Mesnevi'de 'öğretme' tekniği

Eklenme Tarihi: 06.12.2018 10:06:00 - Güncellenme Tarihi: 29.03.2020 13:59:55

Önce Mesnevî?nin önemine parmak basalım.

Türk kültürünün en köklü metinlerinden birisi Mevlânâ Celaleddin-i Rûmî (30 Eylül 1207-17 Aralık 1273)?nin Mesnevî?sidir. (?Mesnevî Farsça?dır; nasıl oluyor da Türk kültürünün metinlerinden biri oluyor?? zevzekliği derekesinde bir bakış açınız varsa, yazıyı okumayınız.) 13. Yüzyılda yazılan Mesnevî,  kendinden önceki ve kendi zamanındaki Türk, Arap ve Fars coğrafyasının dinî-tasavvufî  ?konserve metni?dir.

Önce ?konserve metin? kavramını açıklayalım?

?Konserve metin?, kendisinden önceki dönemlere ait pek çok unsuru içinde barındıran, kendi zamanında ve sonraki dönemlerde içinde barındırdıkları ile toplumların gelişmesine katkıda bulunan metin demektir. Şüphesiz her metnin toplumsal etkisinin olması beklenir ama ?konserve metinler?, tarih ve coğrafya kadar kültürel skala genişliği olan metinler olup pek çok toplumsal ve kültürel kodu bünyesine dahil eden metinlerdir.

Bu açıdan bakıldığında, Mesnevî, geniş bir coğrafyada (Orta Asya?dan Anadolu?ya, Kazan?dan Yemen?e kadar)  oluşan kültürel birikimden faydalanarak teşekkül eden bir metindir ve tabii ki merkezinde İslamiyet vardır. İslamiyet ise tasavvufî yönüyle yorumlanmıştır. Yani ilâhî cümlelerin (âyet, nass, dogma) beşerî cümlelere ve algıya dönüştürülmesiyle oluşturulan yöntemle yorumlanmıştır. Temelinde tevhid akidesinin bulunan bu metin, Mevlânâ?nın yorumuyla kendi çağına ve daha sonraki çağlara bilgi aktarılmasını sağlamıştır.  Kısaca, Mevlânâ bilgileri toplamış ve yorumlamış; sonraki kuşaklara aktarılmasına yardımcı olmuştur.

NÜKTEDEN HİKMETE MESNEVÎ

Mevlânâ, Mesnevî?sini tevhidi zihniyetin yaygınlaşması için oluşturmuştur ve bunu yaparken açıklayıcı hikmet peşinde koşmuştur. Elbette bu hikmet, ilâhî sırlar çerçevesinde gelişen hikmetlerdir. İlk 18 beyitte, Mesnevî?nin temel düsturu olan tevhidi anlayışı ?ney? sembolü ile anlatan Mevlânâ?nın sonraki beyitlerde Kurân ve hadis merkezli bir bakış açısı ile hikmeti izah etme yolunu tercih etmiştir. Mesnevî?de Kur?an ve hadislere aykırı hiçbir ifade ve hüküm yer almaz.

Mevlânâ, ilâhî hakikat ve sırları açıklarken, kendi devri için önemli ve yaygın olan bilgilere de başvurur. Bunlardan bazıları, 13. Yüzyıldan beri pek çok konuyu izah ederken kullandığımız kıssalardır. Mevlânâ, hikmetin beyinlere yerleşmesi için sık sık bu tür kıssaları zikreder.

Mesela aynı tabaktan köfte yiyen iki kör hikâyesi?

İki kör aynı tabaktan köfte yiyorlarmış. Bir süre sonra biri diğerine: ?Köfteyi niye çifter çifter yiyorsun?? demiş. Öteki kör: ?Sen de kördün hani? Nerden gördün çifter çifter yerdiğimi?? diye sormuş. Diğer kör: ?Kendi nefsimden? Ben de çifter çifter yiyorum da ondan.? demiş.

Şehirden kaçan adam hikâyesini bilirsiniz?

