ÜNİVERSİTENİN TOPLUMSAL ROLÜ !

Eklenme Tarihi: 18.09.2017 00:19:15 - Güncellenme Tarihi: 25.01.2020 13:21:58

Dünya ve Türkiye?de Yükseköğretim

İnsan kaynağının kalkınmadaki rolü üzerine uzun yıllardan beri önemli çalışmalar yapılmaktadır. Bugün iyi yetiştirilmiş ve üstün niteliklerle donatılmış insan kaynağı kuşkusuz ülkelerin en önemli zenginliğidir(Özçatalbaş, 2017). Bugün 7 milyarı geçen dünya nüfusunun %10 kadarı yükseköğretim çağındadır ve yükseköğretim çağındaki nüfusun ise yaklaşık %30?u yükseköğretim öğrencisidir. Çin 37 milyon öğrenci ile dünya gelinde ilk sırada yer almaktadır(Quora, 2017). Türkiye ise 200?e yaklaşan üniversitesi ve 7,2 milyon öğrencisiyle önemli bir ülke durumundadır. Yükseköğretime kayıtlı öğrencilerin % 56,6?sı erkek ve % 46,4?ü kız öğrencidir. Türkiye sahip olduğu bu önemli insan kaynağı ile dünyadaki 195 ülkenin 94?ünden ve Avrupa?daki 20 kadar ülkenin nüfuslarından daha yüksek bir insan kaynağına sahiptir. Yükseköğretimdeki bu genç nüfus Bulgaristan, Danimarka, Finlandiya, Slovakya, Norveç, Türkmenistan, Hırvatistan ve Kuveyt gibi ülkelerin nüfuslarından daha fazladır(Anonim, 2017). Yükseköğretime kayıtlı söz konusu öğrencilerin % 56,6?sı lisans, % 35,5?i ön lisans, % 6,7?si yüksek lisans ve % 1,3?ü ise doktora düzeyinde eğitim almaktadırlar. 2014 yılına göre toplam öğrenci sayısı içinde lisans öğrencisi sayısı yaklaşık % 8,5 azalırken ön lisans % 6,5, yüksek lisans % 1,7 ve doktora ise binde 3 artmıştır. Bu gelişme Türkiye?nin yükseköğretim politikası ile uyumludur. Yine Yükseköğretim Kurumu?nun 2016-2017 dönemi verilerine  göre 183 üniversitenin % 61?i devlet üniversitesi olup toplam öğrencilerin %75?i devlet üniversitelerinde öğrenim görmektedir. Üniversitelerdeki toplam akademik personel sayısı ise  son 12 yılda 76 binden 152 bine yükselmiştir. Bu değer akademik personel sayısında % 100?lük bir artışa karşılık gelmektedir. Buna göre Türkiye?de bulunan 183 üniversitedeki yaklaşık 152 bin akademik personelin yani öğretim elemanlarının % 47?si öğretim üyesi, % 14,1?i öğretim görevlisi, % 6,5?i okutman, % 2,5?i uzman, % 29,9?u ise araştırma görevlisi statüsündedir. Öğretim üyelerinin % 33,6?sı profesör, % 20,5?i doçent, % 46?sı yardımcı doçent olarak akademik dünyaya katkıda bulunmaktadır(YÖK, 2017). Toplam akademik insan kaynağının % 47?sinin öğretim üyesi statüsünde bulunması ülkenin bilim yapma potansiyelini ve kapasitesini görmek, bilim dünyasına yapabileceği katkıları tahmin etmek bakımından önemlidir.

Yükseköğretimdeki bu büyük potansiyelin ve nitelikli beyin gücünün etkili ve doğru kullanılmasıyla üniversitelerin; ülkenin yükselişine ve toplumun refahına daha yüksek düzeyde katkıda bulunması söz konusu olacaktır.

YÖK?ün ARGE ve ARYA Sorumluluğu

Bugün yükseköğretim sistemimiz  36 yıl önce çıkarılan ve her dönemde çokça tartışılmış olan 2547 sayılı ?Yüksek Öğretim Kanunu? ile düzenlenmektedir. Türkiye?de en fazla konuşulan kanunlardan birisi olarak 2547 sayılı ?Yükseköğretim Kanunu? bugün hala mevcut durumu düzenleyen temel metin niteliğindedir. Kanunun amacı madde 1?de verilmiştir.  Buna göre; Yükseköğretim kanunun amacı; ?yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim - öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.?, şeklinde yer almaktadır(Anonim, 1981). Bu kapsamda öğretim, araştırma ve geliştirme(ARGE) yanında araştırma ve yayım(ARYA)  ilişkilerinin geliştirilmesi konusunda Yükseköğretim Kurumu?nun önemli görev ve sorumluluğu bulunmaktadır.

