İtaat edilecek Ulu?l-Emr kimdir?

Eklenme Tarihi: 03.11.2018 09:38:00 - Güncellenme Tarihi: 03.11.2018 09:38:00

Ulu?l-Emr kelimesi birden bire gündemimize oturdu. Sebebi de, Ulu?l-Emr?e itaatin farz olduğunu ve dolayısıyla Cumhurbaşkanı?na da itaatin böyle olması gerektiğini söyleyen bir rektör, başta Cumhurbaşkanı olmak üzere değişik çevrelerden aldığı tepkiler üzerine, koltuğunu sağlamlaştırmak ve bir yerlere mesaj vermek için sarf ettiği sözler yüzünden altındaki koltuktan oldu.

Peki, Ulu?l-emr, ne anlama gelir veya kimlere denir?

Ulu?l-emr, Kur?an?da geçen bir kavramdır. Allahu Teâla, önce: ?Allah, size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor. Doğrusu Allah, bununla size ne güzel öğüt veriyor! Şüphesiz ki Allah, hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir? (Nisa, 4/58) buyurarak, işin ehline verilmesine ve insanlar arasında adaletli davranmaya dikkat çektikten sonra şöyle emir buyurur: ?Ey iman edenler! Allah'a itaat edin. Peygamber'e ve sizden olan ulu'l-emre de itaat edin. Herhangi bir hususta anlaşmazlığa düştüğünüz takdirde, Allah'a ve ahiret gününe gerçekten inanıyorsanız, onu Allah ve Resulüne arz edin.  Bu, daha iyidir, sonuç bakımından da daha güzeldir.? (Nisa, 4/59).

Bu ayette geçen Ulu?l-Emr?in anlamı ile ilgili, âlimlerimiz arasında fikir birliği yoktur. Sahabeden itibaren birçok ulema kelimeye farklı anlamlar verilmişlerdir. Sahabenden Abdullah b. Abbas (r.a.) ve Cabir b. Abdullah (r.a.), bunu ?fıkıh ve din ehli? şeklinde tefsir etmişlerdir. (Suyutî, ed- Durru?l-Mensur, c. 4, s. 505)

Müfessir Sa?lebî, ulu?l-emr?i yöneticiler olarak tefsir eder. (Sa?lebî, Tefsiru?s-Sa?lebî, c. 2, s. 300). Keşşaf tefsirinin yazarı Zamahşerî de, ilgili ayeti tefsir ederken, Allah emaneti ehline vermeyi ve adaletle hükmetmeyi emir buyurduktan sonra insanları, bu şekilde davranan yöneticilere itaate davet etmektedir, diye yorumlamaktadır.

Ünlü Hanefî âlim Cassas ise,  ulu?l-emr ifadesini, hem yöneticiler ve hem de ulema olarak hamledilmesi caizdir, çünkü lafız bu iki anlama da gelebilmektedir, der. (Cassas, Ahkâmu?l-Kur?an, c. 3, s. 177).

Ünlü Hanbelî âlim Ebu?l-Ferec İbn Cevzî, bu kavram ile ilgili bütün görüşleri bir araya toplamış ve dört görüş olduğunu söylemiştir:

  • Ulu?l-Emr, yöneticiler demektir. Sahabenden Ebu Hureyre (r.a.) ve bir rivayete göre Abdullah b. Abbas (r.a.) ile Tabiûndan Zeyd b. Eslem, es-Sedî ve Mukatil böyle yorumlamışlardır.
  • Ulu?l-Emr, âlimler demektir. İbn Ebi Talha, İbn Abbas?tan (r.a.) bu anlamda olduğunu rivayet etmiştir. Bu aynı zamanda Cabir b. Abdullah?ın (r.a.) da görüşüdür. Tabiûndan Hasan Basrî, Ebu Aliyye, Âta, Nah?î, Dehhak bu görüştedir, ayrıca Huseyf de Mücahid?den böyle rivayet etmiştir.
  • Ulu?l-Emr, Resulullah?ın (s.a.v.) Ashabı demektir. İbn Ebi Nuceyh, Mücahid?den böyle rivayet etmiştir. Bekr b. Abdullah el-Müzenî de bu anlama geldiğini söylemiştir.
  • Ulu?l-Emr, Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer?i işaret etmektedir. Bu da İkrime?nin görüşüdür. (İbn Cevzî, Zâdu?l-Müyessir, c. 2, s. 116, 117). Bu son anlama geldiğini söyleyen âlimler çok azdır.