Adamın biri tabana kuvvet şehirden kaçıyormuş? Bir arkadaşına rastlamış. Arkadaşı: ?Nedir bu telaşın? Neden kaçıyorsun?? demiş. Adam: ?Duymadın mı? Padişahımız bütün eşeklerin derisine saman basacakmış.? demiş. Arkadaşı: ?İyi de? Sen eşek değilsin ki?? demiş. Kaçan adam: ?Valla ben eşek olmadığımı ispatlayıncaya kadar derime çoktan saman basılmış olur.? demiş.

Mesnevî?de buna benzer kıssalar var? Mevlânâ?nın amacı, nükteli kıssalar anlatıp dinleyenlere hoşça vakit geçirtmek değildir; Mevlânâ bu kıssaları, bir hikmetin zihinde yer etmesini sağlamak için kullanır. 700 yıldan beri bu metin bireysel ve toplumsal tesiri olan bir metin olarak yaşıyorsa, içeriğindeki zenginlik ve öğretme yöntemindeki başarıdır.

http://www.enpolitik.com/kose-yazisi/2692/mesnevide-ogretme-teknigi

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar

25.03.2020 İki 'Muhsin' arasında
30.01.2020 Ankara'nın Kültür Çınarı Ahmet Ünalmış da Göçtü
11.09.2019 Diyarbakır Anaları
19.08.2019 Sosyal Medya Hepten Mi Kötü?
02.08.2019 Ergun Balcı: Bir Kaç Kuşağa Müzik Şuuru Kazandıran Kişi İdi
24.07.2019 Üniversite Sınavındaki Başarısızlığın Sebebi
25.06.2019 Tahrip Gücü Yüksek Bir Seçim: İstanbul Seçimi
12.06.2019 Güncel Siyasetin Dili ve Üslubu
27.05.2019 İstanbul?da Seçim Sonucunu Küskünler Belirleyecek
17.05.2019 ?Vatandaşlık? Kavramı Yeniden Tanımlanmalıdır
02.05.2019 Cemal Kurnaz?ın Bir Köyü Vardı
24.04.2019 31 Mart Müneccimi Şükrü Karaca
17.04.2019 Gene TÜBİTAK
13.04.2019 TÜBİTAK, başarılar, hizmetler, hezimetler?
10.04.2019 Merhamet, burada kavram olmaktan çıkar
03.04.2019 Yerel seçim sonuçlarını nasıl okumalı?
28.03.2019 Millî İradenin genetiğiyle oynamak ve ülkücüler
26.03.2019 Kendi üşüyen, insanı ısıtan adam: Muhsin Başkan
14.03.2019 Birinci Meclis?ten Cumhur İttifakı?na
27.02.2019 Yerel seçime doğru bazı tespitler
13.02.2019 Sibel Can ile kültürel mesafe alınır mı?
06.02.2019 Devlet, belediyeler ve sokak hayvanları
30.01.2019 Anneme Nurettin Soyer?in oğlunun yanında olduğumu söylemeyin, o beni Mamak İşkencehanesinde sanıyor
24.01.2019 Doçentlik konusu gittikçe karmaşıklaştı
14.01.2019 İlber Hoca, perhiz ve lahana turşusu meselesi
09.01.2019 Ceren Damar?lar ölmesin
02.01.2019 15 Temmuz epiği olarak ?Börü? filmi
26.12.2018 Müsmir yalnızlık