Üniversitelerimizde görev yapan nitelikli akademik kadro ve kendini geliştirmek üzere üniversitelere kayıt olan gençlerimizin yükseköğretim almak talebi; ulusal düzeyde insan kaynaklarımızı geliştirmek ve kalkınmayı destekleyecek şekilde bu değerli gücün harekete geçirilmesi bakımından son derece önemlidir. Tabii bu gücü ortaya çıkaran sayısal büyüklüğünün artmaya devam etmesi yanında niteliksel gelişimin de aynı paralelde yükselmeye devam etmesi son derece önemlidir. Üniversitelerin beklentiler doğrultusunda planlı bir şekilde öğretim, araştırma, teknoloji geliştirme ve yayım işleviyle ülkenin gelişmesine, milli gelirin artmasına ve toplumsal refahın yükselmesine katkı sağlaması mümkün olacaktır.

Bu kapsamda yükseköğretim kurumlarımız kendinden beklenen işlev ve katkıyı bilim dünyasına ve topluma verebilmek için; birbirleri arasındaki ilişkileri kolaylaştıracak, destekleyecek ve düzenleyecek bir anlayışı hakim kılmak üzere daha fazla çaba göstermelidir. Bugün, 2023 vizyonuna ulaşmak yönünde kararlılık gösteren Türkiye?nin  bu vizyona ulaşmak için dünden daha fazla uygun mevzuat ile yasal düzenlemelere ve bunların kararlılıkla uygulanmasına ihtiyaç bulunmaktadır.

 Kalkınmanın Yumuşak Gücü Olarak Yükseköğretim

Bir ülke, bir kent için üniversite demek; dış dünyaya açılmak, ulusal ve uluslar arası bilimsel gelişmeleri ülkeye, kente ve topluma sunmak, yeni buluşlar üretmek ve bunları toplum yararına sunmak anlamına gelmektedir. Son yıllarda fark edileceği gibi üniversitelerimizde de;  üniversitelerin kurulu bulunduğu bölge ve/veya il ile buluşması ve topluma katkı vermesi konusu sıklıkla tartışılmaktadır. Yukarıda belirtildiği gibi mevcut yükseköğretim kanunu üniversitelere bu alanda önemli görevler yüklemektedir. Temelde üç başlık halinde ele alınabilecek olan bu görevlerden biri olan yayım ve işlevi; üniversitelerin toplumsal fayda ilkesine uygun faaliyetlerde bulunmalarını zorunlu kılmaktadır. Bu kapsamda üniversitelere yüklenen görevler, üniversitelerin kurulu bulunduğu bölge ve ildeki ilgili paydaşlarla buluşmasını ve eşgüdüm içinde çalışmasını gerekli kılmaktadır. Doğal olarak devasa fiziki yapıların inşa edilmesi ve insan kaynaklarının sayısal büyüklüğü bu etkileşimi sağlamada, kentin ve toplumun tüm taleplerini karşılamada ve kentin potansiyelini değerlendirmede tek başına yeterli olamamaktadır. Burada esas olan yürürlükte bulunan 2547 sayılı yasanın ?eğitim ve araştırma? yanında üniversitelere yüklediği  ?yayım? yani toplumsal fayda işlevini yerine getirmedeki farkındalık düzeyi ve kararlılığıdır. Bu farkındalığın esas olarak üniversite yönetim kadrosunda ve akademiklerde, hatta idari personelde olması önemlidir. Dolayısıyla üniversitenin  bir bütün olarak toplumsal fayda konusuna atfettiği önem, inanç ve hedefe ulaşmak yönündeki kararlılığı önemlidir(Özçatalbaş, 2004). Diğer taraftan üniversiteden bilimsel bulgu ve teknoloji talep edecek olan paydaşların varlığı, yani talep tarafındaki dinamizm de son derece önemlidir.

