Mehmet Akif'in İttihat-Terakki Cemiyeti ile ilişkisi

Eklenme Tarihi: 20.03.2018 14:02:13 - Güncellenme Tarihi: 20.03.2018 14:02:13

Batı dünyası ve onların destekledikleri İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından, Sultan Abdülhamid Han tahttan indirilmişti. Mehmet Akif de, İstibdat adlı şiirinde tahttan indirilen Sultan Abdülhamid?in ardından şunları söylüyordu:

Yıkıldın, gittin amma ey mülevves devr-i istibdad,

Bıraktın milletin kalbinde çıkmaz bir mülevves yad!

İslamcı bir mütefekkir ve şair olan Mehmet Akif?i, İslam?ın Halifesi sıfatını taşıyan Sultan Abdülhamid?e bu derece düşman kılan gerçek sebebin ne olduğu maalesef bilinmemektedir. Acaba o dönemlerde yapılan yoğun propagandalar neticesinde mi, yoksa özel sebeplerden kaynaklanan bir düşmanlıktan mı Sultan Abdülhamid?e muhalefet edenlerin cephesine katılmıştır? Bunu, onun en yakın arkadaşları da bizlere izah etmemektedirler. Belki de Mehmet Akif Ersoy da, Eşref Edib gibi diğer bazı İslamcı düşünürlerle birlikte Osmanlı İmparatorluğu?nun kurtuluşunu İttihat ve Terakki Cemiyeti?nin programının uygulanması suretiyle gerçekleşeceğine inanıyordu. Çünkü Mehmet Akif?in söylemi ile İttihatçıların söylemi çoğu kez aynı tonda ve aynı tarzdadır. Nitekim Mehmet Akif, ?Hürriyet?  adlı şiirinde de İttihatçıların hürriyet ilanlarını büyük bir coşkuyla karşılamaktadır:

Söktü baktım ki hemen bir alay etfâl öteden,

O nasıl mevkib-i şâdî, o ne âlem, görsen!

Her çocuk bir kocaman bayrak edinmiş geliyor;

?Yaşasın? sesleri eflake kadar yükseliyor.

Görerek yapma değil hem, ne tabi?î etvâr!

Şu yumurcaklara bak: Sanki ezelden ahrâr!

--- Bağırın haydi çocuklar.

--- Yaşasın hürriyet!

Hürriyet ilan edilince her tarafta insanlar, gruplar halinde İttihad ve Terakki Cemiyeti?ne giriyorlardı. Mehmet Akif Ersoy, ?Cemiyet-i Mukaddese? olarak da isimlendirilen İttihat ve Terakki Cemiyetine II. Meşrutiyet?in ilanından dört gün sonra katılmıştır. Mehmet Akif?in yakın dostu Eşref Edip, Akif ile İttihat ve Terakki arasındaki serüveni şöyle anlatır: ?Üstad Mehmed Akif?i ilk defa İttihat ve Terakki?nin Şehzadebaşı İlmiye Kulübü?nde gördüm. Orada gece dersleri veriliyordu. Üstad da Edebiyat-ı Arabiye okutuyordu. Devam edenlerin çoğu yüksek tahsil görmüş talebe idi. Her derste hemen iki yüzden fazla talebe bulunuyordu.?

Kandilli Rasathanesi Müdürü Fatin (Gökmen) Hoca tarafından Cemiyetle ilişkisi kurulan Akif?in, Cemiyete girişini yakın arkadaşı Eşref Edib şöyle nakletmektedir:

?Üstad?a göre, Fatin Hoca, bu irfan ve talakatıyla beraber, büyük azim ve seciyeye de sahipti. Onlar daha ilk görüştükleri zaman birbirini pek güzel anlamışlardı. Meşrutiyetten evvel Üstad, Fatin Hocayı tanımıyor, fakat Fatin Hoca, Ali Şevki Efendi?den Üstadın şiirlerini alıp okumak suretiyle, gıyaben Üstad?ı tanıyor. Hürriyet ilan edilince her tarafta bölük bölük İttihat ve Terakki Cemiyeti?ne giriliyor. Fatin Hoca Meşrutiyet?ten evvel İttihad ve Terakki?ye girmiş olduğu için, ilan-ı hürriyette büyük bir mevki ve nüfuz sahibi. Bilhassa İstanbul tarafındaki münevverler ve ilmiye sınıfı onun delaletiyle cemiyete iltihak ediyor.