Ünlü ilim adamı ve müfessir Fahruddin Razî, uzun uzadıya izahlar ve diller ortaya koyduktan sonra ulu?l-emr?in, fıkıhtaki üçüncü esas olan âlimler arasındaki ?icma?ya ve dolayısıyla ahl- hal ve akd?a işaret ettiğini ortaya koymaya çalışmıştır. Razî?ye göre, bu ifadenin yöneticiler ve sultanlara hamledilmesinin mümkün olmadığını, zira yönetici ve sultanların çoğunun zulüm yaptıklarını, Allahu Teâlâ?nın zulme itaati talep etmeyeceği açıktır, demektedir. Ayrıca zulüm yapan idarecilere, uymanın haram olduğunu ifade etmektedir. (Razî, Tefsiru?l-Kebir, c. 10, s. 148 vd).

Tabiûnun meşhur âlimlerinden Mücahid, ?Sizden olan ulu?lemre itaat edin? ayetini ?ilim sahibi olanlar? diye tefsir etmiştir. Aynı şekilde Ebu Zur?a da, İmam Ahmed b. Hanbel?in bu ayet için ?ilim sahibi olanlar? diye tefsir ettiğini rivayet etmiştir. İmam Ahmed b. Hanbel, ayetin bu anlama geldiğini başka bir ayetle izah eder ve: ?Şu ayeti okumuyor musunuz?? diye ihtar eder: ?Hâlbuki onu peygambere ve içlerinden yetki sahibi kimselere götürselerdi, elbette bunlardan, onu değerlendirip sonuç (hüküm) çıkarabilecek nitelikte olanları onu anlayıp bilirlerdi? (Nisa, 4/83). Zira ulu?l-emr ile ilgili ayette, görüş ayrılığına düşemeye işaret eder. (İbn Cevzî, Minhacu?l-Kasidîn, c. 1, s. 20, 21) Buna göre, hüküm çıkarabilenlerin ancak âlimler olduğu ortaya çıkmaktadır.

Biz de, her ne kadar ?Ulu?l-emr? kavramını yöneticiler diye açıklamak mümkün olsa da, âlimler diye tefsir etmenin daha doğru olacağı kanaatindeyiz. Zira hem ulemanın çoğu böyle anlamışlardır hem de Allahu Teâla, zulüm yapan idarecilere asla itaat tavsiye etmez. Çünkü Resulullah (s.a.v.): ?Allah?a isyanda itaat yoktur, bilakis iyi işlerde itaat vardır? buyurmuştur. (Müslim, İmare, 8; Buharî, Ahkâm, 5).

Nitekim anlatıldığına göre Haccac, sık sık hafızlara soru sorarmış. Yine bir gün hafızlardan birine: ?Yoksa gece vakitlerinde itaat ve kulluk eden mi (makbuldür)?? (Zümer, 39/9.) ?ayetinden önce gelen ayet nasıldı?? diye sormuş, hafız şöyle cevap vermiştir: ?De ki: "Küfrünle az bir süre yaşayıp geçin! Şüphesiz sen cehennemliklerdensin.? (Zümer, 39/8.) Haccac, aldığı bu cevap üzerine bir daha kimseye soru sormamış. Çünkü biliyordu ki, zulmü ile meşhur olan kendisine itaat yerine, cehennem azabı daha müstahaktır.

