Maârif Dâvâmız-1

Nurettin Topçu, kült eseri “Türkiye’nin Maârif Dâvâsı”na, “Milletimizin üç asırdan beri geçirmekte olduğu buhranların sebebi ve kaynağı, kültür ve maârif sahasında aranmalıdır” sözüyle başlar. Bu, yaşadığımız tüm problemlerin eğitim kaynaklı olduğunun açık bir ifadesidir. Mezkûr kitabın ismi, yazı dizimize de ilham kaynağı olmuştur. Bu yazı, konuya “Giriş” mâhiyetinde olup bundan sonrakiler eğitimin son yirmi yılda yani Ak Partili yıllarda takip ettiği süreçleri tahlil etmeye dönük olacaktır.

Merhum İ.Hakkı Uzunçarşılı’nın “Osmanlı Devleti’nin İlmiye Teşkilâtı” isimli eseri bize, yeni bir medeniyetin doğuşunda (İslam Medeniyeti) lokomotif görevi üstlenen “medrese”nin Osmanlı’da ilk olarak 1330 yılında İznik’te ve Orhan Bey tarafından kurulduğunu, ilk müderrisinin de Dâvûd-i Kayseri olduğu bilgisini verir. Doğulu toplumlar, karizmatik kişi odaklı dünya tasavvurundan sistem ve ilke odaklı hayat algısına sıçrayıp kurumsallaşmayı da başarabildikleri oranda tarihin öznesi olmuşlardır. İşte Osmanlı’nın ilmiye teşkilatındaki medrese örneği tam da bunu ifade eder. Bunu, Osmanlı ile sınırlamadan, Fâtımîler’in kurduğu el-Ezher, Fas’taki Karaviyyin, Tunus’taki Zeytûne, Bağdat’taki Nizâmiye, Nişabur’daki Saîdiyye, Tebriz, Meşhe ve Kum şehirlerindeki medreseler ile Endülüs’teki ve Orta Asya’daki medreseleri de dikkate alarak anlamak işimizi daha da kolaylaştıracaktır. Fakat ne hazindir ki, medrese de bir süre sonra bozulmuş, Taha Akyol’un Fahri Unan’dan yaptığı alıntı ile örneklendirecek olursak; 1470-1600 yılları arası ulema 189 telif eser yazarken, 1600-1700 yılları arası sadece 32 telif eser yazacak kadar irtifa kaybetmiştir. 1860’larda Osmanlı Türklerinin okur-yazarlık oranının %2’lerde oluşuna karşın diğer Osmanlı halklarında oranın %20’ler civarında oluşu, bu güne nerelerden ve nasıl geldiğimiz noktasında bir fikir verecektir. Türkiye’deki 206 üniversiteden hiç birisinin Dünyanın ilk beş yüz üniversitesi içine giremeyişi gibi bir gerçeklik tâo zamandan kendisini hissettirmektedir.