Direklerarası?nın o zamanki hali malum. Orada çayhaneler, bilhassa İsmail Ağa?nın çayhanesi İstanbul münevverlerinin merkez-i içtima-ı. Adeta bir kulüp. Üstad ve daha diğer beş on arkadaşı görüşüyorlar, cemiyete girmeye karar veriyorlar. Fatin Hoca haberdar ediliyor. Şair Mehmet Akif ve arkadaşlarından mürekkep vatanperver bir grubun cemiyete iltihak edeceği mühim bir hadise. Fatin Hoca bunlarla temasa geliyor. Cemiyetin maksat ve gayesini anlatıyor. Bunlara birçok istizahlarda bulunurlar. O izahat verir. Nihayet iş tahlife gelince o zamana kadar bu siyasi hasbihallere iştirak etmeyen Üstad, birden bire söze karışır ve yeminin şekline şiddetle itiraz eder. ?Bilâ kayd ü şart cemiyetin emirlerine itaat? kaydının kaldırılmasını teklif eder. Fatin hoca müşkül mevkide kalır. Üstad şiddetle itiraz eder:

?- Ben cemiyetin yalnız emr-i marufuna biat ederim. Mutlak surette söz veremem, yemin edemem.?

Fatin Hoca, karşısında ilk defa böyle müthiş bir seciye ve salabet görünce vaziyeti idare etmek ister. Üstad?ın samimiyeti, her türlü menfaat hislerinden mücerred yüksek vatanperverliği onun üzerinde büyük tesirler yapar. Üstad?ın teklifini kabul etmekten başka çare olmadığını görür.?

Böylece yemin içerek İttihat ve Terakki üyesi olan Mehmet Akif, fikir bütünlüğü içinde olmayan teşkilat üyelerinin bir kısmının görüşlerini paylaşmamaktadır. Batı hayranlarını acımasızca eleştiren Akif, softa ve yobazları da aynı ölçüde eleştiriyordu ki, bu yönüyle de gelenekçi İslamcılardan ayrılıyordu. 31 Mart Olayı esnasında Hürriyet ve İtilâf Fırkası taraftarı olarak ilan edilen Akif, harekete karşı gösterdiği tepki ve özellikle Derviş Vahdetî ve Volkan?ı eleştirmesi nedeniyle de Hürriyetçilerce İttihatçı olarak vasıflandırılmıştır. Akif?in İslamcılığı bu noktada özellikle milli kimlik ve milli kültür ile İslamcılık arasında kurduğu bağdan oluşuyordu.

Akif?in düşünce yapısını oluşturan önemli etkenlerden birisi de Batı yanlısı düşünürlere karşı aldığı tavırdır. Özellikle bunları Batı hayranlığı ile suçlayan Akif, Batı taraftarı düşünürlerin Avrupa?yı kayıtsız şartsız taklit etmek gerektiğini söylediklerini belirtir. Çünkü bu düşünürlere göre din gelişmenin önündeki en önemli engeldir. Akif?e göre Batı yanlıları ?bu fikirlerini yayarken de efkâr-ı umumiyenin cehaletini, yeniliğe ve fenne karşı çıkmalarına gerekçe gösterirler. Sanırlar ki Avrupa?nın hepsi kâfirdir. Biz onlara mütedeyyin görünürsek bize barbar derler. Ama hür düşünceli görünürsek belki hakkımızdaki görüşleri değişir.?

Oysa Akif?e göre geri kalmanın nedeni hiçbir şekilde din olamaz. Bunun gerçek sebepleri yolsuzluklar, cehalet, adaletsizlik, siyasi hissizliktir. Bütün bunları aşmak ise ancak İslami değerler ve dine göre dönmekle mümkündür. Batının ilim ve sanatının alınmasında hiçbir sakınca görmez. Çünkü bunların evrensel değerler olduğu ve Müslümanları bulundukları geri kalmışlık durumundan kurtaracağına inanır. Fakat söz konusu sosyal ve siyasal hayat olunca, tamamen İslam dinine bağlanmak gerektiğini ısrarla vurgular. Akif?e göre fazilet İslam?ın ruhunda, marifet ise Batı?nın ilim ve tekniğinde mevcuttur. İslam toplumları bu fazilet ve marifeti başarmak zorundadır. Bu inkılâbı başarmak da ancak İslam birliğiyle mümkündür diyordu.