Bu konuda Bernard Lewis?in şu değerlendirmesini kaydetmeden geçemeyeceğim. Lewis, İslam?ın Siyasal Söylemi (s.53) adlı eserinde, bu hususta şu doğru tespitleri yapar: ?İslam hukuku hükümdara hiçbir zaman mutlak iktidar vermediği gibi, belirli bir süre için de olsa böylesi bir iktidar elde edilebilmiş Müslüman bir hükümdar olmamıştır. İslam hukukçuları arasındaki hâkim olan görüşün otoriter olduğu; İslam hukukçularına göre, bir kez başa geçmiş bir hükümdarın belirli bir otoriteye sahip olduğunu kabul gerektiği ve uyruklarının hükümdara itaat etmesinin hem siyasal, hem de dinî bir şart sayıldığı doğrudur. Ama ne kadar büyük olursa olsun hükümdarın otoritesi çok önemli bir sınırlamaya tabi sayılmıştır.

Bu sınırlamanın temelindeki ilke İslam?ın hukuk anlayışının ürünüdür. Geleneksel İslam görüşünde devlet, hukuku yaratamaz; devletin bizzat hukukun yarattığı ve varlığını sürdürmesine izin verdiği bir olgudur.?

Mesele tam da bu değil midir?

http://www.enpolitik.com/kose-yazisi/2629/itaat-edilecek-ulul-emr-kimdir

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar

17.11.2019 Sinema ve Dindarlar
10.11.2019 Müzik Haram Mıdır?
27.10.2019 Her Dönemin Yardakçıları
20.10.2019 Zor Oyunu Bozar
07.10.2019 Irkçılık Batının Malıdır
22.09.2019 Peygamber İnkârcıları
11.09.2019 Soner Yalçın?ın Atmasyonu
09.09.2019 Ne Saçmalıklarla Uğraşmı?ız
27.08.2019 Hırsızların Dangılları
21.08.2019 Biri Bana Kardeşlikten Söz Etsin Lütfen
11.08.2019 Önemli Kararlarım
29.07.2019 Kuş da Medeniyetimizin Bir Parçasıdır
20.07.2019 Hayat Dediğin Mana Yüklüdür
10.07.2019 ?iîlere de Bir Sözünüz Var mı?
01.07.2019 Şefaat Torpil midir?
24.06.2019 Kitleleri Yönetmek Kolay Mı?
18.06.2019 Güzel İnsanları Katleden Ülke: Mısır
10.06.2019 Şefaat Var Mıdır?
30.05.2019 Deistlerin Taptığı Bir İnşaat Ustasıdır
21.05.2019 Hz. Ömer?in Davasına Talip Olanlar Mirasına Talip Oldular mı?
13.05.2019 Akıl Ediyor Ama Hissetmiyorduk
03.05.2019 Ramazan Şemsiye Oruç Kalkandir
26.04.2019 Allah Belanızı Versin!..
18.04.2019 Hayatımızdan Çekip Gidenler
24.12.2018 Yazarlarımız nasıl yazıyorlar?
18.12.2018 Akıl ediyor ama hissetmiyorduk
13.12.2018 İnsan olmanın imtiyazı kaleme sarılmaktır
01.12.2018 Dilimize yapışan kelime: Kültür
03.11.2018 İtaat edilecek Ulu?l-Emr kimdir?
28.10.2018 Düşük profilli kafaya dikkat
22.10.2018 Mezhep taasubu