13.12.2018 Mesnevi?nin günümüze kadar süregelen etkileri
06.12.2018 Mesnevi'de 'öğretme' tekniği
29.11.2018 Kredi Yurtlar Kurumundan doğru iş
21.11.2018 Gençleri sınava değil hayata hazırlamak
07.11.2018 Gençler niye deist oluyorlar?
01.11.2018 Pedagojik formasyon konusunda doğru yol bulundu mu?
24.10.2018 Üniversiteler özgür değildir
18.10.2018 Bahattin Karakoç?
10.10.2018 Serbest öğretmenlik uygulaması niye olmasın?
04.10.2018 'City'ler "Site"ye dönüşüyor
26.09.2018 Akademik yayımlarda atıf indeksi saplantısı
20.09.2018 Petrolümüz yok ama sebze-meyvemiz var
12.09.2018 ?Gözetmensiz sınav? değil, sınavsız eğitim
05.09.2018 Doğumunun yüzüncü yılında Tarık Buğra
29.08.2018 Patiler ve şehir vahşeti
14.08.2018 Dolar terörü ve iki fıkra
08.08.2018 Dolar terörü
01.08.2018 Doçentlik meselesi yılan hikayesine mi döndü?
26.07.2018 Lozan'ın gizli maddeleri neydi?
18.07.2018 15 Temmuz anmaları
11.07.2018 Rektör atama şekli değişti
04.07.2018 Medeniyet öldürmek değil, yaşatmaktır
02.07.2018 Yeni Türkiye'nin ufku, üslubu ve Süleyman Soylu
28.06.2018 24 Haziran ve sonrası
21.06.2018 İYİ Parti ülkücülerin HDP?si mi?
18.06.2018 24 Haziran yolundaki taşlar temizlenmedi
16.06.2018 Huzurun kıymetini bilin ey Kürtler!...
13.06.2018 Kahvehane?den Kafe?ye Kıraathane arakesiti
02.06.2018 Yeni şehir anlayışı, 'Millet Bahçeleri' ve çocuk oyunları alanları
22.05.2018 Tayyip Bey bayram sabahı Süleymaniye'de o şiiri okumalı
17.05.2018 Susmak zor, yazsan dinleyen yok
10.05.2018 Yetik Ozan?ı Manisa?da konuştuk
02.05.2018 Sadece üniversiteler bölünmesin, YÖK de bölünsün
25.04.2018 24 Haziran şokları
18.04.2018 Erdoğan?ın ipi Bahçeli?ye mi çektirilecek?
11.04.2018 Üniversitelerin gazı Eskişehir'de patladı
04.04.2018 Mizah niye yok?
28.03.2018 Karacaoğlan ve Deli Boran?ın şiirlerinde Münbiç
22.03.2018 Rektörlerin aşırı gücü ve araştırma görevlisi atamaları
18.03.2018 On Sekiz Mart Bin Dokuz Yüz On Beş
14.03.2018 Güncelleme mi, resetlememi, format atma mı?
07.03.2018 Ahmet Yenilmez'den Abdülhamit Tiyatrosu
28.02.2018 Cumhur ittifakı
23.02.2018 Sayın Cumhurbaşkanım, ?bir şeyi? değil, çok şeyi eksik bıraktık
14.02.2018 Cemil Meriç'in Afrin şiiri
03.02.2018 Afrin ve Civarı, İstanbul'dan Daha Fazla Türk Yurdudur
29.01.2018 AFRİN VE CİVARI NE KADAR ?YABANCI??
23.01.2018 Afrin Harekâtının üç kelimelik özeti: Kızılelma, beklemesinler, okul