Böylece hem yenilikçi fikirler açısından uyuştuğu, hem de ?adalet-müsavat-hürriyet? anlayışıyla bağdaştığı İttihat ve Terakkicilerle beraber yürüme kararı Mehmet Akif?in hayatındaki önemli dönemeçlerden birini oluşturur. Aslında üyelerinin bir kısmının pozitivist anlayışa sahip olduğu İttihat ve Terakki Cemiyeti ile Mehmet Akif arasında bu sebepten dolayı bir kan uyuşmazlığı vardır, ama Sultan Abdülhamid?e olan muhalefet birliğinden dolayı katıldığı bu cemiyetteki üyeliği, ilk başlarda düşünüldüğü gibi uzun soluklu olmayacak ve kısa bir müddet sonra bitecektir. Mehmet Akif?in İttihat ve Terakki Cemiyeti ile ilişkisini kesmesiyle birlikte Cemiyetin gerçek niyetinin İslam dinine hizmet olmadığını anlayan Mustafa Sabri Efendi, Elmalılı Hamdi Efendi, Adanalı Hayret Efendi ve Babanzâde Naim bey gibi İslam düşünürleri de İttihat ve Terakki Cemiyeti?nden ayrılmışlardır.

http://www.enpolitik.com/kose-yazisi/2084/mehmet-akifin-ittihat-terakki-cemiyeti-ile-iliskisi