Toplumsal Refah Odaklı Üniversite Anlayışı

Yükseköğretim sisteminin ?toplum için bilim anlayışını? öz görev olarak belirleyerek kaynakların bu yönde tahsisi üzerinde önemle durması önemlidir. Yürütmede başarılı olabilmek için ülke kaynaklarının etkin kullanımına yönelik olarak nitelikli bilim insanlarını ve meslek insanlarını yetiştirmek ve bu yönde bir kurum kültürü oluşturarak sürece hakim kılmak gereklidir. Gerçekleştirilen bilimsel araştırmalar sonucunda elde edilen araştırma bulgularını ve teknolojilerini toplumun hizmetine sunmak suretiyle ülke kalkınmasına ve toplumun refahına katkı sağlamak söz konusu olacaktır. Buna göre yükseköğretim kurumlarının yani üniversitelerin Türkiye?nin 2023 hedefine hatta 2053 ve 2071 hedefine en yüksek düzeyde katkı verebilmek yönünde kendi kuruluş yasasının da yüklediği misyona uygun olarak toplumsal faydayı öne alan bir anlayışla görevlerini yerine getirmek üzere kararlılıkla çalışması beklenmelidir. Bu talebin tüm insanlarımızın, toplumun ve devletin ortak beklentisi olduğu dikkate alınmalıdır.

Kaynaklar

Anonim, 1981. Yükseköğretim Kanunu, 2547 sayılı Kanun. Resmî Gazete: 6/11/1981, Sayı: 17506, Ankara.

Anonim, 2017. Population. erişim: 16/09/2017 www.worldometers.info/geography/how-many-countries-are-there-in-the-world/

Özçatalbaş, O., 2004. Toplum için Bilim. http://www.haberlikya.com/makale/toplum-icin-universite-_m479.html, erişim 16/09/2017. Antalya.

Özçatalbaş, O., 2017.   Human Development and Research-Development-Extension Relationships, Research and Development Evolving Trends and Practices - Towards Human, Institutional and Economic Sectors Growth, Dr. Soha Maad (Ed.), InTech, DOI: 10.5772/intechopen.69096. erişim: 16/09/2017 https://www.intechopen.com/books/research-and-development-evolving-trends-and-practices-towards-human-institutional-and-economic-sectors-growth/human-development-and-research-development-extension-relationships .

Quora, 2017. How many college students are there in the world? erişim:16/09/2017 https://www.quora.com/How-many-college-students-are-there-in-the-world.

YÖK, 2017. Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sistemi, 2016-2017 Öğretim Yılı Yükseköğretim İstatistikleri, Erişim:15/09/2017 https://istatistik.yok.gov.tr.

 

http://www.enpolitik.com/kose-yazisi/1525/universitenin-toplumsal-rolu

Sizin Yorumunuz:

*
*

Diğer Yazılar

20.01.2020 Bir yenilgi biçimi: 'Daha iyisini yapamam!'
16.01.2020 Uluslararası Antalya Kongresi
14.01.2020 Dijital Dönüşüm Süreci ve Yükseköğretim
22.12.2019 Dünya Tarım Gazetecileri ve Antalya Forumu
07.11.2019 Çelik Metreli Belediye Başkanı - 5
06.11.2019 Trafikte görmezden gelinen gerçekler - 4
16.10.2019 Trafikte kural tanımazlığın anatomisi -3
25.09.2019 'Ben trafiğe karşıyım!' Trafikte insan, kurum ve mevzuat -2
10.09.2019 Trafikte insan, kurum ve mevzuat -1-
21.08.2019 Tarımda Modernizasyon: Teknoloji ve İnsan
08.08.2019 Tarımda Modernizasyon: Teknoloji ve İnsan
01.08.2019 Kaplıca Kültürü ve Termal Turizm Ekonomisi
14.07.2019 Bilge Ülke Türkiye
04.07.2019 'Gelin Kardeş Olalım!'
25.06.2019 AB?de Tarım ve Sosyal Politika Eşgüdümü
23.06.2019 Altın Susam?in Markalaşma Potansiyeli
10.06.2019 Samimiyet Testi ve Toplumsal Refah!
25.05.2019 Osmanlı?nın Afrika?da Kadim İzleri
05.05.2019 Türkiye?nin Alternatif Turizm Şansı
13.04.2019 Antalya'nın Dördüncü T'si Teknoloji
10.04.2019 Sanayi ve Tarım Politikalarında eş güdüm ihtiyacı
07.04.2019 On beş mart 2019?a dair?
27.03.2019 Halkın feraseti ve beka meselesi!
11.03.2019 İstanbul?un ya da Antalya?nın vefası!
26.02.2019 Kavramlar üzerinden kutuplaşmak!
17.02.2019 Markalaşma ve bir başarı hikayesi!
09.02.2019 Türkiye markası ve zihinsel eşik!
31.01.2019 Eyvah! Saman ithal ediyoruz, tarım sektörü battı
18.01.2019 Rauf Denktaş Stratejik Araştırmalar Enstitüsü
29.12.2018 Akıllı teknolojiler ve tarım 4.0
15.12.2018 Türkiye'nin marka şehir vizyonu
11.12.2018 Türkiye?nin turizm stratejisi ve sosyal politika işlevi
05.12.2018 Türkiye su zengini mi?
30.11.2018 2019 Türkiye ve dünyada Çorum yılı!
11.11.2018 Ulusal ekonomiler ve küresel şirketler
29.10.2018 Türkiye Gemisi 29 Ekimde limanda!
26.10.2018 Araştıma ve Geliştirme Politikaları
13.10.2018 Astronot yada çiftçi olmak!
03.10.2018 Halep?te bilim, savaş, medeniyet!
26.09.2018 İnsan ömrü 280 yıl!
19.09.2018 Pakdemirli ve tarım üzerine
11.09.2018 Kötüyü bertaraf etme reçetesi
06.09.2018 Küresel ısınma insanlık için tehdit mi??
31.08.2018 Dünya Peynir Şampiyonlar Ligi
27.08.2018 Süt sektörü ve peynir vizyonu
16.08.2018 Kaos tellalları!
10.08.2018 Bedirhan bebek!
04.08.2018 Uzman Bilgi ve Tarım Danışmanlığı ?
19.07.2018 Niyet Halis ya akibet!
12.07.2018 Acının günü!
01.07.2018 Prof.Dr. Tauf Nigzes
23.06.2018 Kent kültürü ve beyin göçü!
21.06.2018 İki seçenek var!
13.06.2018 'Komşu anneye bir kap yemek götürmek!'
12.06.2018 Kent kültürü ve beyin göçü!
30.05.2018 Gezide kaybolmak!
24.05.2018 Antalya?nın bir 'Güzel Ada'sı ?
20.05.2018 Bir Osmanlı güzeli ?Cumalıkızık?
18.05.2018 Üniversite ve yerel dinamikler-2
17.05.2018 Üniversitenin sinerjik etkisi
10.05.2018 Halkın vizyonu ve koltuk kapmaca!
02.05.2018 Başkanlığın götüreceği süreç!
28.04.2018 Zihin Kestiren Sistemler
19.04.2018 Kırın örtülü zenginliği
05.04.2018 Marka Olmak yada Olmamak!
28.03.2018 Yeni kuşak tatlandırıcılar - 2
27.03.2018 Şeker ve Tatlandırıcılar Sektörü
15.03.2018 Hakikaten ?Ne işimiz var Afrin?de!?
05.03.2018 Müttefiğe Zeytin Dalı!
30.12.2017 BİLİMİN IŞIK ETKİSİ!
24.12.2017 KENDİNE YABANCI!
20.11.2017 BEDBAHT İNSAN TİPOLOJİSİ
27.09.2017 DİL BAYRAMI; MİLLÎ EĞİTİM ve ENGRİ BÖRDS
18.09.2017 ÜNİVERSİTENİN TOPLUMSAL ROLÜ !
11.09.2017 İYİLERİN ZİRVE ÇAĞI
30.08.2017 30 AĞUSTOS: ?BİR OLMAK, VAR OLMAK !?
27.08.2017 TARIM CİDDİ BİR İŞTİR, ROMANTİZMİ KALDIRMAZ
12.08.2017 MEDYA'NIN MEDYASI! Ya da MEDYA?NIN MEDYAN?I OLMAK!
01.08.2017 ÂKİL İNSAN OLMAK!
23.07.2017 Türkiye Haklı !
28.06.2017 DUYGUSAL TEKNOLOJİ!
23.05.2017 HER YÜZYILDA YENİ BİR ENERJİ!
26.01.2017 BAŞKANLIĞA GÖTÜREN SÜREÇ!
28.12.2016 KARANLIKTAN DİRİLİŞE-2
25.12.2016 KARANLIKTAN DİRİLİŞE-1