Prof. Dr. Namık Açıkgöz: 20. yüzyıl, şehircilik açısından kayıp bir yüzyıldır

Sitemiz enpolitik.com yazarlarından Prof. Dr. Namık Açıkgöz, bugünkü köşe yazısında önemli bir konuya değinerek, mahalle kültüründen kopuşu ve gelinen üzücü noktayı ele aldı.
Eklenme Tarihi: 04.10.2018 09:19:00 - Güncellenme Tarihi: 04.10.2018 09:14:48

İnternet gazetemiz enpolitik.com yazarlarından Prof. Dr. Namık Açıkgöz, bugünkü köşe yazısında önemli bir konuya değinerek, mahalle kültüründen kopuşu ve gelinen üzücü noktayı değerlendirdi.


Çocukları oyunsuz, hayvanları yuvasız, vücudumuzu topraksız bırakan yeni şehircilik düzeninin 20. yüzyılın en büyük kaybı olduğunu vurgulayan Açıkgöz, "'City'ler "Site"ye dönüşüyor" başlıklı yazısında şöyle anlattı: 

"Batı şehirlerinde var mı bilmem ama bizim şehirlerimizde “mahalle” önemlidir. Köy, kasaba, şehir, sokak, mahalle, semt… Bunlar da önemlidir ve her birinin kendine özgü bir zihniyet dünyası ve hayat pratiği vardır ama bunların içinde mahallenin yeri farklıdır.

Hemen hemen her yerleşim birimi,  belirli bir mensubiyet ve aidiyet bilincini de temsil eder.  Şahsiyetin ve kültürün oluşması da bu yerleşim birimi çerçevesinde oluşur ve değerlendirilir. Şerif Mardin’in telaffuz ettiği “mahalle baskısı” bu tür bir aidiyet duygusu ve kültürel var oluşun aforizmatik bir ifadesidir.

Şehirlerde semt pek o kadar önemli değildir. Zaman zaman “mahalle” yerine semtin de kullanıldığı görülürse de, mahalle ve mahalle içinde sokağın yeri ayrıdır. Öyle ki zaman zaman aynı mahallenin sokakları birbiriyle farklılık gösterir. Tabii bahsettiğim eski sokaklar…

Oyunlar oynadığımız, toza-çamura bulandığımız sokaklar…

Her amcanın sokağın her çocuğundan sorumlu olduğu sokaklar…

Çeşmesiyle, kuş yuvasıyla, kedi ve köpeğiyle sokaklar…

Tozlu zeminlerde bilyeler oynadığımız, topaç ve çember çevirdiğimiz sokaklar…

Trafiğin yok denecek kadar az olduğu ve bu yüzden araba çarpmasına maruz kalmadığımız dingin sokaklar…

Her sokağın bir kenarında boş arsalar… Oyun mekânı arsalar…

Bırakın insanları, kedilerin, köpeklerin ve kuşların rahatça yaşadıkları sokaklar…

Ve sokakların birleştiği mahalleler…

Artık ne bu sokaklar kaldı, ne de mahalleler!...

Önceleri çok katlı apartmanlar boğdu sokakları ve mahalleleri. Buna bir de asfalt ve beton kaplamalı sokaklar eklendi.

Hayat ne güzeldi!... Binalarda kutu gibi evler, tertemiz sokaklar…

Gittikçe tabiattan uzaklaştık. Eski şehirlerde ne kadar tabiattan uzaklaşırsa uzaklaşılsın, tabiat en yapar eder şehre sızardı. Dutlu yollar, çınarlı meydanlar, söğütlü parklar, servili caddeler…

Rantçı zihniyet, artık her şeyi para olarak gördüğünden tabiatı falan çoktaaan gözden çıkardı ve yerine cilalı beton çağı eserleri dikti.

Şehre beton girer ve oradan ağaçlar gider, rüzgar gider, börtü böcek gider, hayvanlar gider… Çocukluklar ve çocuklar gider; kısacası hayat gider…

Son yıllarda şehirlerde yeni yapılaşma temayülü etkin olmaya başladı. Gökdelenli veya az katlı konforlu siteler… Evlerin yerleştirilmesi, yeşil alan kullanımı, rahatlama mekânlarının göz alıcılığı… Bunların hepsi, etrafı çevrili “site”lerde; yani şehirden yalıtılmış yerlerde.

İster geleneksel mahalle ve sokak tipine yakın olsun, isterse modern siteler şeklinde olsun, şehirler (city’ler) artık “site”lere dönüşüyor ve yeni bir şehircilik anlayışı ortaya çıkıyor. Bu değişim ve dönüşüm, dileriz ki daha nitelikli bir hayat şartına doğru evrilsin ve her yerde tematik parklar ve sokaklar, sert toprak ve çim oyun alanları ile çocukların ve sokak hayvanlarının rahatça yaşadıkları mekanlar oluşturulsun. Belediyeler, ayrıca yeni site ve bina yapımında sokak hayvanlarının barınabileceği yerler de yapılmasını âmir hüküm hâline getirsin ve şehrin çocuklarının toprakla temas ederek oynamasını sağlayacak mekânlar oluştursun. 20. yüzyıl, şehircilik açısından kayıp bir yüzyıldır; 19. ve önceki yüzyılların şehir anlayışını yeni birikimlerle zenginleştirerek hayata geçirmek tüm iktidarların temel hedefi olmalı.

Lafı çok uzattık… City’ler site’lere dönüşürken çocukları ve bizlerle yaşayan hayvanları da düşünmemiz lazım."

http://www.enpolitik.com/haber/199728/prof-dr-namik-acikgoz-20-yuzyil-sehircilik-acisindan-kayip-bir-yuzyildir.html

Sizin Yorumunuz:

*
*