17.01.2018 YARDIMCI DOÇENTLİK VE DOÇENTLİK MEVZULARI
10.01.2018 KELİME ÜRETMEDE BAKIŞ AÇISI
02.01.2018 HÜSAMETTİN ARSLAN DA GÖÇTÜ
27.12.2017 HANİ OHAL?İ ?KENDİMİZE? İLAN ETMİŞTİK?
20.12.2017 FETÖSELLİ DEVLET KAPILARI
13.12.2017 AH KUDÜS!
06.12.2017 AHMET NURİ AĞABEY
29.11.2017 NATO, TERÖR ÖRGÜTLERİYLE SALDIRIYOR
22.11.2017 KÜLTÜRDE NEREYE DOĞRU?
14.11.2017 AH ŞU PEDAGOJİK FORMASYON!...
08.11.2017 AYLA
01.11.2017 GÖREVDEN ALMALARIN SİYASÎ SONUCU
25.10.2017 O TÜRKÜYÜ SÖYLETMEYECEKTİNİZ SAYIN CUMHURBAŞKANIM!...
18.10.2017 FETÖCÜLERİN KİRLETTİĞİ KELİMELER
10.10.2017 ABD, VİZE, RUS UÇAĞI VE SAİRELİ GÜNDEM
30.09.2017 ?SALDIM ÇAYIRA ÜNİVERSİTESİ?NDEN ?ARAŞTIRMA ÜNİVERSİTELERİ?NE
26.09.2017 KUZEY IRAK, KERKÜK, MUSUL, ERBİL?
19.09.2017 AAAH AH!... FETÖ İLE MÜCADELEDE BİZİ DİNLEMEDİLER!
18.09.2017 DOĞRU? BİZİM ZAMANIMIZDA TEOG YOKTU
13.09.2017 0SMANLIDA OKUMA-YAZMA ORANI MESELESİ
07.09.2017 MUHALİF MHP?LİLERİN DURUMU
31.08.2017 MALAZGİRT ZAFERİ KUTLAMALARI VE TAYYİP BEY?İN OKUDUĞU ŞİİRLER
26.08.2017 KUZEY IRAK VE KUZEY SURİYE?NİN İÇ POLİTİKAYA ETKİSİ
23.08.2017 RACON MESELESİ VE ?İSLAMCILAR? ARASI KAVGA
12.08.2017 METAL YORGUNLUKTAN MENTAL YORGUNLUĞA ÜNİVERSİTELER
07.08.2017 DOĞUBEYAZIT?TA 3 GÜZEL GÜN
03.08.2017 GENE YARDIMCI DOÇENTLİK MESELESİ
30.07.2017 YARDIMCI DOÇENTLER MESELESİ
26.07.2017 FETÖ ZEHİRLENMESİ VEYA FETÖNAZİ
21.07.2017 15 TEMMUZ HATIRA PARASI VE ATATÜRK
17.07.2017 15 TEMMUZ VE ?EPPUR Sİ MUOVE? (DÜNYA GENE DE DÖNÜYOR)
12.07.2017 MHP TABANI CHP?YE KAYIYOR
06.07.2017 TECÂHÜL-İ ÂRİF?TEN TECÂVÜZ-İ ÂRİF?E AHMET ALTAN?IN SAVUNMASI
06.07.2017 TECÂHÜL-İ ÂRİF?TEN TECÂVÜZ-İ ÂRİF?E AHMET ALTAN?IN SAVUNMASI
28.06.2017 ?PORNO İDDİANÂME?Yİ, AHMET ALTAN?IN RETORİK ŞEHVETLE SAVUNMASI
21.06.2017 DİL KONUSUNDA SAYIN CUMHURBAŞKANIMIZA AÇIK MEKTUP
14.06.2017 AH ALYAZMALI AYBÜKE AH!...
07.06.2017 DİYANET?E SALDIRI VE CEHALET ÖRNEKLERİ
31.05.2017 FETÖ İLE MÜCADELEDE ZAAFLAR VAR
27.05.2017 ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİNDE DARBELERİ KONUŞMAK
24.05.2017 ?DÂVÂ DELİSİ KERİM?İN YAŞAYAN ŞEKLİ: AKİF EMRE
17.05.2017 DEMEK Kİ TRENDE SEMPOZYUM YAPMANIN FARKI VARMIŞ
10.05.2017 TRENDE SEMPOZYUM OLUR MU?
03.05.2017 YENİ TÜRKİYE İÇİN YENİ SİSTEM
25.04.2017 KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ?NDE LÂLEYİ KONUŞMAK
