakkı, alın teri, emeğe saygı, vb.” ne derseniz deyin, tüm bu duyguların bir bileşimiydi. Hemen Japon Büyükelçiliğini aradım. Büyükelçilik sekreterine adımı ve telimi verdikten sonra şöyle söyledim.

“Başınız sağolsun. Riyoichi Kıshi’ye çok üzüldüm. Allah rahmet eylesin. Mekanı cennet olsun. Onun görev bilincine hayranım. Keşke, kırılan metal parçasını satan ülkemizin firması da bu kadar duyarlı olabilseydi. Keşke ticari denetimleri yapan kurumlarımızda bu kadar duyarlı olabilseydi. Riyochi’nin aslında hiçbir hatasının olmadığını çok iyi biliyorum. Bu sözlerimi Japon Başbakanı’na hitaben söylüyorum. Japon halkını böyle insanlar yetiştirdiği için kutluyorum.”

Görevli bu sözlerimin Japon Başbakanlığına kesinlikle iletileceğini söylemişti. Olayın ardından uzun bir süre o bozuk metal parçayı Japonlara satan Türk firmaya ne yapıldığını basından takip etmeye çalıştım. Tabii ki, derin bir üzüntü daha yaşadım. Klasik bir miktar para cezası. Şimdi o firmanın adını burada yazsam suçlu olacağımı da iyi biliyorum.

Şimdi dönelim Sarmal Çembere. Bu olay Japonya da olsaydı şöyle incelenecekti:

        Soru: Halat neden koptu?

            Yanıt: Mekanik parçadan.

            Soru: Parça neden koptu?

            Yanıt: İmalat hatası.

            Soru: Kim imal etti?

            Yanıt: ABC-uzunca süslü bir isim- imalat sanayi ltd. şti.

……

Olay bu şekilde, sorumlular tesbit edilene kadar devam edecektir. Sonuçta firmanın ticari yaşamına bile son verilebilir. Firmanın iktidara yakınlığına asla bakılmaz. İsterse bu firma Japon Başbakanının olsun fark etmez. Ancak zaten Japon Başbakanı da ticaret yapmaz.

İzmir’den Yunanistan’a botlarla kaçmaya çalışan göçmenler suda boğulunca, can yeleklerinden ambalaj köpükleri çıkmıştı. Bu haberi TV’de izlerken en az Japon mühendis kadar mahcup olmuştum. Göçmenlere can yeleği diye ambalaj köpüğü satan o firmaya da sadece komik bir para cezası verilmişti.

Bir ülkede hangi yasaları yaparsanız yapın, uygulayan bir insan olacağından onun karakteri yasalardan daha belirleyici oluyor. İşte vicdan gibi, adalet gibi kavramların asıl belirleyicisi bu baskın karakter. Açıkçası utanma, ahlak gibi toplumsal kavramlara sahip olup olmadığımız.

Tarihin büyük düşünür ve hatiplerinden Çiçero, Ahlak isimli kitabında -Ahlak, eğreti ve normal olmak üzere iki türlüdür- der. Eğreti ahlak, eğitimsiz insanlarda bulunur ve olaylara göre eğilip bükülür. Normal ahlak ise eğitimli bir insanın yaşam kurallarıdır.

Siyasi tartışmalardan çok beyninde kendi yaşamıyla ilgili Sarmal Çemberi kurgulayabilen insanlara ihtiyacımız olduğunun farkında olmadığımızı söylemiyorum tabii ki. Ancak gözümüzün önünde akıp giden bir şeyleri kaçırmıyor muyuz? Ne dersiniz?

http://www.enpolitik.com/kose-yazisi/3304/sarmal-cember-egreti-ahlak.html

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar

Diğer Yazılar