TÜRK KÜLTÜRÜNDE GERÇEK DIŞI KUŞLAR 2

Hüma/Hümay/Talih Kuşu/Harpi

Geçen hafta Anka Kuşu ile başladığımız serinin ikincisi, çoğunlukla talih kuşu olarak bilinen Hüma Kuşu’dur. 
Hüma Kuşu, efsanevi kuşlardan biridir. Bazı kaynaklarda Anka Kuşu ile benzer özellikler taşıdığı belirtilmiştir.

Devlet ve saadet kuşu olduğuna inanılmaktadır. Diğer bir ismi Umay’dır. Şansın, iyiliğin ve cennetin sembolüdür. Türk kültüründe “Zümrüdü Anka”, “Huma” veya “Umay” olarak adlandırılır. Farklı mitolojilerde Phoenix, Anka, Tanniao, Homa, Rokh, Simurg adıyla da bilinmektedir.

Hüma oldukça yükseklerde uçan, ulaşamayacağı hiçbir yer olmadığına inanılan bir kuştur. Bazı efsanelerde ayakları olmadığından bahsedilmektedir. Benzer figürleri farklı isimler alarak birçok mitolojide yer almıştır. 

Doğu mitolojilerinde ve divan şiirinde üstün özellikleriyle yer alan bu efsanevi kuş bazı Türk lehçelerinde Kumay, Anadolu Türkçesi’nde Hüma/Huma şeklinde söylenen Farsça Hüma/Hümay adındaki mitolojik kuştur.

Eski Türk inancındaki dişi tanrı Umay’la benzerlikleri üzerinde de durulmuştur. Hüma bu özellikleriyle Türk ve İran mitolojilerinde kuşların en asili sayılmış ve ayrıca devlet kuşu olarak kabul edilmiştir.

Hüma ,başta Roma olmak üzere değişik kültürlerde güç ve kuvvet sembolü olan avcı kuşlarla benzerlik göstermektedir. (Eskigün, 2006, s.28) 

Tasavvufta da sıklıkla kullanılan “Hüma Kuşu” çoğu kaynakta Anka kuşu ile anılmaktadır. Fakat  efsanelere göre Hüma kuşu ; Anka kuşu gibi Kaf Dağının ötesinde değil cennette yaşamaktadır.

Bazı kaynaklarca Harpi olarakta adlandırılan Hüma kuşu özellikle Selçuklu Sanatında ikonografik olarak ele alınmıştır. Harpi figürü İslam sanatında yardıma ihtiyacı olan kişilere yaptığı iyilikler ile tanınmaktadır. 
Kaynakça

Eskigün, K. (2006). Klasik Türk Şiirinde Efsanevi Kuşlar. Yüksek Lisans Tezi,  Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kahramanmaraş.

Didar Ezgi Özdağ
deozdag@gmail.com

http://www.enpolitik.com/kose-yazisi/288/turk-kulturunde-gercek-disi-kuslar-2.html

Sizin Yorumunuz:

*
*

Yorumlar

Gündüz Aydın
04.07.2016 10:30
Annemin adı Huma'dır. 77 yıl önce Uşak/Eşme'de dünyaya gelen Annemin köyünün eski ismi Yörük Köyü idi. Karakeçili yörüklerindendir. Yörüklerde bu isim sık olarak kız çocuklarına verilmiştir.

Diğer Yazılar

Diğer Yazılar