19.04.2017 LOZAN BİTTİ
12.04.2017 REFERANDUMUN MUHATABI DÜNYADIR
04.04.2017 18 MADDE KİMİN UMURUNDA?
29.03.2017 REFERANDUM VE MHP
22.03.2017 AĞIR ÇEKİM FİLM GİBİ REFERANDUM KAMPANYASI
15.03.2017 POPÜLİST CUMHURİYET?TEN DEMOKRATİST CUMHURİYETE
11.03.2017 ÜNİVERSİTELERDEKİ FETÖCÜLERİN KÖKLERİ NASIL KAZINIR?
08.03.2017 TSK 35. MADDE DEĞİŞTİ DE NE OLDU?
01.03.2017 REFERANDUM DÖNEMİ VE SİYASî ÜSLUP SORUNU
22.02.2017 TERÖRİST DARBECİLERİ YARGILAMA SÜRECİ
14.02.2017 REFERANDUMDA GRİ OLMAZ
08.02.2017 REFERANDUMDA PROPAGANDA DİLİ
04.02.2017 ÜNİVERSİTELER REFERANDUM?UN NERESİNDE?
01.02.2017 KESMEZ AMA ?EVET?
25.01.2017 KUR?AN PEDAGOJİSİ
18.01.2017 APIRSANIZ DA KÖPÜRSENİZ DE ANAYASA DE-Ğİ-ŞE-CEEEK!...
11.01.2017 ANAYASA MECLİS SAVAŞI VE FETÖ TEHLİKESİ
04.01.2017 TERÖRÜN ÇOKLU BOYUTU
28.12.2016 SINIR ÖTESİ TAHKİMAT
24.12.2016 BİZ PKK?YA ÇAKIYORUZ, CEVAP ODA TV?DEN GELİYOR
21.12.2016 SEN MİSİN SURİYE?DE ÇÖZÜM ÜRETEN!...
14.12.2016 TERÖR, ANOMİ ve ENTROPİ
07.12.2016 'EN POLİTİK' MANİSA TOPLANTISI
30.11.2016 REKTÖR PAZARLAMACILARI TÜREMİŞ
23.11.2016 ABD SİYASETİ
16.11.2016 MHP VE MİLLÎ MUHALEFET
13.11.2016 ?İLTİSAK? NE DEMEKTİR?
09.11.2016 REKTÖR ATAMALARINA TEKPİ VAR MI?
05.11.2016 MECİDİ LİRİK ŞİİRE DEVAM EDİYOR
02.11.2016 BONCUKÇULAR ÜZÜLSÜN; REKTÖRLÜK SEÇİMLERİ KALKTI
26.10.2016 ÜNİVERSİTELER MİLLÎ İRADEYİ PAYLAŞIR MI?
18.10.2016 REİS ÜNİVERSİTE İŞÂRET FİŞEĞİNİ ATTI
12.10.2016 ON MUHARREM
06.10.2016 FETÖNÜN OKULLARINDA İLLEGALİTE-III
01.10.2016 FETÖNÜN OKULLARINDA İLLEGALİTE-II
28.09.2016 FETÖNÜN OKULLARINDA İLLEGALİTE-I
21.09.2016 ?IŞIKLAR İÇİNDE YATSIN? CÜMLESİNİN SOSYO-LİNGUİSTİK ANALİZİ
14.09.2016 TÜRK SİYASETİNİN 50 GÜN ÖNÜNDEYİM
07.09.2016 FETÖCÜ TAKTİKLERİ
03.09.2016 FETÖCÜLER, 15 TEMMUZ?DA BAŞARAMADI AMA 16 TEMMUZ?DA BAŞARDILAR
31.08.2016 TUNCELİ?DE FETÖCÜ YOK DA NE VAR?
24.08.2016 FETÖCÜLÜKLE MÜCADELE DEJENERE Mİ OLUYOR?
10.08.2016 2 DENİZ 1 KARA HAYVANI
06.08.2016 ?CEMAAT?TEN ?FETÖ?YE
03.08.2016 İKİNCİ ETAP MI?
30.07.2016 GAZİ MECLİS NEYLE MEŞGUL?
28.07.2016 15 TEMMUZ GECESİ NE OLDU?
27.07.2016 15 TEMMUZ GECESİ NE OLDU?
20.07.2016 TERÖRİST DARBE
13.07.2016 REKTÖRLÜK SEÇİMLERİ
29.06.2016 MHP?NİN GENETİĞİ İLE OYNANMIŞ
22.06.2016 ?KİTSCH? DİNDARLIK, MÜZİK VE ITRÎ
15.06.2016 BEŞERÎ HASLETLER TÜRKÜLERDE KALINCA
08.06.2016 BİSMİLLAH