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar

17.11.2019 Sinema ve Dindarlar
10.11.2019 Müzik Haram Mıdır?
27.10.2019 Her Dönemin Yardakçıları
20.10.2019 Zor Oyunu Bozar
07.10.2019 Irkçılık Batının Malıdır
22.09.2019 Peygamber İnkârcıları
11.09.2019 Soner Yalçın?ın Atmasyonu
09.09.2019 Ne Saçmalıklarla Uğraşmı?ız
27.08.2019 Hırsızların Dangılları
21.08.2019 Biri Bana Kardeşlikten Söz Etsin Lütfen
11.08.2019 Önemli Kararlarım
29.07.2019 Kuş da Medeniyetimizin Bir Parçasıdır
20.07.2019 Hayat Dediğin Mana Yüklüdür
10.07.2019 ?iîlere de Bir Sözünüz Var mı?
01.07.2019 Şefaat Torpil midir?
24.06.2019 Kitleleri Yönetmek Kolay Mı?
18.06.2019 Güzel İnsanları Katleden Ülke: Mısır
10.06.2019 Şefaat Var Mıdır?
30.05.2019 Deistlerin Taptığı Bir İnşaat Ustasıdır
21.05.2019 Hz. Ömer?in Davasına Talip Olanlar Mirasına Talip Oldular mı?
13.05.2019 Akıl Ediyor Ama Hissetmiyorduk
03.05.2019 Ramazan Şemsiye Oruç Kalkandir
26.04.2019 Allah Belanızı Versin!..
18.04.2019 Hayatımızdan Çekip Gidenler
24.12.2018 Yazarlarımız nasıl yazıyorlar?
18.12.2018 Akıl ediyor ama hissetmiyorduk
13.12.2018 İnsan olmanın imtiyazı kaleme sarılmaktır
01.12.2018 Dilimize yapışan kelime: Kültür
03.11.2018 İtaat edilecek Ulu?l-Emr kimdir?
28.10.2018 Düşük profilli kafaya dikkat
22.10.2018 Mezhep taasubu
09.10.2018 Bir ateistin yanılgısı
25.09.2018 Sevgi ve sevgili üzerine
14.09.2018 Hainler cenneti memleketim
29.08.2018 Okusan da dert, okumasan da
21.08.2018 Eli hançerli ortak
15.08.2018 Namaz bir mesajdır
31.07.2018 Sevgi diliyle var olmak
30.06.2018 Doktorları vahşilere yem etmeyin
19.06.2018 Öküzler tanrı resmini çizselerdi
12.06.2018 Seçimin rengini ne belirliyor?
05.06.2018 Kur?an Değer Katar
29.05.2018 Bir manevi atmosferdir: Ramazan
20.05.2018 Şeytanlar birleşiyor, ifritler çiftleşiyor
16.05.2018 Ramazan tefekkür demektir
09.05.2018 İnsanlık onuru insanın gururudur
30.04.2018 'Atam tutam ben seni'
27.04.2018 Batılı kafa hür iradeye düşmandır
20.04.2018 Mutlu memleketin mahzun evladı: Mehmet Akif
06.04.2018 Dinde yenilik reform mudur?
03.04.2018 Akif'in Tevfik Fikret çatışması ve vatan sevgisi
27.03.2018 Akif'in Teşkilat-ı Mahsusa ve Abdülhamid ile ilişkisi
20.03.2018 Mehmet Akif'in İttihat-Terakki Cemiyeti ile ilişkisi
19.03.2018 Mehmet Akif anlaşıldı mı ki!..
11.03.2018 Kadın dövülmeli erkek övülmeli mi?
27.02.2018 Silahla öldürülmeyenler ahlaksızlıkla öldürülüyor
15.02.2018 Vicdan karası yüzkarasından beterdir
05.02.2018 Vatan hainliği ile vatanseverlik arasında ince bir çizgi vardır
01.02.2018 Şayet utanmazsan, dilediğini yap!..
21.01.2018 AMERİKALI SİYASİLER PENTAGON?UN KORİDORLARINDA KAYBOLUYORLAR
15.01.2018 BİZİ ONLAR KURTARACAK
03.01.2018 İRAN?DA NELER OLUYOR?
26.12.2017 İNSAN SEVGİSİNİN NERESİNDEYİZ?
19.12.2017 TAASSUP, AKLIMIZI DA ÇELER GÖNLÜMÜZÜ DE
11.12.2017 TAASSUBUN ÇOCUĞU CEHALETTİR
06.12.2017 KUDÜS ALINAN FİYATA VERİLİR
27.11.2017 PETROL KOKUSUNA KOŞAN KÖPEKBALIKLARI
20.11.2017 AKLA ZİYAN İŞLER