09.10.2018 Bir ateistin yanılgısı
25.09.2018 Sevgi ve sevgili üzerine
14.09.2018 Hainler cenneti memleketim
29.08.2018 Okusan da dert, okumasan da
21.08.2018 Eli hançerli ortak
15.08.2018 Namaz bir mesajdır
31.07.2018 Sevgi diliyle var olmak
30.06.2018 Doktorları vahşilere yem etmeyin
19.06.2018 Öküzler tanrı resmini çizselerdi
12.06.2018 Seçimin rengini ne belirliyor?
05.06.2018 Kur?an Değer Katar
29.05.2018 Bir manevi atmosferdir: Ramazan
20.05.2018 Şeytanlar birleşiyor, ifritler çiftleşiyor
16.05.2018 Ramazan tefekkür demektir
09.05.2018 İnsanlık onuru insanın gururudur
30.04.2018 'Atam tutam ben seni'
27.04.2018 Batılı kafa hür iradeye düşmandır
20.04.2018 Mutlu memleketin mahzun evladı: Mehmet Akif
06.04.2018 Dinde yenilik reform mudur?
03.04.2018 Akif'in Tevfik Fikret çatışması ve vatan sevgisi
27.03.2018 Akif'in Teşkilat-ı Mahsusa ve Abdülhamid ile ilişkisi
20.03.2018 Mehmet Akif'in İttihat-Terakki Cemiyeti ile ilişkisi
19.03.2018 Mehmet Akif anlaşıldı mı ki!..
11.03.2018 Kadın dövülmeli erkek övülmeli mi?
27.02.2018 Silahla öldürülmeyenler ahlaksızlıkla öldürülüyor
15.02.2018 Vicdan karası yüzkarasından beterdir
05.02.2018 Vatan hainliği ile vatanseverlik arasında ince bir çizgi vardır
01.02.2018 Şayet utanmazsan, dilediğini yap!..
21.01.2018 AMERİKALI SİYASİLER PENTAGON?UN KORİDORLARINDA KAYBOLUYORLAR
15.01.2018 BİZİ ONLAR KURTARACAK
03.01.2018 İRAN?DA NELER OLUYOR?
26.12.2017 İNSAN SEVGİSİNİN NERESİNDEYİZ?
19.12.2017 TAASSUP, AKLIMIZI DA ÇELER GÖNLÜMÜZÜ DE
11.12.2017 TAASSUBUN ÇOCUĞU CEHALETTİR
06.12.2017 KUDÜS ALINAN FİYATA VERİLİR
27.11.2017 PETROL KOKUSUNA KOŞAN KÖPEKBALIKLARI
20.11.2017 AKLA ZİYAN İŞLER
14.11.2017 ADAM ÖLDÜRMEYİ OYUN MU SANDIN?
06.11.2017 PASTA DEĞİL ÜLKE PAYLAŞIYORLAR
30.10.2017 SAYIN CUMHURBAŞKANIM ?HAVAALANI PROTOKOLU?NU DEĞİŞTİRİN
24.10.2017 HER YERDE HEP AYNI HİLE
19.10.2017 BU MÜFREDAT DEĞİŞMELİ
11.10.2017 BİR KULÜBESİ BİLE TAHRİP OLMAYANLAR CANIMIZI YAKIYOR
03.10.2017 ABD ÖLDÜRECEK ?CANAVAR? ARIYOR
30.09.2017 HİZAYA GELMEK YA DA SAF TUTMAK
21.09.2017 RÜYALARINDA GEZİNDİM İSTANBUL?UN
12.09.2017 ARAKAN?I MI YOKSA 2019?U MU KONUŞALIM?
07.09.2017 AKIL NE KADAR GEREKLİ?
31.08.2017 DEVE SİDİĞİNDEN DAVA ÜRETMEK
20.08.2017 KARDEŞLİK SINIR TANIMAZ
10.08.2017 TÜRK KIZI LEYLA?NIN MÜSLÜMAN OLUŞU
06.08.2017 MÜFTÜ NİKÂH KIYSA NE OLUR?