Peki bize, eğitimde “başarısızlık” hükmünü verdiren amiller nelerdir? Üç yılda bir yapılan Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) verileri mi? Dört yıllık dönemlerde gerçekleştirilen Uluslararası Matematik ve Fen Eğilimleri Araştırması (TIMSS) sonuçları mı? Ortaöğretim son sınıf öğrencilerinin her yıl girdikleri üniversite sınavlarındaki ortalama netleri veya ortaokul son sınıfların nitelikli (!) liseler için girdikleri sınav mı belirlemektedir bu hükmü? Yoksa lise ve üniversitelerimizden mezun olmuş milyonlarca gencimizin işsiz oluşu mu? Zira TÜİK son işsizlik oranlarını %14.7 olarak açıklarken genç(15-24 yaş aralığı) işsizlik oranının %26.7 olduğunu belirledi. Veya Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO)’nün son raporunda belirtilen patent başvuru sayısında Dünya 20.si oluşumuz mu? Yoksa muhtelif sivil toplum kuruluşlarının gençlik araştırmalarındaki iç karartıcı bulguları mı? Her geçen gün zayıflayan aile yapımız, aşınan toplumsal birlik ve beraberlik arzularımız ve artık inanmaz olduğumuz eşit vatandaşlık hayallerimiz mi? Peki, her iki yılda bir MEB tarafından açıklanan ve devrim niteliğinde dönüşümler oluşturacağı söylenen ama birkaç yıl sonra tamamen unutulan yenilikler(!) olabilir mi bu yargının nedeni? Yoksa bunların hepsi ve daha fazlası mı bizim eğitimimizi başarısız kılan? Artıkbizim eğitimde başarı kriterlerini ele almamız gerekmez mi? Çünkü bizim başarı ölçütümüzün dayandığı temel değerler dizgesi gerçekten bize ait olan bir medeniyetin parçası mıdır? Bunun tespiti önemlidir. J.Taylor Gatto’nun yaklaşımıyla ifade edersek, yâni eğitimdeki başarı, modern Batılı Medeniyetin devamı için ihtiyaç duyduğu eleman yetiştirme ölçütleriyle mi tespit edilmektedir? Kurulan uluslararası sömürü düzeninin çarklarını işletmeye ve hatta geliştirmeye dönük bir beyin ve yetenek seçim sistemine mi başarılı eğitim diyoruz? Zîrâ bu sistemde en önemli şey sınavlardır. Kimin hangi seviyeden nereye geldiğinin önemi yoksa ve daha çok üretme ve tüketme sarmalına hizmet eden rekabetçi kapitalist düzenin ihtiyaç duyduğu beyinleri devşirme sürecine biz, “başarılı eğitim” diyorsak, başarı ölçütümüz şaşmış demektir. Çünkü, A.Toynbee, Alen Touraine, Y.Noah Harari, Jack Goody, John Lukacs, George Orwell ve diğer pek çok Batılı düşünürün itiraf ettiği gibi modern Batı Medeniyeti ve onun ana taşıyıcısı liberal ekonomi artık insanı mutlu etmiyor. İnsanlığı Batı Medeniyetinin getirip bıraktığı yerin koskoca bir nihilizm ve rölativizm çıkmazı olduğu yüksek sesle söyleniyor. Fakat karşı konulamaz büyüklükte bir güçle kendisine çeken karadelik gibi, Batı Medeniyeti de alternatifini üretmeye bugün için izin vermiyor. İnsanlık, homo sapiensin varlığını nasıl devam ettireceği noktasında bir fikir üretemiyor. Dijital çağ, yapay zeka ve gen teknolojisinin bize dayattığı yeni insan modelleri ve hayat tarzlarıyla nasıl mücadele edileceği bilinemiyor. 

 İşte bizler, böyle bir Dünyada insan kalabilmenin imkânlarını sunacak eğitim modellerinin arayışı içinde zamanı hızla tüketiyoruz. Yuval N.Harari’nin dediği gibi; artık atlara ihtiyaç yok. Onlardan çok daha iyisi icat edildi. Atlar şimdilerde merasim figürü. Eğer bizler bir çıkış yolu bulamazsak başımıza gelecek olan atlardan farklı olmayacaktır. İlk cümleyle son cümleyi ilişkilendirerek bitirelim. İnsanlığı içine düştüğü buhrandan kurtaracak tek çıkış yolu doğru kurgulanmış bir eğitim sistemidir. Bu yazı dizisinin de buna minik bir katkı olması ümidiyle…

http://www.enpolitik.com/kose-yazisi/3092/marif-dvmiz-1.html

Sizin Yorumunuz:

*
*

Yorumlar

yalçın kavi
10.06.2019 10:52
Yazılarınızı ilgiyle takip ediyoruz hocam. malesef modern çağda eğitimin devlet eliyle yaygınlaştırılmasıyla birlikte, eğitim topluma rağmen toplumun istenen vatandaş modeline göre şekillendirilmesi için kullanıldığı bir araç halini dönüşmüştür. Eğitim sistemimizi bu durumla değerlendirirsek başarı mı yoksa başarısızlık mı daha iyi karar veremiyorum.
Nazife YILDIZ
10.06.2019 21:29
Değerli hocam bundan sonraki yazılarınızı sabırsızlıkla bekliyorum devamının geleceği ümidiyle. Gönlünüze , fikrinize sağlık. Selamlar...
Serkan Dursun
11.06.2019 01:50
Yeni Başlayanlar için eğitim Kadim dönemlerde sorunlar ve çözümler çok netken, bilgi bu kadar gelişmemiş ve sorunlar bu kadar çetrefilleşmemişti.İşte modern durum modern hayat tabi ki ille de eğitimimiz içine her gün hızla sürüklendiğimiz bu buhrandan nasıl çıkaracaktır bizi bilmiyorum doğrusu.Tam bu noktada da maalesef hiçbir şey kitaplarda durduğu gibi de durmuyor hayatta,din durmuyor,eğitim durmuyor..Bahsettiğiniz gibi vahşi kapitalizmin heryeri sardığı modern hayatta insan olabilmenin ve insan kalabilmenin yollarını/modellerini bulmaya ihtiyacımız var.Hem de çok.Kaleminize sağlık hocam.Teşekkür ederim.Ufuk açıcı bir yazı olmuş.Yeni yazıları bekleme hakkımız var tabiki.
Ercan YALÇIN
11.06.2019 14:05
Çözümü çok kolay olmayan bir konu eğitim sistemi. Bu konudaki çözüm önerilerinizi merakla bekliyoruz sayın hocam.
Serkan Dursun
12.06.2019 01:35
Yeni Başlayanlar için eğitim Kadim dönemlerde sorunlar ve çözümler çok netken, bilgi bu kadar gelişmemiş ve sorunlar bu kadar çetrefilleşmemişti.İşte modern durum modern hayat tabi ki ille de eğitimimiz içine her gün hızla sürüklendiğimiz bu buhrandan nasıl çıkaracaktır bizi bilmiyorum doğrusu.Tam bu noktada da maalesef hiçbir şey kitaplarda durduğu gibi de durmuyor hayatta,din durmuyor,eğitim durmuyor..Bahsettiğiniz gibi vahşi kapitalizmin heryeri sardığı bu hayatta insan olabilmenin ve insan kalabilmenin yollarını/modellerini bulmaya ihtiyacımız var.Hem de çok.Kaleminize sağlık hocam.Teşekkür ederim.Ufuk açıcı bir yazı olmuş.Yeni yazıları bekleme hakkımız var tabiki.
Ramazan Taha
15.06.2019 15:48
Gerçekten dolu bir yazı. İstifade ettik. Kaleminize sağlık.
ilyas uyar
15.06.2019 16:08
İyi kurgulanmış eğitim sistemi nedir? Nasıl olmalıdır? amil faktörleri nelerdir? Meseleye “İlim öğrenmek kadın erkek her müslümana farzdır” çizgisinde, eğitimin temel bir insan hakkı olduğu penceresinden yaklaşmak gerekir. Ancak bir tüccar mantığıyla da eğitime yapılan yatırımın kazancının ne olacağını da hesaplamak gerekmektedir. Bir daha ki yazınızda eğitimin nihai hedeflerinin neler olması gerektiğini, iyi kurgulanmış eğitimin özelliklerinin neler olduğunu paylaşmanızı dört gözle bekliyoruz.
Ali ERKAN
16.06.2019 17:31
Mehmet ÇAVUL Hocanın enpolitik.com da ki yazı hayatının hayırlı olmasını diliyorum.ilk iki yazısıyla bize derinlikli ve bir o kadar da hayati konuları ele alacağını göstermiş oldu.Cahil kalışımızın sebepleri ile ilgili ortaya konulan tespitlerin hepsinin bir payı olduğu kesin.Ama okuma yazmaya mesafeli olmamızın yanında,okutularak cahil bırakılan bir millet olmamıza yapılan vurgu her halde işin can alıcı noktası olsa gerek.Yazıda eğitimimizin geçmişine ve günümüze dönük çekilen fotoğrafın gerçekliği içimizi yakıyor.Yazarımızın eğitim yazılarının devamında ,eğitimimizin vizyonu ve misyonu ile eğitim politikaları ve öğretmen unsuruyla ilgili ayakları yere basan gerçekçi öneriler sunmasını bekliyor yazı hayatında başarılar diliyorum.

Diğer Yazılar

Diğer Yazılar