14.11.2017 ADAM ÖLDÜRMEYİ OYUN MU SANDIN?
06.11.2017 PASTA DEĞİL ÜLKE PAYLAŞIYORLAR
30.10.2017 SAYIN CUMHURBAŞKANIM ?HAVAALANI PROTOKOLU?NU DEĞİŞTİRİN
24.10.2017 HER YERDE HEP AYNI HİLE
19.10.2017 BU MÜFREDAT DEĞİŞMELİ
11.10.2017 BİR KULÜBESİ BİLE TAHRİP OLMAYANLAR CANIMIZI YAKIYOR
03.10.2017 ABD ÖLDÜRECEK ?CANAVAR? ARIYOR
30.09.2017 HİZAYA GELMEK YA DA SAF TUTMAK
21.09.2017 RÜYALARINDA GEZİNDİM İSTANBUL?UN
12.09.2017 ARAKAN?I MI YOKSA 2019?U MU KONUŞALIM?
07.09.2017 AKIL NE KADAR GEREKLİ?
31.08.2017 DEVE SİDİĞİNDEN DAVA ÜRETMEK
20.08.2017 KARDEŞLİK SINIR TANIMAZ
10.08.2017 TÜRK KIZI LEYLA?NIN MÜSLÜMAN OLUŞU
06.08.2017 MÜFTÜ NİKÂH KIYSA NE OLUR?
25.07.2017 TARTIŞMA, ?HIRLAŞMA? DEĞİLDİR
22.07.2017 GÜNÜMÜZ FERHAT İLE ŞİRİNİNİ GÖRDÜM
14.07.2017 DİKTATÖRLÜĞÜ DE BATIYA BORÇLUYUZ ÖZGÜRLÜĞÜ DE
06.07.2017 İKTİDAR HIRSI BAZEN ÇOK VAHŞİCEDİR- II
29.06.2017 İKTİDAR HIRSI BAZEN ÇOK VAHŞİCEDİR- I
21.06.2017 ANNEYE VE BABAYA BİR GÜN DEĞİL BİR ÖMÜR AYRILIR
14.06.2017 HER GÜL BAHÇESİ ÇOCUKLARIN MEKÂNIDIR
09.06.2017 MAHALLE KAVGASI MI, CAMİ VE ÇOCUK MESELESİ Mİ?
02.06.2017 ORUÇ BİZİ TUTAR MI?
26.05.2017 NECİP FAZIL ANISINA...
18.05.2017 İSLAM VE İLİM
11.05.2017 HIRİSTİYANLIK VE İLİM
04.05.2017 İLİM
29.04.2017 AŞK?I YAZAYIM DEDİM
18.04.2017 REFERANDUM SONUCU BİR BAŞARIDIR AMA...
13.04.2017 AYDINLIK BİR GÜNE YÜRÜYORUZ
06.04.2017 KANPAZARI: İDLİB
30.03.2017 ?HAÇLI RUHU? BİR İNANÇ MI YOKSA ZİHNİYET MİDİR?
23.03.2017 BİZE ÖZGÜRLÜK GETİRİRLER Mİ?
16.03.2017 AVRUPA TAHAMMÜLSÜZLÜĞÜ VE ?TURO-ARYEN?LER
09.03.2017 KOZMETİK SANAYİNİN SEMBOLÜ: SÜSLÜ MUMYALAR
02.03.2017 İNANMAK ZOR ŞEYDİR
23.02.2017 YANGIN VAR DİYE KOŞUŞTULAR OYSA GÜNEŞ DOĞUYORDU
16.02.2017 PEYGAMBERLER BIRER INSANDIR
09.02.2017 NEDEN TÜRKÜ DİNLEMEYİZ Kİ?
01.02.2017 TÜRKİYE?DE BAŞKANLIK NE ANLAMA GELİYOR?
26.01.2017 SALTANAT MEŞRU MUDUR?
18.01.2017 İSLAM?DA DEVLET BAŞKANININ SEÇİMİ
12.01.2017 İSLÂMÎ BAKIŞLA DEVLET BAŞKANLIĞI
05.01.2017 KURŞUN ADRES SORMAZ AMA TERÖR HEDEF ŞEÇER
29.12.2016 KAÇ KEZ TIRPANLA BİÇTİLER BİZİ
22.12.2016 BİZ PRANGALARI KIRDIK, HALA TASMALILAR VAR
18.12.2016 YENİ SAVAŞ KONSEPTİ: TERÖRDÜR
07.12.2016 TERÖR YUMURTLAYAN TAVUK
30.11.2016 YANGIN YÜREĞİMİZDE
24.11.2016 KÖY İLKOKULUNDAYIM
16.11.2016 KAÇIŞAN SATILIK RUHLAR
09.11.2016 KELEBEĞİN FIRTINASI
03.11.2016 YENİ BİR MEZHEPLER SAVAŞI KAPIDA MI?
18.10.2016 GÖZ GÖRE GÖRE TUZAK
05.10.2016 CEHALETİN SINIRI YOKTUR
29.09.2016 TEKBİR?DEN ÜRKMEK
21.09.2016 BATI MI DEDİNİZ?
15.09.2016 İKİSİ DE YUMURTLADIĞINA GÖRE TAVUK DA KAZDIR
07.09.2016 ALTIN DİŞLİ ÇOCUK
01.09.2016 SUSUN BARİ !...
24.08.2016 İNSAN
18.08.2016 DEMOKLESİN KILICI MI, TERÖR SOPASI MI?
11.08.2016 ADİL OLMAK ZORUNDAYIZ
03.08.2016 DARBENİN ARİTMETİĞİ
28.07.2016 İLERİYE BAKMAK
21.07.2016 KARTONDAN ADAMLARDAN KAHRAMAN ÇIKMAZ
18.07.2016 SENARYOSUZ DARBE OLMAZMIŞ!
14.07.2016 FİLİSTİNLİ KIZA
30.06.2016 TERÖR ALÇAKLIĞI
29.06.2016 ŞAHİDİM İSRAİLDİR
23.06.2016 ?NUR TOPU SAVAŞÇILAR? KİMİN ESERİ?
16.06.2016 GÜÇLÜNÜN SAVAŞI MI, HAÇLININ MI?
09.06.2016 YAZMAYA BAŞLARKEN