25.07.2017 TARTIŞMA, ?HIRLAŞMA? DEĞİLDİR
22.07.2017 GÜNÜMÜZ FERHAT İLE ŞİRİNİNİ GÖRDÜM
14.07.2017 DİKTATÖRLÜĞÜ DE BATIYA BORÇLUYUZ ÖZGÜRLÜĞÜ DE
06.07.2017 İKTİDAR HIRSI BAZEN ÇOK VAHŞİCEDİR- II
29.06.2017 İKTİDAR HIRSI BAZEN ÇOK VAHŞİCEDİR- I
21.06.2017 ANNEYE VE BABAYA BİR GÜN DEĞİL BİR ÖMÜR AYRILIR
14.06.2017 HER GÜL BAHÇESİ ÇOCUKLARIN MEKÂNIDIR
09.06.2017 MAHALLE KAVGASI MI, CAMİ VE ÇOCUK MESELESİ Mİ?
02.06.2017 ORUÇ BİZİ TUTAR MI?
26.05.2017 NECİP FAZIL ANISINA...
18.05.2017 İSLAM VE İLİM
11.05.2017 HIRİSTİYANLIK VE İLİM
04.05.2017 İLİM
29.04.2017 AŞK?I YAZAYIM DEDİM
18.04.2017 REFERANDUM SONUCU BİR BAŞARIDIR AMA...
13.04.2017 AYDINLIK BİR GÜNE YÜRÜYORUZ
06.04.2017 KANPAZARI: İDLİB
30.03.2017 ?HAÇLI RUHU? BİR İNANÇ MI YOKSA ZİHNİYET MİDİR?
23.03.2017 BİZE ÖZGÜRLÜK GETİRİRLER Mİ?
16.03.2017 AVRUPA TAHAMMÜLSÜZLÜĞÜ VE ?TURO-ARYEN?LER
09.03.2017 KOZMETİK SANAYİNİN SEMBOLÜ: SÜSLÜ MUMYALAR
02.03.2017 İNANMAK ZOR ŞEYDİR
23.02.2017 YANGIN VAR DİYE KOŞUŞTULAR OYSA GÜNEŞ DOĞUYORDU
16.02.2017 PEYGAMBERLER BIRER INSANDIR
09.02.2017 NEDEN TÜRKÜ DİNLEMEYİZ Kİ?
01.02.2017 TÜRKİYE?DE BAŞKANLIK NE ANLAMA GELİYOR?
26.01.2017 SALTANAT MEŞRU MUDUR?
18.01.2017 İSLAM?DA DEVLET BAŞKANININ SEÇİMİ
12.01.2017 İSLÂMÎ BAKIŞLA DEVLET BAŞKANLIĞI
05.01.2017 KURŞUN ADRES SORMAZ AMA TERÖR HEDEF ŞEÇER
29.12.2016 KAÇ KEZ TIRPANLA BİÇTİLER BİZİ
22.12.2016 BİZ PRANGALARI KIRDIK, HALA TASMALILAR VAR
18.12.2016 YENİ SAVAŞ KONSEPTİ: TERÖRDÜR
07.12.2016 TERÖR YUMURTLAYAN TAVUK
30.11.2016 YANGIN YÜREĞİMİZDE
24.11.2016 KÖY İLKOKULUNDAYIM
16.11.2016 KAÇIŞAN SATILIK RUHLAR
09.11.2016 KELEBEĞİN FIRTINASI
03.11.2016 YENİ BİR MEZHEPLER SAVAŞI KAPIDA MI?
18.10.2016 GÖZ GÖRE GÖRE TUZAK
05.10.2016 CEHALETİN SINIRI YOKTUR
29.09.2016 TEKBİR?DEN ÜRKMEK
21.09.2016 BATI MI DEDİNİZ?
15.09.2016 İKİSİ DE YUMURTLADIĞINA GÖRE TAVUK DA KAZDIR
07.09.2016 ALTIN DİŞLİ ÇOCUK
01.09.2016 SUSUN BARİ !...
24.08.2016 İNSAN
18.08.2016 DEMOKLESİN KILICI MI, TERÖR SOPASI MI?
11.08.2016 ADİL OLMAK ZORUNDAYIZ
03.08.2016 DARBENİN ARİTMETİĞİ
28.07.2016 İLERİYE BAKMAK
21.07.2016 KARTONDAN ADAMLARDAN KAHRAMAN ÇIKMAZ
18.07.2016 SENARYOSUZ DARBE OLMAZMIŞ!
14.07.2016 FİLİSTİNLİ KIZA
30.06.2016 TERÖR ALÇAKLIĞI
29.06.2016 ŞAHİDİM İSRAİLDİR
23.06.2016 ?NUR TOPU SAVAŞÇILAR? KİMİN ESERİ?
16.06.2016 GÜÇLÜNÜN SAVAŞI MI, HAÇLININ MI?
09.06.2016 YAZMAYA BAŞLARKEN